Δημόσιες υπηρεσίες χωρίς διερμηνείς – Τι έδειξε ερευνητικό έργο του ΑΠΘ

Σοβαρές δυσκολίες επικοινωνίας, που συχνά αγγίζουν τα όρια της πλήρους αδυναμίας συνεννόησης, αντιμετωπίζουν μετανάστες και πρόσφυγες στις δημόσιες υπηρεσίες της χώρας, ιδίως όταν μιλούν γλώσσες μικρότερης διάδοσης. Το πρόβλημα, με άμεσες επιπτώσεις στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την υγεία και την κοινωνική φροντίδα, αναδεικνύεται μέσα από έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου DIALOGOS.

Η έρευνα βασίστηκε σε ερωτηματολόγια και δομημένες συνεντεύξεις με εργαζόμενους σε κρίσιμους τομείς του Δημοσίου – δικαστικούς λειτουργούς και υπαλλήλους, γιατρούς, νοσηλευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δικηγόρους και διοικητικούς υπαλλήλους. Συνολικά, 45 επαγγελματίες από τη Δικαιοσύνη, την Υγεία, την Κοινωνική Φροντίδα και τη Δημόσια Διοίκηση κατέθεσαν την εμπειρία τους από την καθημερινή επαφή με γλωσσικά και πολιτισμικά ετερόκλητους πληθυσμούς.

Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά: σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων δηλώνει ότι αντιμετωπίζει συχνά προβλήματα επικοινωνίας, ενώ η ύπαρξη οργανωμένης γλωσσικής υποστήριξης στις υπηρεσίες τους χαρακτηρίζεται αποσπασματική. Παρότι σε ορισμένες δομές υπάρχει πρόσβαση σε μόνιμους ή εξωτερικούς συνεργάτες διερμηνείς και μεταφραστές, σε πολλές περιπτώσεις η απουσία τους είναι εμφανής, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις, παρερμηνείες και υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

«Η πρόσβαση στην υγεία και τη δικαιοσύνη αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Όταν όμως δεν υπάρχει κοινή γλώσσα, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές – από ζητήματα δημόσιας υγείας έως αυξημένο διοικητικό φόρτο», επισημαίνει η επιστημονικά υπεύθυνη του έργου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ελπίδα Λουπάκη. Όπως τονίζει, το DIALOGOS επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, ευαισθητοποιώντας τόσο τους δημόσιους υπαλλήλους όσο και τους χρήστες των υπηρεσιών για τη σημασία της επαγγελματικής διερμηνείας και μετάφρασης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απόψεις των ίδιων των εργαζομένων για τους τρόπους υπέρβασης των γλωσσικών εμποδίων. Η συντριπτική πλειονότητα θεωρεί ότι η παρουσία επαγγελματιών διερμηνέων και μεταφραστών – είτε με φυσική παρουσία είτε εξ αποστάσεως – αποτελεί τη μόνη αξιόπιστη λύση. Στον αντίποδα, τα εργαλεία αυτόματης μετάφρασης, όπως το Google Translate, αξιολογούνται ως η λιγότερο αποτελεσματική μέθοδος, ενώ αρνητικά κρίνεται και η χρήση συγγενών ή φίλων χωρίς καμία σχετική εκπαίδευση.

Στο πλαίσιο του έργου, αναπτύχθηκε ένας ολοκληρωμένος κύκλος διαδραστικών μαθημάτων και εκπαιδευτικού υλικού, ανοιχτής πρόσβασης, που απευθύνεται κυρίως σε φυσικούς ομιλητές Γλωσσών Μικρότερης Διάδοσης. Στόχος είναι η απόκτηση βασικών διαγλωσσικών και διαπολιτισμικών δεξιοτήτων, ώστε οι συμμετέχοντες να μπορούν να λειτουργήσουν ως διαπολιτισμικοί διερμηνείς και μεταφραστές στις δημόσιες υπηρεσίες. Κύριοι ωφελούμενοι είναι νέοι ηλικίας 18-35 ετών, αλλά και εργαζόμενοι σε τομείς όπως η υγεία, η νομική υποστήριξη και το άσυλο.

Το εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται ήδη σε τέσσερις γλώσσες – αγγλικά, ισπανικά, ιταλικά και ελληνικά – με δυνατότητα προσαρμογής και σε άλλες γλώσσες, ανάλογα με τις ανάγκες. Στο έργο συμμετείχαν πανεπιστήμια και οργανώσεις από την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα, στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ KA220-HED.

Νέα όψη αποκτά η πλατεία Αριστοτέλους – Τι προβλέπεται στο έργο 26 εκατομμυρίων ευρώ