Οι εφιάλτες του σήμερα: Από τη Γερμανία στη «Συμμαχία» της δικής μας απάθειας

Αν και η Σαξονία-Άνχαλτ συγκαταλέγεται στα μικρότερα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας, συγκεντρώνοντας μόλις 1,7 εκατομμύρια εκλογείς σε σύνολο 59 εκατομμυρίων, η πολιτική της επιρροή αποδεικνύεται δυσανάλογα μεγάλη κι όχι μόνο για τον συντηρητικό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, αλλά για όλη την Ευρώπη. Για τη Γερμανία, ήταν η πρώτη τόσο καθαρή εκλογική νίκη εθνικιστικού, σκληρού δεξιού κόμματος από την πτώση του Γ΄ Ράιχ το 1945. Για τον υπόλοιπο κόσμο, η ανατριχίλα προέρχεται από το μήνυμα της AfD κατά της μετανάστευσης, κατά της ατζέντας «woke» και εν γένει γιατί ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τη γραμμή MAGA του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι πινέζες του AfD στον χάρτη της Γερμανίας, δεν καρφιτσώθηκαν μόνο στην Σαξονία. Ακολούθησε το Μεκλεμβούργο αλλά και πριν χρόνια η Θουριγγία…  Πλέον η δυναμική του σε αρκετές περιοχές προκαλεί ανατριχίλα, με τους αναλυτές να χτυπούν τον κώδωνα του κινδύνου.

Η «επιστροφή» της Ακροδεξιάς αναμοχλεύει μάλιστα λογοτεχνικά φαντάσματα που αποδεικνύονται τρομακτικά επίκαιρα.

Στο άνευ τελείας μυθιστόρημά του Herscht 07769, ο Λάσλο Κρασναχορκάι στήνει μια υποβλητική αλληγορία στην επαρχία της Θουριγγίας. Εκεί, ο απλοϊκός ήρωας Φλόριαν Χερστ βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει υπό το βάρος μιας διάχυτης, υπόκωφης απειλής, την ώρα που νεοναζιστικές συμμορίες κερδίζουν έδαφος κάτω από τη μύτη μιας απαθούς κοινωνίας.

Ο Ούγγρος συγγραφέας, που χαρακτηρίστηκε ως στοχαστής ολέθρου, περιγράφει αριστουργηματικά και χωρίς ανάσα πώς ο εξτρεμισμός ριζώνει εκεί που οι θεσμοί ατονούν και η καθημερινότητα βυθίζεται στη λήθη. Στη λήθη; Μπορεί και στην απάθεια, στην απάθεια πολιτών που επιλέγουν να κλείνονται στα σπίτια τους και να κλειδαμπαρώνουν, προσποιούμενοι ότι θα περάσει και θα φύγει.

Αυτή η λήθη και η ψευδαίσθηση ότι «τίποτα κακό δεν μπορεί να συμβεί σε εμάς» είναι ο πυρήνας και του εμβληματικού βιβλίου «Ο Εφιάλτης» του Χανς Φάλαντα. Γραμμένο αμέσως μετά την πτώση του ναζιστικού καθεστώτος, αποτυπώνει τη συλλογική παράλυση, τον φόβο και τον συμβιβασμό των απλών ανθρώπων μπροστά στο τέρας που μεγάλωνε δίπλα τους. «Ο Εφιάλτης» του Φάλαντα ήταν στην ουσία και ο εφιάλτης στο βιβλίο του Κρασναχορκάι, δηλαδή η ηθική συνθηκολόγηση της κοινωνίας των πολιτών.

Σήμερα, ο εφιάλτης αυτός μεταφράζεται σε ψήφους διαμαρτυρίας που κανονικοποιούν τον εθνικισμό στη Γερμανία. Αλλά θα ήταν εγκληματική αφέλεια να πιστέψουμε ότι το φαινόμενο είναι αποκλειστικά γερμανικό.

Στα καθ’ ημάς, η ιστορία επαναλαμβάνεται ως μια κακόγουστη, αλλά άκρως επικίνδυνη φάρσα. Λίγες μόλις ημέρες μετά την αποφυλάκισή του, ο καταδικασμένος για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή», Ηλίας Κασιδιάρης, επανέρχεται στο προσκήνιο.

Μέσα από το YouTube, ανακοίνωσε τη στήριξή του σε έναν νέο πολιτικό σχηματισμό, τη «Συμμαχία Ελλήνων», χρησιμοποιώντας ως «βιτρίνα» ανεξάρτητους βουλευτές που είχαν εκλεγεί με το κόμμα των Σπαρτιατών. Που απευθύνεται; Σε ένα ακροατήριο νεαρων ηλικιών που έλκεται από το παρουσιαστικό του Κασιδιάρη αλλά και σε ένα ακροατήριο, μεγαλύτερης ηλικίας, που κουράστηκε να ελπίζει. Όπως ακριβώς το AfD στη Γερμανία κεφαλαιοποιεί την κοινωνική απογοήτευση, έτσι και στην Ελλάδα τοξικές ιδέες αναβαπτίζονται με νέα ονόματα, ποντάροντας στη μνήμη χρυσόψαρου που, να λέμε την αλήθεια, δεν είναι λίγες οι φορές που δείχνει ότι έχει το εκλογικό σώμα.

Το Herscht 07769 μας δείχνει πώς προετοιμάζεται το έδαφος. Ο Εφιάλτης του Φάλαντα μας δείχνει πώς είναι να ξυπνάς μέσα στη δυστοπία. Η πραγματικότητα, όμως, ελληνική και γερμανική, μας προειδοποιούν ότι ο χρόνος τελειώνει. Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από εκείνους που την υπονομεύουν ανοιχτά, αλλά κυρίως από τη δική μας συνήθεια στον τρόμο, ή τη δική μας απάθεια.

Γιατί, όπως μας θυμίζει η λογοτεχνία, όταν ο εφιάλτης γίνει κανονικότητα, το ξύπνημα είναι πάντα επώδυνο.