Η Ολομέλεια του ΣτΕ θα αποφασίσει για τα μη κρατικά ΑΕΙ

Νέος γύρος στη δικαστική διαμάχη για τα μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα ανοίγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αυτή τη φορά με πρωταγωνιστές τους ίδιους τους φοιτητές.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Καθημερινή», πρωτοετείς που σπουδάζουν στα παραρτήματα των ιδιωτικών πανεπιστημίων Keele, York και Anatolia προετοιμάζονται να ασκήσουν τριτανακοπές κατά των αποφάσεων 1167 έως 1172/2026 του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ, με τις οποίες ακυρώθηκαν οι άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας των ιδρυμάτων, καθώς και οι πράξεις πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών τους.

Ειδικότερα, μεταξύ των λόγων ακύρωσης των αδειών εγκατάστασης και λειτουργίας ήταν παραλείψεις του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), ο οποίος ήταν αρμόδιος να ελέγξει ότι τα ΑΕΙ διαθέτουν κατάλληλες κτιριακές υποδομές, καθώς και κώλυμα μέλους επιτροπής αξιολόγησης σε σχέση με το ΑΕΙ που αξιολόγησε.

Και ενώ αυτά θεραπεύτηκαν και «επέστρεψαν» οι άδειες, το κρισιμότερο είναι πως το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας ακύρωσε αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών των τριών ΑΕΙ, διότι δεν είχαν εξειδικευθεί, ποσοτικά και ποιοτικά, τα κριτήρια πιστοποίησης από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).

Παρότι η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, διαβεβαίωσε άμεσα πως οι πρωτοετείς φοιτητές των τριών μη κρατικών ΑΕΙ –υπολογίζονται περί τους 600– δεν θα χάσουν το έτος, η απόφαση του Γ΄ Τμήματος τους άφησε μετέωρους.

Να σημειωθεί ότι οι φοιτητές δεν είχαν εκπροσωπηθεί στις δίκες που οδήγησαν στην έκδοση των αποφάσεων. Με τις τριτανακοπές θα επιχειρήσουν να θέσουν ενώπιον του ανωτάτου δικαστηρίου τις συνέπειες που, όπως υποστηρίζουν, έχουν οι αποφάσεις για τους ίδιους και για τις σπουδές που ήδη έχουν πραγματοποιήσει.

Μετατόπιση του «βάρους»

Η τριτανακοπή αποτελεί ένδικο βοήθημα που παρέχεται σε τρίτο ο οποίος βλάπτεται από δικαστική απόφαση χωρίς να έχει συμμετάσχει στη δίκη κατά την οποία αυτή εκδόθηκε. Η κίνηση των φοιτητών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταφέρει πλέον το βάρος της υπόθεσης από τη θεσμική αντιπαράθεση για τη λειτουργία των μη κρατικών ΑΕΙ και στα δικαιώματα όσων επέλεξαν να φοιτήσουν σε αυτά.

Πρωτοετείς στα παραρτήματα των Keele, York και Anatolia προετοιμάζονται να ασκήσουν τριτανακοπές κατά των αποφάσεων με τις οποίες ακυρώθηκαν οι άδειες λειτουργίας των ιδρυμάτων.

Σύμφωνα με νομικές πηγές, με τις τριτανακοπές αναμένεται να τεθούν εκ νέου στο ΣτΕ ορισμένα από τα ζητήματα που κρίθηκαν με τις αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος. Μεταξύ αυτών είναι εάν οι πλημμέλειες που διαπιστώθηκαν κατά την αδειοδότηση των ιδρυμάτων θα μπορούσαν να θεραπευθούν χωρίς ακύρωση των αδειών, όπως για παράδειγμα με μια μη οριστική απόφαση που θα έδινε στη διοίκηση προθεσμία για τις αναγκαίες διορθώσεις.

Η πλευρά των φοιτητών αναμένεται να υποστηρίξει ότι, εάν είχε μετάσχει στις αρχικές δίκες, το δικαστήριο θα είχε ενώπιόν του και τις συνέπειες μιας ακύρωσης για όσους είχαν ήδη αρχίσει τις σπουδές τους.

Ξεχωριστό σκέλος αφορά τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών. Νομικοί που μίλησαν στην «Κ» θέτουν ζήτημα ως προς τον αυτεπάγγελτο έλεγχο από το δικαστήριο του περιεχομένου της σχετικής κανονιστικής πράξης, παρότι, όπως υποστηρίζουν, δεν είχε προβληθεί αντίστοιχος λόγος από τους αιτούντες.

Παράλληλα, αναμένεται να τεθεί το ερώτημα της σχέσης των νέων αποφάσεων του Γ΄ Τμήματος με τη νομολογία που διαμορφώθηκε από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας τον Ιούνιο του 2025 για το θεσμικό πλαίσιο των μη κρατικών πανεπιστημίων.

Η υπόθεση, πάντως, περιπλέκεται και από τις δίκες που ήδη εκκρεμούν. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχουν προσβληθεί οι επτά νέες άδειες μη κρατικών πανεπιστημίων που εκδόθηκαν το 2026, καθώς και οι πιστοποιήσεις των προγραμμάτων Νομικής του Keele και του York.

Σύμφωνα με νομικές πηγές, η έκβαση των υποθέσεων αυτών συνδέεται με την τύχη των τριτανακοπών, καθώς μέρος της επιχειρηματολογίας τους στηρίζεται στις αποφάσεις 1167-1172/2026. Δεν αποκλείεται, ως εκ τούτου, να τεθεί και ζήτημα συνεκδίκασης των υποθέσεων.

Παράλληλα, νομικοί θεωρούν πιθανό να ζητηθεί η παραπομπή τους στην Ολομέλεια του ΣτΕ, ώστε τα κοινά νομικά ζητήματα να κριθούν ενιαία και να αποσαφηνιστεί η σχέση τους με την προηγούμενη νομολογία του δικαστηρίου.

Το διακύβευμα

Όπως τόνισαν οι ίδιες νομικές πηγές, «το διακύβευμα δεν είναι πλέον μόνον η τύχη των αδειών των πανεπιστημίων. Αφορά φοιτητές και οικογένειες που έχουν ήδη επενδύσει χρόνο και χρήματα, το προσωπικό των ιδρυμάτων, αλλά και όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγγραφούν σε αυτά».

Η νέα δικαστική φάση αναμένεται, συνεπώς, να κρίνει και σε ποιο βαθμό μπορεί να αποκατασταθεί η ασφάλεια δικαίου σε ένα πεδίο στο οποίο οι δικαστικές εκκρεμότητες παραμένουν πολλές και αλληλοεξαρτώμενες.