Γιατί δεν αναγνωρίζεται ο όρος «γυναικοκτονία»;

Αφορμή για να φουντώσει για μια ακόμη φορά η συζήτηση περί αναγνώρισης του όρου «γυναικοκτονία» γίνεται η δολοφονία μιας ακόμη γυναίκας, της πέμπτης κατά σειρά εντός του 2024, της 28χρονης Κυριακής.

Αυτή τη φορά ήταν η Κυριακή, νωρίτερα η Γεωργία, πιο πριν Καρολάιν, αλλά και η Γαρυφαλιά, η Βαρβάρα και τόσες άλλες που «πρωταγωνίστησαν» ως θύματα στα πρωτοσέλιδα των μέσων ενημέρωσης μέσα από λεπτομέρειες της προσωπικής τους ζωής, ερωτικής ή οικογενειακής.

Το πρόβλημα είναι ότι το έγκλημα επαναλαμβάνεται. Μπορεί να έχει «πρωταγωνίστριες» γυναίκες με διάφορα ονόματα, δράστες  με άλλα πρόσωπα, έχει όμως το ίδιο μοτίβο.

Η «γυναικοκτονία» είναι διεθνής όρος που έχει υιοθετηθεί από τον ΟΗΕ, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο όρος δεν αφορά την οποιαδήποτε δολοφονία μιας γυναίκας, αλλά δηλώνει τη δολοφονία γυναίκας επειδή είναι γυναίκα και αποτελεί το αποκορύφωμα μιας μορφής έμφυλης βίας. Δράστες, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, κακοποιητικοί σύντροφοι ή συγγενείς που για χρόνια ασκούν βία στα θύματα.

Σύμφωνα με τις στατιστικές της ΕΕ, μία στις τρεις γυναίκες ηλικίας 15 ετών και άνω έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν πολλά άλλα διαθέσιμα στοιχεία, ιδίως για τις δολοφονίες. Κι αυτό γιατί, ενώ όλες οι χώρες της ΕΕ καταμετρούν, για παράδειγμα, ξεχωριστά τα τροχαία ατυχήματα και τους θανάτους, πολλές δεν καταμετρούν τις δολοφονίες λόγω φύλου.

Στην Ελλάδα, βάσει του άρθρου 299 Π.Κ. η ανθρωποκτονία από πρόθεση τιμωρείται. Η «γυναικοκτονία», δηλαδή η με δόλο αφαίρεση της ζωής γυναικών επειδή είναι γυναίκες, δεν αναγνωρίζεται από τον νομοθέτη και δεν τιμωρείται βαρύτερα.

Πρεσσάρει η αντιπολίτευση

Το αποτρόπαιο έγκλημα έξω από το Αστυνομικό Τμήμα φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις εκκλήσεις ώστε η χώρα μας στη νομική αναγνώριση των γυναικοκτονιών ως διακριτών αδικημάτων. Οι φωνές κινημάτων αλλά και πολιτικών παρατάξεων πληθαίνουν και ακούγονται ολοένα και πιο δυνατά. Ωστόσο, όχι τόσο δυνατά για να ακουστούν στην κυβέρνηση, η οποία είναι και η μόνη που μπορεί να συμβάλλει ώστε να αναγνωριστεί νομικά ο όρος «γυναικοκτονία».

Την ανάγκη άμεσης αναγνώρισης του όρου «γυναικοκτονία» προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ επανακαταθέτοντας τη σχετική τροπολογία στη Βουλή. Στην τροπολογία που υπογράφεται από 22 βουλευτές με επικεφαλής την Έλενα Ακρίτα επισημαίνεται ότι η αύξηση των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας κατά τα τελευταία έτη είναι κατακόρυφη, ενώ η διεθνής εικόνα της χώρας μας όσον αφορά τα εν λόγω ζητήματα είναι άκρως αποθαρρυντική. «Καταθέσαμε εκ νέου τροπολογία για την αναγνώριση του όρου “γυναικοκτονία” και την αναγνώριση των εγκλημάτων με σεξιστικά χαρακτηριστικά. Δυστυχώς, μέχρι στιγμής, η Κυβέρνηση αρνείται επίμονα να αντικρίσει τη σκληρή πραγματικότητα του καταιγισμού περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, ιδίως εις βάρος γυναικών. Καθήκον της Πολιτείας οφείλει είναι να τεθεί ένας φραγμός στην κακοποιητική συμπεριφορά. Ελάχιστη υποχρέωσή μας είναι να σηκώσουμε ένα νομοθετικό ανάχωμα απέναντι στις συγκεκριμένες εγκληματικές συμπεριφορές», αναφέρουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ.

«Προχωράμε τώρα στην κατάθεση τροπολογίας για την άμεση ποινική κατοχύρωση του όρου γυναικοκτονία. Απαιτούμε η κυβέρνηση να σταματήσει να αδιαφορεί», τόνισε ο πρόεδρος της Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς, Αλέξης Χαρίτσης ζητώντας ουσιαστικά μέτρα στήριξης των γυναικών-θυμάτων βίας σε νομικό και ψυχοκοινωνικό επίπεδο. «Κανένα panic button δεν τις προστατεύει. Οι σοβαρές πολιτικές πρωτοβουλίες τις προστατεύουν. Ούτε μία λιγότερη», εξήγησε.

H επικεφαλής της Πλεύσης Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου κατέθεσε για 14η φορά στον πρωθυπουργό επίκαιρη ερώτηση για τα ζητήματα έμφυλης βίας, κακοποίησης γυναικών και γυναικοκτονιών. Όπως αναφέρει: «Ζητώ να πληροφορηθώ από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό αν πρόκειται επιτέλους η Κυβέρνηση να ποινικοποιήσει τη γυναικοκτονία ως αυτοτελές έγκλημα και μάλιστα κακούργημα. Είναι επιβεβλημένο να προβεί σε τέτοια πρωτοβουλία μια Κυβέρνηση, εάν αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη να προστατεύσει πραγματικά τα θύματα κακοποίησης και τελικά τα θύματα γυναικοκτονίας.

Η κυβέρνηση

Σε άρθρο του στα τέλη του 2022 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο του στα «Νέα» έγραφε: «Χρησιμοποιώ τη λέξη “γυναικοκτονίες” για να προσδιορίσω ακριβέστερα το είδος αυτών των εγκλημάτων -και όχι, προφανώς, για να τις ταξινομήσω νομικά. Γιατί τότε θα διαχώριζα την αξία της ανθρώπινης ζωής με μόνο κριτήριο το φύλο ή την ηλικία, υποτιμώντας άλλες, εξίσου απεχθείς πράξεις, όπως την εξόντωση ενός μικρού παιδιού ή τον φόνο ενός ανήμπορου γέροντα. Άλλωστε το όνομα ενός αδικήματος ούτε το αποτρέπει, ούτε το τιμωρεί. Πολύ περισσότερο που ο Ποινικός Κώδικας τον οποίο αλλάξαμε και ψηφίσαμε, προβλέπει πλέον ισόβια για τέτοια εγκλήματα» είχε αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης μίλησε στο ΕΡΤNews μετά τη γυναικοκτονία της 28χρονης, τονίζοντας ότι «όταν χάνεται μια ζωή, τίποτα δεν είναι καλώς καμωμένο», τόνισε. Πρόσθεσε, μεταξύ άλλων, αναφερόμενος στην ένταξη του όρου «γυναικοκτονία» στον Ποινικό Κώδικα πως: «Συμφωνώ με τον όρο “γυναικοκτονία”, ως προς την ποινική μεταχείριση όμως θέλει μια συζήτηση. Θα πρέπει ποινικολόγοι μαζί με το Υπουργείο Δικαιοσύνης να “καθίσουν κάτω”, να δούμε αν πραγματικά απαιτείται να υπάρξει αυτή η μεταβολή». Έκλεισε, λέγοντας πως και ο πρωθυπουργός συμφωνεί με τον όρο γενοκτονία, το νομικό μέρος όμως, θέλει μια σοβαρή, ουσιώδη και ψύχραιμη συζήτηση.

Μήπως αυτή η συζήτηση είναι πια καιρός να αρχίσει;