Αλλαγές στα ΑΕΙ: Ποιοι θα αποφασίζουν για εισακτέους και Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής

Μεγαλύτερη αυτονομία για τα δημόσια πανεπιστήμια, αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής φοιτητών και κοινά κριτήρια για δημόσια και μη κρατικά ΑΕΙ ζητούν οι πρυτάνεις, στο πλαίσιο των προτάσεων που συζητήθηκαν κατά την πρώτη Προσύνοδο ενόψει της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο του 2027.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η ενίσχυση του θεσμικού, οικονομικού και ακαδημαϊκού αυτοδιοίκητου των δημόσιων πανεπιστημίων, με τις πρυτανικές αρχές να ζητούν μεγαλύτερες αρμοδιότητες για τα ίδια τα ιδρύματα σε κρίσιμα ζητήματα λειτουργίας και ανάπτυξης.

Περισσότερες αρμοδιότητες στα πανεπιστήμια

Σύμφωνα με τις θέσεις που καταγράφηκαν στη συνάντηση, η πλήρης αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ αποτελεί συνταγματική επιταγή που, όπως υποστηρίζουν οι πρυτάνεις, δεν έχει εφαρμοστεί πλήρως στην πράξη.

Οι πρυτανικές αρχές εκτιμούν ότι η εκτεταμένη νομοθετική ρύθμιση περιορίζει τη δυνατότητα των δημόσιων πανεπιστημίων να αποφασίζουν για ζητήματα όπως η εισαγωγή φοιτητών, η στελέχωση, η οικονομική διαχείριση και η ακαδημαϊκή ανάπτυξη. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι αντίστοιχοι περιορισμοί δεν προβλέπονται με τον ίδιο τρόπο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, δηλαδή τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα των ίδιων των ιδρυμάτων να καθορίζουν τον αριθμό των εισακτέων τους, αλλά και να ιδρύουν νέα τμήματα με αποφάσεις των αρμόδιων πανεπιστημιακών οργάνων. Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται να δίνεται η δυνατότητα θεσμοθέτησης του Πρυτανικού Συμβουλίου μέσω των εσωτερικών κανονισμών των ιδρυμάτων.

Οι πρυτάνεις ζητούν επίσης αλλαγές στο πλαίσιο εκλογής μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, καθώς και διαφορετική αντιμετώπιση των ερευνητικών προγραμμάτων των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Έρευνας, όταν αυτά δεν χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς ή εθνικούς πόρους, με εξαίρεσή τους από το Δημόσιο Λογιστικό.

Τι προτείνεται για την εισαγωγή στα ΑΕΙ;

Σημαντικό μέρος των συζητήσεων αφορούσε το σύστημα εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Οι πρυτανικές αρχές προτείνουν να αποκτήσουν τα πανεπιστήμια την αρμοδιότητα καθορισμού του αριθμού εισακτέων, αλλά και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής ανά Σχολή ή Τμήμα.

Στις προτάσεις περιλαμβάνεται, ακόμη, η διεύρυνση του επιτρεπόμενου εύρους διακύμανσης της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, ώστε τα ιδρύματα να έχουν μεγαλύτερη ευελιξία στη διαμόρφωση των κριτηρίων τους.

Παράλληλα, οι πρυτάνεις εισηγούνται να προβλεφθεί δεύτερη ευκαιρία εισαγωγής για την κάλυψη θέσεων που ενδέχεται να παραμένουν κενές σε σχολές και τμήματα. Η πρόταση αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης διαθέσιμων θέσεων μετά την αρχική διαδικασία εισαγωγής, χωρίς να έχουν ανακοινωθεί στο συγκεκριμένο πλαίσιο αναλυτικοί όροι εφαρμογής.

Κοινά κριτήρια για δημόσια και μη κρατικά ΑΕΙ

Ένα ακόμη ζήτημα που τέθηκε αφορά τους όρους εισαγωγής στα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οι πρυτάνεις ζητούν να εφαρμόζονται αντίστοιχα κριτήρια με εκείνα των δημόσιων ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Οι προτάσεις εντάσσονται στη συνολικότερη συζήτηση για το πλαίσιο λειτουργίας της ανώτατης εκπαίδευσης και τη σχέση μεταξύ δημόσιων και μη κρατικών ιδρυμάτων. Ωστόσο, πρόκειται για εισηγήσεις των πρυτανικών αρχών και όχι για αλλαγές που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί.

Αντίθεση στην ποινικοποίηση ακαδημαϊκών διαδικασιών

Κατά την Προσύνοδο, οι πρυτάνεις εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους στην ποινικοποίηση ακαδημαϊκών διαδικασιών που σχετίζονται με την πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Το ζήτημα προστίθεται στα θέματα που οι πρυτανικές αρχές επιδιώκουν να θέσουν στον ευρύτερο διάλογο για τη λειτουργία των πανεπιστημίων, μαζί με τις νομοθετικές ρυθμίσεις, τη γραφειοκρατία και την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού.

Οι επόμενες συναντήσεις έως τον Φεβρουάριο του 2027

Η πρώτη Προσύνοδος πραγματοποιήθηκε με υβριδική μορφή, με φυσική παρουσία και διαδικτυακή συμμετοχή πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων των δημόσιων πανεπιστημίων. Τους συμμετέχοντες υποδέχθηκαν ο πρύτανης του ΕΚΠΑ και προεδρεύων της Συνόδου Πρυτάνεων, Γεράσιμος Σιάσος, καθώς και ο πρύτανης του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτης Αγγελόπουλος. Στη συνεδρίαση συμμετείχε, κατόπιν πρόσκλησης, ο πρόεδρος του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Μιχαήλ Σφακιανάκης.

Η πρωτοβουλία του ΕΚΠΑ προβλέπει συνολικά τρεις προπαρασκευαστικές συναντήσεις, με στόχο την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ των πρυτανικών αρχών και τη διαμόρφωση κοινών προτάσεων για τα προβλήματα των πανεπιστημίων.

Η δεύτερη Προσύνοδος αναμένεται να πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο, με αντικείμενο τις νομοθετικές ρυθμίσεις, τη γραφειοκρατία, την ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού και την πρόταση να θεσμοθετηθεί η Σύνοδος Πρυτάνεων ως συμβουλευτικό όργανο προς το υπουργείο Παιδείας.

Τα αποτελέσματα των τριών συναντήσεων θα αποτελέσουν τη βάση των προτάσεων που θα τεθούν προς συζήτηση στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων, τον Φεβρουάριο του 2027.