Γιατί ο ανοιξιάτικος καιρός πρέπει να μας προβληματίσει;

Καθώς τμήματα της Δύσης και των Βόρειων ΗΠΑ, αντιμετωπίζουν μία χειμερινή καταιγίδα, με συνθήκες χιονοθύελλας και σημαντικές χιονοπτώσεις, μεγάλο μέρος της υπόλοιπης χώρας βιώνει μία καλοκαιρινή ζέστη, που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ στο παρελθόν αισθητή, κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου.

Επιμέλεια: Δημήτρης Ευαγγελίδης

Το ρεκόρ ζέστης το μήνα που διανύουμε -μία εποχή που υποτίθεται ότι εξακολουθεί να μοιάζει με χειμώνα- μπορεί να μην ακούγεται τόσο κακό, αλλά οι αρνητικές συνέπειές του εξαπλώνονται στον κόσμο των φυτών, στον αθλητισμό, στον τουρισμό και στη γεωργία. Και είναι άλλο ένα σαφές σημάδι ότι ο πλανήτης μας θερμαίνεται με ταχείς ρυθμούς, όπως λένε οι ειδικοί.

«Κάθε φορά που έχουμε αυτά τα γεγονότα, θα πρέπει πάντα να σκεφτόμαστε ότι υπάρχει η πιθανότητα, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή να αυξάνει την πιθανότητα παράξενων καιρικών φαινομένων», δήλωσε στο CNN ο Richard Seager, ερευνητής του κλίματος στο Παρατηρητήριο Γης Lamont-Doherty του Πανεπιστημίου Κολούμπια και συνέχισε «όσο περισσότερο συνεχίζεται, τόσο περισσότερο μπορούν να επιφέρουν τέτοιες τεράστιες ζημιές».

Θανατηφόρος λεπτός πάγος

Στις Μεγάλες Λίμνες, η κάλυψη πάγου, έφτασε σε χαμηλό ρεκόρ για αυτή την εποχή του έτους, την ίδια εποχή που συνήθως παρατηρείται η μέγιστη ετήσια έκταση του πάγου. Από την περασμένη εβδομάδα, μόνο το 7% των πέντε λιμνών γλυκού νερού ήταν καλυμμένο με πάγο, μία απότομη διαφορά από το 35-40% της παγοκάλυψης που συνήθως αναμένεται στα μέσα με τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας.

Οι πάγοι των Μεγάλων Λιμνών βρίσκονται σε πτωτική τάση, αναφέρουν οι επιστήμονες της NOAA. Πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε μείωση της παγοκάλυψης των λιμνών, κατά 70% μεταξύ 1973 και 2017.

Η μείωση του πάγου των Μεγάλων Λιμνών κάθε χειμώνα, μπορεί να μη φαίνεται ότι έχει επιβλαβείς επιπτώσεις, αλλά λειτουργεί ως ρυθμιστής για τα μεγάλα, ανεμογενή κύματα το χειμώνα, ανέφεραν οι επιστήμονες. Χωρίς τον πάγο, οι ακτογραμμές είναι πιο ευάλωτες στη διάβρωση και τις πλημμύρες.

Ο λεπτός πάγος είχε ήδη θανατηφόρες συνέπειες στη Νέα Αγγλία. Στη λίμνη Champlain του Βερμόντ, το ετήσιο τουρνουά παγοψαρέματος ακυρώθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο, όταν τρεις ψαράδες έχασαν τη ζωή τους μετά από πτώση στον πάγο. Το πτώμα του ενός βρέθηκε λίγες ώρες αφότου αναμενόταν να επιστρέψει στο σπίτι του από τη λίμνη, ενώ οι άλλοι δύο έχασαν τη ζωή τους όταν το επαγγελματικό τους όχημα έσπασε τον πάγο.

Το Μοντπέλιερ του Βερμόντ είχε τον θερμότερο Ιανουάριο που έχει καταγραφεί φέτος από το 1948, ενώ το Μπέρλινγκτον κατέγραψε τον πέμπτο θερμότερο Ιανουάριο από το 1884, σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία του Μπέρλινγκτον.

Ο Ρόμπερτ Γουίλσον, καθηγητής γεωγραφίας και περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Syracuse, δήλωσε ότι η βορειοανατολική χώρα στο σύνολό της είναι πλέον μία περιοχή που θερμαίνεται γρήγορα, με τις χειμερινές περιόδους να θερμαίνονται ταχύτερα από τα καλοκαίρια, λόγω της κλιματικής κρίσης. Και υπογράμμισε πώς αυτή η τάση απειλεί ορισμένες από τις πιο αγαπημένες χειμερινές δραστηριότητες της Νέας Αγγλίας.

Ο κίνδυνος για τις καλλιέργειες τροφίμων

Τα φυτά ανθίζουν πολύ νωρίτερα από το συνηθισμένο, ένα σαφές σημάδι ότι η άνοιξη είναι είτε προ των πυλών είτε έχει ήδη φτάσει, σε ορισμένα μέρη.

Πολλά είδη φυτών -συμπεριλαμβανομένων των νάρκισσων, της λυγαριάς, της φορσύθιας και ακόμη και των ανθών κερασιάς- αρχίζουν να ξεφυλλίζουν στην Ανατολή. Πρόκειται για τα φυτά που ανταποκρίνονται στις πολύ πρώιμες θερμές θερμοκρασίες.

Τα φυτά, ιδίως εκείνα των εύκρατων συστημάτων, ανταποκρίνονται σε μία σειρά από ενδείξεις προκειμένου να ξυπνήσουν την άνοιξη, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης στην ψύχρα τον χειμώνα, της έκθεσης στη ζέστη την άνοιξη και του μήκους της ημέρας.

Εάν μετά από μία πρώιμη θερμή περίοδο ακολουθήσει άλλο ένα ψυχρό κύμα, αυτό θα μπορούσε να είναι αποδιοργανωτικό και επιζήμιο για τον κύκλο των φυτών. Καθώς αναπτύσσονται οι ανθοφόροι οφθαλμοί, πολλά είδη χάνουν την ικανότητά τους να ανέχονται τις χαμηλές θερμοκρασίες, πράγμα που σημαίνει ότι ένα ψύχος θα μπορούσε να σκοτώσει τα άνθη και να αφήσει τις καλλιέργειες φρούτων και άλλων προϊόντων, ευάλωτα σε ανοιξιάτικες παγωνιές.

Οι θερμοί χειμώνες που ακολουθούνται από παγετό την άνοιξη, έχουν γίνει πιο συνηθισμένοι τα τελευταία χρόνια. Το 2017, για παράδειγμα, ένα σοβαρό ανοιξιάτικο ψύχος το Μάρτιο προκάλεσε ζημιές σε αρκετές καλλιέργειες φρούτων -ροδάκινα, βατόμουρα, μήλα και φράουλες- σε πολιτείες όπως η Τζόρτζια και η Νότια Καρολίνα, οι οποίες είχαν οικονομικό κόστος περίπου 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Όσο ωραία κι αν είναι η αίσθηση να έχουμε θερμοκρασίες 70 και 80 βαθμών αυτή την εποχή του χρόνου, το γεγονός ότι δεν είναι «φυσιολογικό» μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στο οικοσύστημα. Ακόμα και ένα τυπικό ανοιξιάτικο ψύχος μπορεί να προκαλέσει ζημιά στις εμπορικές καλλιέργειες και στις καλλιέργειες φρούτων στην αυλή, οι οποίες ωθήθηκαν στην άνθηση, λόγω της θερμότητας στα τέλη του χειμώνα.

Αυτό δεν είναι πρόβλημα μόνο των ΗΠΑ

Η Ινδία εξέδωσε τον πρώτο της συναγερμό για καύσωνα, με τις θερμοκρασίες σε ορισμένες πολιτείες να φτάνουν τους 39 βαθμούς Κελσίου -έως και 9 βαθμούς Κελσίου πάνω από το κανονικό- σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ινδίας, τη Δευτέρα.

Έχει προκαλέσει φόβους για επανάληψη του περσινού θανατηφόρου καύσωνα, ο οποίος έκαψε εκτάσεις της Ινδίας και του Πακιστάν.

Η καυτή ζέστη έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία των ανθρώπων, για τα αποθέματα νερού και για τις καλλιέργειες. Πέρυσι, οι αποδόσεις των καλλιεργειών μειώθηκαν κατά το ένα τρίτο σε ορισμένες περιοχές της χώρας. Καθώς οι θερμοκρασίες εκτοξεύτηκαν στα ύψη την περασμένη άνοιξη, η Ινδία απαγόρευσε τις εξαγωγές σιταριού, διαψεύδοντας τις ελπίδες ότι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός σιταριού στον κόσμο, θα κάλυπτε το κενό εφοδιασμού που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Φέτος το Φεβρουάριο, με τις υψηλές θερμοκρασίες να πλήττουν πολιτείες που παράγουν σιτάρι, όπως το Ρατζαστάν και το Γκουτζαράτ, η Ινδία έχει συστήσει μία επιτροπή για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της αύξησης της θερμοκρασίας στην καλλιέργεια, σύμφωνα με το Reuters.

Η Ευρώπη, επίσης, έχει δει ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες, ξεκινώντας το 2023 με έναν ακραίο χειμερινό καύσωνα που έσπασε τα ρεκόρ θερμοκρασίας του Ιανουαρίου σε πολλές χώρες. Τα χαμηλά επίπεδα χιονιού και βροχοπτώσεων έχουν τροφοδοτήσει τις ανησυχίες για τα ποτάμια και τις λίμνες της περιοχής.

Ο ποταμός Πο, ο οποίος διασχίζει τη γεωργική ενδοχώρα της βόρειας Ιταλίας και τροφοδοτείται από το χιόνι των Άλπεων και τις βροχοπτώσεις της άνοιξης, βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ το νερό στη λίμνη Γκάρντα στη βόρεια Ιταλία έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Υπάρχουν φόβοι ότι η Ιταλία, η οποία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πέρυσι μετά τη χειρότερη ξηρασία των τελευταίων 70 ετών, μπορεί να αντιμετωπίσει νέα ξηρασία.

Ο ασυνήθιστα ζεστός καιρός άφησε επίσης τα χιονοδρομικά κέντρα στις Άλπεις, με ελάχιστο ή καθόλου χιόνι. Το Φεβρουάριο, κορυφαίοι σκιέρ έγραψαν ανοιχτή επιστολή προς τη Διεθνή Ομοσπονδία Σκι και Χιονοσανίδας, απαιτώντας να αναληφθεί δράση για την κλιματική κρίση.

«Οι εποχές έχουν αλλάξει», έγραψαν. «Το άθλημά μας απειλείται υπαρξιακά».

Ενώ τα χιονοδρομικά κέντρα έχουν προσαρμοστεί στην αύξηση της θερμοκρασίας, βασιζόμενα στο τεχνητό χιόνι -μία διαδικασία που χρησιμοποιεί πολύ νερό και ενέργεια- θα εξακολουθούν να χρειάζονται ψυχρές νυχτερινές θερμοκρασίες για να το κάνουν.

Η μακροπρόθεσμη επιβίωση του σκι και άλλων ειδών χειμερινής αναψυχής θα εξαρτηθεί από τα έθνη που θα μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα για να αποφύγουν τις πιο τρομερές συνέπειες και τη σοβαρή αύξηση της θερμοκρασίας στο μέλλον.