Μητσοτάκης από Βρυξέλλες: Στο πλευρό των Ευρωπαίων ηγετών και με μια συμβιβαστική λύση

Με διπλό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους εταίρους προσήλθε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην έκτακτη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, τοποθετούμενος τόσο για την ένταση που προκλήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες στις ευρωατλαντικές σχέσεις όσο και για την πρόταση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «Συμβουλίου της Ειρήνης», το οποίο συνδέεται με την ανοικοδόμηση της Γάζας βάσει της απόφασης 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Κατά την άφιξή του, ο πρωθυπουργός περιέγραψε την πρόσφατη περίοδο ως φάση «σημαντικής έντασης» στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ηνωμένων Πολιτειών, αποδίδοντάς την στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού Προέδρου. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, έσπευσε να υπογραμμίσει ότι οι δηλώσεις του κ. Τραμπ «δείχνουν τον διάδρομο προς μία εκτόνωση», ειδικά ως προς το ζήτημα της Γροιλανδίας, αφήνοντας να εννοηθεί πως υπάρχει περιθώριο επιστροφής σε πιο διαχειρίσιμους τόνους.

Στο πεδίο αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινήθηκε ενωμένα, «με μία εξαίρεση», στηρίζοντας τη Δανία και τη Γροιλανδία και ξεκαθαρίζοντας, από την πρώτη στιγμή, πως πρόκειται για θέμα που αφορά «μόνο τους κατοίκους της νήσου και το Βασίλειο της Δανίας». Η επισήμανση αυτή αποτυπώνει τη γραμμή που επιδιώκει να καταστήσει σαφές το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: ότι ζητήματα κυριαρχίας και αυτοδιάθεσης δεν μπορούν να τίθενται υπό διαπραγμάτευση με όρους πίεσης ή τετελεσμένων.

«Έντονοι και δικαιολογημένοι οι αμερικανικοί προβληματισμοί»

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι υπάρχουν «έντονοι και δικαιολογημένοι αμερικανικοί προβληματισμοί» για την ασφάλεια στην περιοχή του Αρκτικού Κύκλου. Έθεσε, όμως, ως προϋπόθεση ότι αυτοί οι προβληματισμοί μπορούν να αντιμετωπιστούν «με καλή διάθεση» και εντός των υφιστάμενων συνθηκών που διέπουν τις σχέσεις Δανίας – ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, προέκρινε μια λύση μέσω θεσμικών καναλιών και συμφωνημένων πλαισίων, αποφεύγοντας τη λογική της μονομερούς αμφισβήτησης.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η αναφορά του σε «λογικό συμβιβασμό» που θα σέβεται «πλήρως την κυριαρχία της Δανίας και της Γροιλανδίας», επαναλαμβάνοντας ότι η Ευρώπη υπήρξε ενιαία στην αντιμετώπιση του ζητήματος απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο κ. Μητσοτάκης εμφανίστηκε να επενδύει στην αποκλιμάκωση, δηλώνοντας ότι θα συνεχίσει να εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση και τοποθετώντας τον εαυτό του στον πυρήνα της διατλαντικής λογικής: «Είμαι ένθερμος υποστηρικτής της διατλαντικής εταιρικής σχέσης», σημείωσε, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τις προκλήσεις και προκρίνοντας τη στάση «ενωμένοι, σταθεροί αλλά εποικοδομητικοί» ως προϋπόθεση για την εξεύρεση λύσης.

Όσον αφορά στο «Συμβούλιο της Ειρήνης», όπως προτάθηκε από τον Πρόεδρο Τραμπ ο πρωθυπουργός κατέγραψε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή επιφύλαξη: η Ελλάδα, όπως και «όλες οι χώρες –με δύο εξαιρέσεις– της Ευρωπαϊκής Ένωσης», έχει εκφράσει «εύλογους νομικούς προβληματισμούς», καθώς το προτεινόμενο σχήμα, «έτσι όπως τουλάχιστον έχει παρουσιαστεί», «εκφεύγει κατά πολύ» της απόφασης 2803 του ΟΗΕ.

«Η Αθήνα επιχειρεί να διαχωρίσει την πολιτική βούληση για συμβολή σε μια ειρηνευτική διαδικασία από τον κίνδυνο θεσμικής εκτροπής: να δημιουργηθεί, δηλαδή, ένα νέο διεθνές σχήμα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ», σχολιάζουν κυβερνητικές πηγές.

Η συμβιβαστική λύση που προτείνει ο πρωθυπουργός

Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε μια συγκεκριμένη «συμβιβαστική λύση»: οι 13 χώρες που έχουν προσκληθεί να συμμετέχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης να προσυπογράψουν την προσχώρησή τους «μόνο» για το σκέλος που αφορά την «επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Γάζα» και «για όσο χρόνο αυτό απαιτεί».

Όπως εξήγησε, η πρόταση αυτή θα επέτρεπε στην Ελλάδα να συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία ειρήνευσης της Γάζας —υπογραμμίζοντας ότι η χώρα «από την πρώτη στιγμή έχει εκφράσει έντονο ενδιαφέρον για την περιοχή»— χωρίς, όμως, να συναινέσει στη δημιουργία ενός μόνιμου ή ευρύτερου οργανισμού που θα υποκαθιστά ή θα παρακάμπτει τον διεθνή ρόλο και την αρμοδιότητα των Ηνωμένων Εθνών.

Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού σκιαγραφεί τη συνολική στάση της Ελλάδας στην παρούσα συγκυρία: ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή ενότητα, επιμονή σε νομικά και θεσμικά όρια και, ταυτόχρονα, προσπάθεια να διατηρηθεί ανοικτός ο δίαυλος με τις ΗΠΑ μέσα από ρεαλιστικές φόρμουλες αποκλιμάκωσης και «λειτουργικούς» συμβιβασμούς.