Μητροπολιτικές διοικήσεις: Η ενοχλητική μεταρρύθμιση

Οι τελευταίες αρχαιρεσίες του περιφερειακού και των δημοτικών συμβουλίων, δυστυχώς πέρασαν απαρατήρητες. Δείγμα πως οι θεσμοί αυτοί είναι απαξιωμένοι από τους πολίτες· πως αντιμετωπίζονται ως όργανα περιορισμένων αρμοδιοτήτων και ισχνού αντικτύπου.

Ειδικά οι μεγαλύτερες πόλεις μας υποφέρουν από το κυκλοφοριακό, την έλλειψη ελεύθερων και πράσινων χώρων, την ατμοσφαιρική και οπτική ρύπανση (γκράφιτι, βρώμικα κτίρια κ.λπ.) και την ανεπαρκή ανακύκλωση. Υποφέρουν όμως και από έλλειψη στοχευμένου αναπτυξιακού σχεδιασμού. Την ίδια στιγμή, άνθρωποι καίγονται, κτίρια πέφτουν, ενώ η πράσινη μετάβαση των υποδομών καρκινοβατεί. Σε τοπικό επίπεδο, ποιός είναι πλήρως αρμόδιος για την ασφάλεια των κακοφτιαγμένων ή κακοσυντηρημένων κτιρίων και για την ολοκληρωμένη πρόληψη πυρκαγιάς;

Η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, ο Πειραιάς, και ίσως η Πάτρα θα πρέπει επιτέλους να αντιμετωπιστούν ως ενιαίες οντότητες. Να αποκτήσουν στιβαρά διοικητικά εργαλεία, καθώς οι υφιστάμενες κατακερματισμένες δομές δεν επαρκούν. Όταν σε αυτές παράγεται σχεδόν το 80% του ΑΕΠ, είναι σαφές ότι δεν επιτρέπεται να αφήνονται στην τύχη τους, έρμαια του θεσμικού χάους και των μίζερων αγκυλώσεων.

Πολεοδομικός σχεδιασμός, διαχείριση απορριμμάτων, προστασία περιβάλλοντος, αντισεισμική μέριμνα, κοινωνική πολιτική, μεγάλα συγκοινωνιακά έργα, εκτεταμένες αναπλάσεις, δημοτική αστυνόμευση: όλα θα λειτουργούσαν πολύ πιο αποδοτικά εάν βρίσκονταν υπό μητροπολιτική διεύθυνση. Το παραλιακό μέτωπο του Θερμαϊκού αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τα πρώην στρατόπεδα της Θεσσαλονίκης ένα άλλο.

Το ίδιο ισχύει για τον προαστιακό, για τις επεκτάσεις του μετρό, για άλλα ΜΜΜ, για τα βυζαντινά τείχη, για τη διαμόρφωση της Παλιάς Παραλίας, ή για τη συνολική οικονομική ανάπτυξη. Τίποτα από τα προηγούμενα δεν μπορεί να αφορά μεμονωμένους δήμους εντός του ίδιου πολεοδομικού συγκροτήματος. Όσον αφορά τις μητροπολιτικές περιοχές, ο κατά τόπους σχεδιασμός και οι κρίσιμες αποφάσεις δεν επιτρέπεται να ανατίθενται σε -ανίδεες ως προς τις τοπικές ιδιαιτερότητες- υπηρεσίες των υπουργείων.

Είναι αναγκαία η αποκέντρωση και δεν πρέπει να περιοριστεί στους τρεις ή τέσσερις μεγαλύτερους δήμους. Οι υφιστάμενες αποκεντρωμένες διοικήσεις θα πρέπει είτε να εκσυγχρονιστούν, είτε να κλείσουν. Αν πρόκειται να είναι χρήσιμες, επιβάλλεται να μετεξελιχθούν σε τοπικά υπουργεία με δικούς τους προϋπολογισμούς και με αρμοδιότητα τη διαχείριση προσωπικού και τις τακτικές προμήθειες των κρατικών φορέων.

Αν και προφανή, ανάλογα ζητήματα δυστυχώς δεν θεωρήθηκαν αρκετά σημαντικά ώστε να συμπεριληφθούν στην κυοφορούμενη συνταγματική αναθεώρηση. Ακόμη και έτσι όμως, θα πρέπει επιτέλους να βρεθεί νόμιμος τρόπος άμεσης προώθησής τους. Οι διαχρονικές πιέσεις περιφερειαρχών, δημάρχων, βουλευτών και κομματαρχών πλέον βλάπτουν.

Παρά την αναγκαιότητα τολμηρών μεταρρυθμίσεων, αυτές δεν προωθούνται για μικροπολιτικούς λόγους. Κάποιοι όντως θα ενοχληθούν επειδή θα ξεβολευτούν, όμως οι κυβερνήσεις εκλέγονται για να τολμούν και να εργάζονται προς όφελος του κοινωνικού συνόλου, όχι μεμονωμένων προσώπων και ομάδων. Εκλέγονται για τη συλλογική πρόοδο, όχι για τη στασιμότητα που προκαλεί η συντήρηση στενών συμφερόντων και εμμονών.