Τι είναι το ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή – Τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Συζητήσεις έχει προκαλέσει η πρόταση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο σημερινό τηλεοπτικό του μήνυμα για ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή το οποίο θα εισηγηθεί για μετά τις εκλογές το 2027.

Η εν λόγω απόφαση ανακοινώθηκε στη «σκιά» των εξελίξεων γύρω από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά τις τρεις νέες δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στις οποίες περιλαμβάνονται 20 ονόματα «γαλάζιων» βουλευτών, υπουργών και πρώην υπουργών.

Ακολούθησε ο μίνι ανασχηματισμός της περασμένης Παρασκευής έπειτα από την παραίτηση των τριών -τέως υπουργών- Κώστα Τσιάρα, Δημήτρη Βαρτζόπουλο και Γιάννη Κεφαλογιάννη. Οι Μαργαρίτης Σχοινάς και Μακάριος Λαζαρίδης ανέλαβαν ως υπουργός και υφυπουργός -αντίστοιχα- στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ο Ευάγγελος Τουρνάς τοποθετήθηκε στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Εξηγώντας περισσότερο την πρότασή του για το ασυμβίβαστο, ο πρωθυπουργός ανέφερε πως προβλέπει αντικατάσταση του υπουργού στη Βουλή από τον πρώτο επιλαχόντα για όσο συμμετέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο, με ταυτόχρονη αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή.

«Θα εισηγηθώ προς συζήτηση στον δημόσιο διάλογο μια νέα δέσμη θεσμικών τομών, πέραν των προτάσεών μας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Ανάμεσά τους, το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή, με αντικατάσταση του υπουργού στη Βουλή από τον πρώτο επιλαχόντα για όσο συμμετέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο, και με ταυτόχρονη αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Όπως επισήμανε, «προφανώς, οι παραπάνω προτάσεις θα τεθούν σε διαβούλευση με την κοινωνία, ώστε να υλοποιηθούν μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές. Θα αποτελέσουν, επίσης, μέρος των δεσμεύσεων τις οποίες θα αναλάβουμε, εφόσον ο λαός μας εμπιστευθεί ξανά. Και πάντως, σίγουρα σηματοδοτούν την προσωπική μου απόφαση η πατρίδα να κερδίσει οριστικά τον πόλεμο με τα δεσμά του παρελθόντος της».

Τι είναι το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή

Όσοι αναλαμβάνουν υπουργικά καθήκοντα, δεν θα μπορούν να ασκούν παράλληλα και τα βουλευτικά τους αξιώματα.

Σε περίπτωση που ο υπουργός παραδώσει το χαρτοφυλάκιό του, τότε θα μπορεί και πάλι να αναλάβει το βουλευτικό του αξίωμα.

Τι ισχύει σε άλλες χώρες

Το εν λόγω ζήτημα έχει απασχολήσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες και πλέον -με την πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη- ανοίγει ο διάλογος και στην Ελλάδα.

Στην Κύπρο υπάρχει ήδη συνταγματική Πρόνοια και Διάκριση Εξουσιών, καθώς λόγω του αυστηρού προεδρικού συστήματος, η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία είναι πλήρως διαχωρισμένες. Κανένα μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου (Υπουργός ή Υφυπουργός) δεν επιτρέπεται να είναι ταυτόχρονα μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων. Εάν ένας εν ενεργεία βουλευτής διοριστεί Υπουργός, οφείλει να παραιτηθεί από το βουλευτικό του αξίωμα. Η έδρα του στη Βουλή κενώνεται αυτόματα και πληρούνται από τον επόμενο επιλαχόντα του κόμματός του στην ίδια εκλογική περιφέρεια. Η απώλεια της έδρας είναι οριστική τη στιγμή που ο βουλευτής αποδέχεται τον διορισμό του ως Υπουργός. Αν ο Υπουργός απομακρυνθεί από την κυβέρνηση (λόγω ανασχηματισμού ή παραίτησης), παραμένει εκτός Βουλής. Δεν μπορεί να εκδιώξει τον επιλαχόντα που πήρε τη θέση του.

Στη Γαλλία σύμφωνα με το Άρθρο 23 του Συντάγματος του 1958, τα καθήκοντα μέλους της κυβέρνησης είναι ασυμβίβαστα με την άσκηση οποιασδήποτε κοινοβουλευτικής εντολής. Οι Γάλλοι υπουργοί υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τη βουλευτική τους έδρα υπέρ των αναπληρωτών τους εντός ενός μηνός από τη στιγμή που αναλαμβάνουν τα καθήκοντά τους. Αυτό το σύστημα σχεδιάστηκε από τον Σαρλ ντε Γκωλ.

Στην Ολλανδία το Άρθρο 57 του Συντάγματος ορίζει ρητά ότι ένα μέλος του Κοινοβουλίου δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα υπουργός ή υφυπουργός. Εάν ένας βουλευτής διοριστεί υπουργός, χάνει την έδρα του, η οποία περιέρχεται στον επόμενο υποψήφιο του ίδιου εκλογικού συνδυασμού. Εδώ ωστόσο, ένας υπουργός που έχει υποβάλει παραίτηση μπορεί να συνδυάσει το αξίωμά του με τη συμμετοχή στο κοινοβούλιο μέχρι να ληφθεί απόφαση επί της παραίτησης -κάτι που συμβαίνει κατά κανόνα στις μεταβατικές περιόδους σχηματισμού νέας κυβέρνησης μετά από εκλογές.

Στο Βέλγιο το Άρθρο 50 του Συντάγματος προβλέπει ότι κάθε μέλος του Κοινοβουλίου που διορίζεται υπουργός παύει να συμμετέχει στο νομοθετικό σώμα. Όμως, αν ο υπουργός παραιτηθεί, ανακτά αυτόματα τη βουλευτική του έδρα.

Στη Νορβηγία το Άρθρο 62 του Συντάγματος ορίζει ότι τα μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν επιτρέπεται να παρίστανται στις συνεδριάσεις του κοινοβουλίου τους ως αντιπρόσωποι όσο κατέχουν χαρτοφυλάκιο. Οι έδρες τους καλύπτονται από αναπληρωτές όσο είναι υπουργοί.

Τα παραπάνω δεν ισχύουν σε Βρετανία και Γερμανία όπου ο πρωθυπουργός ή ο καγκελάριος και η πλειοψηφία των υπουργών είναι μέλη του Κοινοβουλίου. Παρόμοιο καθεστώς ισχύει στην Αυστρία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Ρουμανία.

Με πληροφορίες από cnn.gr και newsit.gr