Προσωπικός βοηθός για άτομα με αναπηρία: Ποιοι μπορούν να κάνουν αίτηση και τι αλλάζει

Νέα φάση ξεκινά για το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για άτομα με αναπηρία», καθώς από σήμερα, Τετάρτη 26 Αυγούστου, είναι διαθέσιμη η πλατφόρμα για την υποβολή νέων αιτήσεων.

Στο πλαίσιο της διευρυμένης διαδικασίας προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα συγγενών πρώτου βαθμού να αναλάβουν τον ρόλο του προσωπικού βοηθού, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα αφορά περιπτώσεις όπου ο δικαιούχος διαμένει σε περιοχή με πληθυσμό κάτω από 5.000 κατοίκους. Ο προσωπικός βοηθός έχει ως στόχο να προσφέρει εξατομικευμένη υποστήριξη στην καθημερινότητα ενός ατόμου με αναπηρία, ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες του.

Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η υπουργός, περίπου 1.500 άτομα έχουν ήδη προσωπικό βοηθό, ενώ περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι παρέχουν υπηρεσίες στο πλαίσιο του προγράμματος.

Για τους δικαιούχους, το ανώτατο ποσό που μπορεί να διατεθεί για την κάλυψη της προσωπικής βοήθειας φτάνει περίπου τα 2.000 ευρώ. Κάθε ωφελούμενος μπορεί να επιλέξει από το σχετικό Μητρώο από έναν έως και τέσσερις προσωπικούς βοηθούς, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες σε ωριαία βάση, ή έναν βοηθό που διαμένει μαζί του.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα ηλικίας από 16 έως 67 ετών με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία. Βασική προϋπόθεση είναι να διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, να είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας και να διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από το ΚΕΠΑ με ισχύ εφ’ όρου ζωής.

Το ποσοστό της κύριας πάθησης θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 67% ή να έχει διαπιστωθεί ότι το άτομο βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση που απαιτεί τη συνδρομή άλλου προσώπου. Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για άτομα έως 75 ετών, εφόσον είχαν καταστεί δικαιούχοι επιδόματος κίνησης πριν συμπληρώσουν τα 67 τους χρόνια.

Υπάρχουν επίσης εισοδηματικά κριτήρια. Για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό το ετήσιο εισοδηματικό όριο ανέρχεται στις 35.000 ευρώ. Το ποσό αυξάνεται κατά 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος του νοικοκυριού, καθώς και για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκής οικογένειας, ενώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος η προσαύξηση ανέρχεται σε 8.750 ευρώ.

Απαραίτητη είναι επίσης η διαβίωση σε κατοικία. Άτομα που δεν έχουν ακόμη εγκατασταθεί σε κατοικία μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να αξιολογηθούν, με την ένταξή τους να ενεργοποιείται μετά τη μετοίκησή τους.

Η διαδικασία της αίτησης

Η νέα διαδικασία πραγματοποιείται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας prosopikosvoithos.gov.gr. Τα στοιχεία των αιτούντων διασταυρώνονται αυτοματοποιημένα με τα διαθέσιμα δημόσια μητρώα, ενώ μετά την υποβολή της αίτησης εκδίδεται άμεσα απόφαση σχετικά με την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση.

Σε περίπτωση διαφωνίας με το αποτέλεσμα, υπάρχει δυνατότητα υποβολής ηλεκτρονικής ένστασης.

Η βαθμολογία κάθε υποψηφίου διαμορφώνεται με βάση σειρά κοινωνικών και προσωπικών κριτηρίων. Μεταξύ άλλων λαμβάνονται υπόψη το εισόδημα και η σύνθεση του νοικοκυριού, η ύπαρξη άλλου ατόμου με αναπηρία στην οικογένεια, αλλά και το ποσοστό και τα χαρακτηριστικά της αναπηρίας. Επιπλέον πριμοδότηση προβλέπεται για όσους εργάζονται ή σπουδάζουν.

Οι υποψήφιοι που συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία περνούν στη διαδικασία εξατομικευμένης αξιολόγησης από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται κατά κανόνα στον χώρο διαμονής του ενδιαφερόμενου και, σε ειδικές περιπτώσεις, μπορεί να γίνει μέσω τηλεδιάσκεψης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η καθημερινότητα του ατόμου, ο βαθμός λειτουργικότητάς του και ο τρόπος με τον οποίο η προσωπική βοήθεια μπορεί να ενισχύσει την αυτονομία του, την εκπαίδευση, την εργασία και τη συμμετοχή του στην κοινωνική ζωή. Η ήδη υπάρχουσα βοήθεια από συγγενικό πρόσωπο ή άλλο άτομο δεν θα λειτουργεί ως παράγοντας που μειώνει τις πιθανότητες ένταξης στο πρόγραμμα.

Τι ισχύει για όσους είναι ήδη στο πρόγραμμα

Για τους σημερινούς ωφελούμενους προβλέπονται μεταβατικές ρυθμίσεις. Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες προσωπικής βοήθειας μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 ή διέμεναν μόνιμα σε ορεινό ή νησιωτικό δήμο με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, παραμένουν στο πρόγραμμα μέχρι το τέλος του έτους χωρίς να χρειάζεται να κάνουν κάποια ενέργεια.

Για τη συνέχιση της συμμετοχής τους από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα χρειαστεί μόνο να υποβάλουν Δήλωση Συναίνεσης. Δεν θα απαιτηθεί νέος έλεγχος επιλεξιμότητας, νέα μοριοδότηση ή επαναξιολόγηση.

Ανάλογη παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 ισχύει και για όσους είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026, αλλά δεν ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες. Από τον Ιανουάριο του 2027, όμως, θα πρέπει να υποβάλουν Αίτηση Συμμετοχής ακολουθώντας τη διαδικασία που προβλέπεται για τους νέους υποψηφίους. Για τους υπόλοιπους συμμετέχοντες του πιλοτικού προγράμματος απαιτείται νέα αίτηση από την αρχή.

Ποιοι μπορούν να γίνουν προσωπικοί βοηθοί

Οι υποψήφιοι προσωπικοί βοηθοί θα πρέπει να έχουν ηλικία από 18 έως 67 ετών, να διαθέτουν δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.

Η εγγραφή στο Μητρώο Προσωπικών Βοηθών ολοκληρώνεται μετά την επιτυχή παρακολούθηση δωρεάν ψηφιακού εκπαιδευτικού προγράμματος του ΟΠΕΚΑ. Όσοι έχουν ήδη εγγραφεί στο Μητρώο δεν χρειάζεται να επαναλάβουν τη διαδικασία.

Η δυνατότητα συμμετοχής συγγενών πρώτου βαθμού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αποτελεί μία από τις αλλαγές που αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη νέα φάση του προγράμματος, ειδικά για τους κατοίκους μικρότερων και απομακρυσμένων περιοχών, όπου οι διαθέσιμες επιλογές προσωπικής υποστήριξης μπορεί να είναι πιο περιορισμένες. Η νέα διαδικασία επιχειρεί, συνολικά, να συνδέσει την οικονομική ενίσχυση με τις πραγματικές ανάγκες κάθε δικαιούχου και να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στην επιλογή του προσώπου που θα παρέχει την καθημερινή βοήθεια.