Τι «κρύβουν» οι φωτογραφίες που ανέβηκαν στο eBay με τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής (ΦΩΤΟ)

Η δημοπρασία στο eBay με φωτογραφίες που υποτίθεται ότι αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944 έχει προκαλέσει σάλο. Οι φωτογραφίες, οι οποίες αρχικά είχαν τιμή εκκίνησης 36,50 ευρώ, έχουν φτάσει να εκτιμώνται έως και 2.100 ευρώ, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης από συλλέκτες και ιστορικούς. Αν και η αυθεντικότητα των εικόνων παραμένει αμφισβητούμενη, η σπουδαιότητά τους ξεπερνά την χρηματική τους αξία, καθώς ενδέχεται να καταγράφουν μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα.

Στον… τάκο όσοι θέλουν την ιστορία ως κομματικό εργαλείο!

Η ιστορική σημασία των φωτογραφιών είναι τεράστια, καθώς αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών, οι οποίοι υπήρξαν θύματα του ναζιστικού καθεστώτος. Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι φωτογραφίες ενδέχεται να ανήκουν στον Γερμανό υπολοχαγό Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρέτησε στο 1012 Festungs-Batallion και είχε ιδιαίτερη σχέση με τον Χίτλερ, καθώς ήταν και διάσημος ζωγράφος, παρά το γεγονός ότι είχε χάσει το αριστερό του χέρι στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η αυθεντικότητα των φωτογραφιών και η ταυτοποίηση των προσώπων που εικονίζονται είναι θέματα που παραμένουν προς διερεύνηση από επίσημους αρχειακούς φορείς. Μέχρι στιγμής, μέσω κοινωνικών δικτύων, έχουν γίνει οι πρώτες ταυτοποιήσεις, όπως αυτή του Βασίλη Ν. Παπαδήμα, ο οποίος φαίνεται σε μία από τις εικόνες, οδηγούμενος προς την εκτέλεση. Ο Παπαδήμας ήταν μηχανικός από την Πύλο, αδελφός του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα, και είχε συλληφθεί από τους Ιταλούς το 1941.

Ο Σύλλογος Εργαζομένων του Υπουργείου Πολιτισμού έχει ήδη ζητήσει από το ελληνικό κράτος να προβεί στην αγορά των φωτογραφιών, θεωρώντας τις ως ανεκτίμητα ιστορικά τεκμήρια. Επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να διαφυλαχθούν από το ενδεχόμενο να καταλήξουν σε ιδιωτικά χέρια, αποκομμένες από τη δημόσια μνήμη. Η επιθυμία είναι να ενταχθούν στα κρατικά αρχεία και να προστατευθούν για τις μελλοντικές γενιές.

Συζητήσεις γύρω από τη δημοπρασία των φωτογραφιών έχουν αναδείξει και ζητήματα ηθικής, κυρίως όσον αφορά τη διακίνηση ιστορικού υλικού που σχετίζεται με εγκλήματα πολέμου. Η πολιτική διάσταση του θέματος εντείνεται, καθώς και οι προτάσεις για την αγορά των φωτογραφιών από το Κράτος εντείνουν τη συζήτηση γύρω από τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Προβληματισμό, μάλιστα, προκάλεσε και η βανδαλισμένη εικόνα του μνημείου των εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή, το οποίο λίγες ώρες μετά την δημοσίευση των φωτογραφιών στο διαδίκτυο, υπέστη επίθεση από άγνωστα άτομα. Ο Δήμος Καισαριανής ανακοίνωσε ότι οι ζημιές θα αποκατασταθούν άμεσα και υπογράμμισε ότι το μνημείο θα προστατεύεται από εκείνους που επιχειρούν να διαταράξουν τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. «Η ιστορική μνήμη δεν ξεθωριάζει, όσο κι αν ενοχλεί κάποιους», τονίζει ο Δήμος, ενισχύοντας το μήνυμα ότι η μνήμη των θυμάτων του ναζιστικού καθεστώτος θα παραμείνει ζωντανή.

Πολιτική…αναταραχή

Μετά και τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών, προκλήθηκαν αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης με το ΚΚΕ να αναφέρει σε ανακοίνωσή του ότι «με δεδομένο ότι οι συγκεκριμένες φωτογραφίες φαίνονται αυθεντικές, αποτελούν το μοναδικό φωτογραφικό ντοκουμέντο αυτής της τεράστιας θυσίας, σύμβολο του ηρωικού αγώνα του λαού μας και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του ΚΚΕ». Και τονίζει ότι η αξία τους «δεν μετριέται με το χρήμα και η θέση τους δεν βρίσκεται στο εμπόριο, σε ιδιωτικές συλλογές και σε ηλεκτρονικές δημοπρασίες, με αβέβαιη την κατάληξή τους. Εγείρεται συνεπώς σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Καϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στο λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο».

Από τον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ αρχικά κατατέθηκε κοινοβουλευτικό ερώτημα στο οποίο θίγεται το ζήτημα της θεσμικής προστασίας του φωτογραφικού αρχειακού υλικού που αποτυπώνει την εκτέλεση των 200 αγωνιστών της Αντίστασης στο Σκοπευτήριο Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944.

«Πρόκειται για πρωτογενές ιστορικό τεκμήριο εξαιρετικής εθνικής σημασίας και κεντρικό στοιχείο της συλλογικής μνήμης της χώρας. Η ενδεχόμενη εμπορική διακίνηση ή ιδιωτική εκμετάλλευσή του χωρίς θεσμική παρέμβαση του ελληνικού κράτους εγείρει σοβαρά ζητήματα δημοσίου συμφέροντος και προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, αναφέρουν οι βουλευτές.

Παράλληλα, θέτουν συγκεκριμένα ερωτήματα προς τα αρμόδια Υπουργεία:

• Αν το Υπουργείο Πολιτισμού προτίθεται να κινήσει άμεσα τη διαδικασία χαρακτηρισμού του φωτογραφικού υλικού ως ιστορικού τεκμηρίου ιδιαίτερης εθνικής σημασίας, σύμφωνα με τον Ν. 3028/2002.
• Αν το Υπουργείο Παιδείας προτίθεται να εξετάσει την άσκηση δικαιώματος προτίμησης από το Ελληνικό Δημόσιο, σε περίπτωση μεταβίβασης ή δημοπράτησης, ώστε το υλικό να περιέλθει στην κυριότητα του κράτους και να ενταχθεί στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ή σε άλλο δημόσιο φορέα.
• Αν, σε περίπτωση που το πρωτότυπο υλικό παραμείνει σε ιδιωτική κατοχή, θα διασφαλιστεί η ψηφιακή του αναπαραγωγή και η ελεύθερη δημόσια πρόσβαση, ώστε να ενταχθεί σε επίσημες δομές μνήμης και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Η προστασία της ιστορικής μνήμης αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας. Οι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναμένουν σαφή και συγκεκριμένη τοποθέτηση της κυβέρνησης για τις άμεσες ενέργειές της», τονίζεται χαρακτηριστικά.

Μετά και την ενημέρωση του δήμου Καισαριανής για τον βανδαλισμό του μνημείου, ο ΣΥΡΙΖΑ καταδίκασε το συμβάν με νέα ανακοίνωση στην οποία αναφέρεται ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ καταδικάζει τον βανδαλισμό του Μνημείου για την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 από τους Γερμανούς ναζί κατακτητές. Η ανίερη πράξη έγινε λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση των συγκλονιστικών ιστορικών φωτογραφιών από τη θυσία τους.

Διαβεβαιώνουμε τους δράστες ότι η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να απειληθεί από αυτούς. Δεν είναι στο χέρι των κληρονόμων του φασισμού, των νεοναζί νοσταλγών και των απογόνων των ντόπιων συνεργατών τους, να σβήσουν την Ιστορία και να καταδικάσουν στη λήθη τις θυσίες και το αίμα που κατέβαλε ο ελληνικός λαός για τη λευτεριά του.

Όσο κι αν καταστρέφουν, όση βία και να ασκήσουν, πάντα θα μας βρίσκουν μπροστά τους».

Από την πλευρά της κοινοβουλευτικό ερώτημα κατέθεσε και η ανεξάρτητη βουλευτής Χαλκιδικής, Κυριακή Μάλαμα, σε σχέση με την άμεση ανάκτηση των συγκλονιστικών φωτογραφιών από το έγκλημα πολέμου των ναζί στην Καισαριανή.

Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, οι υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, που έχουν ως αντικείμενο την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών, να συντονιστούν με τις αρχές του Βελγίου και της Γερμανίας, ώστε να εντοπιστεί ο κάτοχος των φωτογραφιών κι αυτές να αποδοθούν στην Ελλάδα.

Οι φωτογραφίες αυτές αφορούν ένα κρίσιμο ιστορικό ντοκουμέντο, είναι ιστορικό τεκμήριο κι άρα πολιτιστικό αγαθό της Ελλάδας και πρέπει να ανακτηθούν με την ίδια διαδικασία που εφαρμόζεται για όλα τα πολιτιστικά αγαθά, αντικείμενα ή ιστορικά τεκμήρια που διακινούνται παράνομα.

Στο πλαίσιο αυτό Κυριακή Μάλαμα καλεί την Υπουργό Πολιτισμού:

Πρώτον: Να δώσει εντολή στις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, ώστε να κινηθούν οι διαδικασίες ανάκτησης των φωτογραφιών από το έγκλημα πολέμου των ναζί στην Καισαριανή.

Δεύτερον: Να επικοινωνήσει με τους ομολόγους της στην Γερμανία και στο Βέλγιο για τον ευρωπαϊκό συντονισμό στο συγκεκριμένο θέμα.