Λαγοκέφαλος: Ο επικίνδυνος «εχθρός» των ελληνικών θαλασσών – Ποια είδη έχουν εντοπιστεί

Σε «πονοκέφαλο» για αλιείς, πολιτική ηγεσία και λουόμενους έχουν εξελιχθεί οι λαγοκέφαλοι που έχουν κατακλύσει τις ελληνικές θάλασσες τα τελευταία χρόνια.

Τα επικίνδυνα ψάρια -που «εισέβαλαν», μεταξύ περισσότερων από 240 ξενικών ειδών, στη Μεσόγειο από τον Ινδικό Ωκεανό μέσω της Διώρυγας του Σουέζ λόγω της κλιματικής κρίσης- αποτελούν ένα από τα πιο επικίνδυνα ψάρια και έχουν δημιουργήσει προβλήματα στην αλιεία και το περιβάλλον.

Οι λαγοκέφαλοι -που μπορούν να φτάσουν έως και τα 13 κιλά- είναι ακατάλληλοι για κατανάλωση λόγω της νευροτοξίνης τετραοδοτοξίνης που έχουν.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, έξι διαφορετικά είδη της οικογένειας του εν λόγω ψαριού έχουν εντοπιστεί στις ελληνικές θάλασσες:

• Κοινός λαγοκέφαλος (Lagocephalus lagocephalus)
• Λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus)
• Καστανόραχος Λαγοκέφαλος (Lagocephalus spadiceus)
• Λαγοκέφαλος του Σουέζ (Lagocephalus suezensis)
• Νανολαγοκέφαλος (Torquigener flavimaculosus)
• Βραχυκέφαλος τετραόδοντας (Sphoeroides pachygaster)

Πού εντοπίζονται οι λαγοκέφαλοι;

Η παρουσία τους έχει επεκταθεί σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, όμως λόγω της προτίμησής τους στα ζεστά νερά, εντοπίζονται σε μεγαλύτερο αριθμό στη Νότια Ελλάδα, με την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα να αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Βέβαια, λουόμενοι και ψαράδες είναι πιθανό να τα συναντήσουν και σε ρηχά νερά, σε παραλίες και μικρά λιμανάκια.

Σημαντικός παράγοντας που εντείνει το πρόβλημα είναι η απουσία φυσικών θηρευτών των λαγοκέφαλων -εν αντιθέσει με τον Ινδικό Ωκεανό- γεγονός που επιτρέπει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό τους.

Τι καθιστά τους λαγοκέφαλους επικίνδυνους;

Πέραν της θανατηφόρας νευροτοξίνης που εντοπίζεται στο δέρμα, τη σάρκα και τα εντόσθια του ψαριού και αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο, με την κατανάλωσή του να απαγορεύεται αυστηρά, καθώς είναι εξαιρετικά πιθανή η πρόκληση δηλητηρίασης η οποία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε θάνατο, οι λαγοκέφαλοι προκαλούν και μεγάλες οικονομικές ζημιές.  Τα ιδιαιτέρως κοφτερά δόντια τους μπορούν διαπιστωμένα να κόψουν ακόμη και μεταλλικά κουτάκια, δίχτυα και γενικότερα τον εξοπλισμό ιχθυοκαλλιεργειών.

«Μεγαλύτερο το πρόβλημα στην αλιεία»

Από την πλευρά της η Δευθύντρια Ερευνών (Βιολόγος – Ιχθυολόγος) στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών του ΕΛΚΕΘΕ, Παρασκευή Καραχλέ, σε δηλώσεις της απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, τονίζοντας πως ο αντίκτυπος της αυξανόμενης παρουσίας του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες επηρεάζει κυρίως τους αλιείς.

Αναφερόμενη σε περιστατικά όπου το επικίνδυνο ψάρι εθεάθη σε εξαιρετικά ρηχά νερά, τόνισε πως πρόκειται για το νανολαγοκέφαλο -ψάρι της ίδιας οικογενείας με τον λαγοκέφαλο, μήκους έως 12 εκατοστά- και κάλεσε τους λουόμενους να μην τον τρέφουν.

«Δεν χρειάζεται πανικός. Ήρθε για να φάει, όχι για να επιτεθεί», σημείωσε σχετικά και υπογράμμισε πως αν και δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα επίθεσης σε λουόμενους,  οι πιθανότητες είναι πολύ μικρές

Όπως εξήγησε, ο λαγοκέφαλος -που γεννά χιλιάδες αυγά- βρίσκεται στις ελληνικές θάλασσες από το 2005 και έχει καταφέρει να εγκλιματιστεί, προκαλώντας όμως τεράστια καταστροφή -ιδίως στα σημεία όπου υπάρχει σε μεγάλους πληθυσμούς- στο υδάτινο οικοσύστημα αφού τρέφεται με άλλα ψάρια.

Παράλληλα, τόνισε πως από την στιγμή που εντοπίστηκαν οι πρώτοι πληθυσμοί στην ανατολική Μεσόγειο στις αρχές της δεκαετίας του 2000 έως και το 2014 οι καταγεγραμμένες επιθέσεις σε λουόμενους ήταν 27, εκ των οποίων οι 7 είχαν σημειωθεί σε ελληνικές θάλασσες.

Οδηγίες για τους λουόμενους

Λόγω της έντονης παρουσίας του λαγοκέφαλου κοντά στις παραλίες ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε οδηγίες για το κοινό.

Μολονότι το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν μεταφέρει την τοξίνη στον άνθρωπο, τα κοφτερά δόντια του μπορούν να προκαλέσουν βαθιά τραύματα, με τους ειδικούς να συνιστούν ψυχραιμία σε περίπτωση συνάντησης με το ψάρι μέσα στο νερό και αποφυγή κάθε προσπάθειας επαφής ή αιχμαλώτισής του.

Σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμα, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός συστήνει:

• Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο καθαρό νερό και σαπούνι.
• Εφαρμογή σταθερής πίεσης με καθαρή γάζα ή πανί για τον περιορισμό της αιμορραγίας.
• Διατήρηση του τραυματισμένου μέλους σε ανυψωμένη θέση.
• Άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, καθώς μπορεί να απαιτηθούν αντιτετανικός ορός, εξειδικευμένη φροντίδα ή ράμματα.
• Σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας ή εάν το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή, θα πρέπει να καλείτε αμέσως το ΕΚΑΒ (166) ή τον αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.