Ο BASTARD0S που λατρεύεις να κράζεις

Λένε πως θυμάσαι για πάντα εκείνες τις μικρές και αδιόρατες στιγμές που συμβαίνει κάτι σημαντικό στη ζωή σου. Στιγμές μία ημέρα σαν τις άλλες που όμως θα μείνουν χαραγμένες στις αναμνήσεις σου. Που θα θυμάσαι που ήσουν, τι έκανες και κυρίως πώς αισθάνθηκες.

Και έτσι είναι -ακόμη κι αν αυτή η μικρή στιγμή έχει να κάνει με τη μουσική. Ή μάλλον -αν είσαι σαν κι εμένα που το να ξεχάσω τα ακουστικά μου, χαλάει αυτομάτως την ημέρα μου- ιδίως όταν αυτή η στιγμή έχει να κάνει με τη μουσική.

Ένα συνηθισμένο μεσημέρι του 2014, λοιπόν, καθόμουν στον καναπέ του σπιτιού μου, με την τηλεόραση να παίζει χαμηλόφωνα και ατένιζα τις πολυκατοικίες του Φαλήρου, πίσω από την μπαλκονόπορτα.

Λευκές και λερωμένες, φθαρμένες, στριμωγμένες η μία δίπλα στην άλλη, με κακόγουστες, ξεθωριασμένες τέντες που «έσπαγαν» -έστω και άτονα- τη μονοτονία του αστικού τοπίου.

Τότε ακούστηκε μια μελωδία από το παιδικό μου δωμάτιο. Ήταν η εισαγωγή της «Καταδίκης».

Αυτό ήταν.

«Ταπεινοί και Πεινασμένοι», «2ΧΧΧ», «Μετρό», «Γ.Τ.Κ.». Ξημερώματα, μουντά πρωινά, σε βρεγμένα πεζοδρόμια, στη ζέστη ή στο κρύο, με κίνηση ή με τους δρόμους άδειους. Στην Όλγας, στην παραλία, στο κέντρο ή όπου με έβγαζε ο δρόμος.

Ακουστικά στα αυτιά και ατελείωτο περπάτημα. Αϋπνίες και «πονοκέφαλοι» γιατρεύονταν με τα κομμάτια στο τέρμα. Κι ας επέμενε το κινητό να με προειδοποιεί πως έκανα κακό στην ακοή μου. Εγώ ήξερα καλύτερα.

Και ύστερα ήρθαν οι συναυλίες.

Από τις μικρές μαζώξεις σε σκηνές της πόλης και εκείνο το αξέχαστο live στη ΔΕΘ, από τα πρώτα merch με το αγόρι που πηδάει τον φράχτη, μέχρι τα sold out στο Καυταντζόγλειο.

Από το «underground» στο «mainstream». Από τους «ψαγμένους» στο ευρύ κοινό. Από τον κοντό από το Φάληρο, που σύχναζε στα σκειτάκια του πάρκου του Φωκά, στις αναφορές του ονόματός του στη Βουλή και στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Θυμάμαι πως μετά το live του 2022 ήθελα πολύ να γράψω γι’ αυτό που είχα ζήσει. Τότε έκανα τα πρώτα-πρώτα μου βήματα στη δημοσιογραφία και κάποιος παλιότερος μου είχε πει εκείνο το γνωστό ρητό για τις γνώμες που τις έχουν όλοι, όπως συμβαίνει και με… κάτι άλλο. Χρειάστηκε να περάσει καιρός για να καταλάβω πόσο δίκιο είχε.

Ίσως, λοιπόν, ούτε αυτή η γνώμη να έχει ιδιαίτερη αξία. Αλλά καμιά φορά αξίζει να προσπαθεί κανείς.

Εκείνο το βράδυ, στο Καυταντζόγλειο, το πλήθος μού φάνηκε σχεδόν ξένο. Όχι επειδή δεν είχε δικαίωμα να βρίσκεται εκεί. Αλλά επειδή ήταν τόσο διαφορετικό από όσα είχα συνηθίσει. Αναρωτιόμουν αν αυτή η μαζικότητα θα άλλαζε τον ΛΕΞ. Αν η επιτυχία, η τόση δημοσιότητα, οι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που πλέον τον παρακολουθούσαν θα τον έκαναν κάποιον άλλον.

Για το μεγαλύτερο μέρος της συναυλίας μου φαινόταν αγχωμένος. Και πώς θα μπορούσε να μην είναι;

Ώσπου κάποια στιγμή ζήτησε να σβήσουν τα φώτα. Και ράπαρε σχεδόν αφώτιστος, μπροστά σε 30.000 σκιές που τον συνόδευαν.

Τότε μου ήρθε στο μυαλό το χαμόγελό του στο «Τίποτα στον Κόσμο», όταν ανακοίνωνε στη μάνα του ότι πλέον ζει από τη μουσική του. Το χαμόγελο ενός ανθρώπου που τα κατάφερε. Και χαμογέλασα στραβά κι εγώ μαζί του -όπως κάνω ασυναίσθητα κάθε φορά που ακούω τον στίχο.

Και τότε σκέφτηκα ότι είτε μπροστά σε 50 είτε μπροστά σε 30.000 ανθρώπους, θαυμαστές, περίεργους και «φασαίους», ο ΛΕΞ παρέμενε ο ίδιος. Γιατί το αληθινό «underground» δε φοβάται να ανοιχτεί σε πιο πλατιές μάζες.

Ίσως πια με καλύτερη παραγωγή, σε μεγαλύτερες σκηνές, με καλύτερη οργάνωση, με PS4 και πληρωμένους λογαριασμούς.

Αλλά είναι πάντα ο κοντός από το Φάληρο.

Και ύστερα ήρθε ο «BASTARD0S».

Παρασκευή και 13. Με το hype στα ύψη και την ανυπομονησία στα «κόκκινα», ο ΛΕΞ κυκλοφόρησε το νέο του LP.

Και κάπου εκεί άρχισε το «πανηγύρι» στα social media.

Οι μεν ενθουσιάστηκαν. Οι δε μίλησαν για flop. Άλλοι περίμεναν «περισσότερα», άλλοι αναζητούσαν τον παλιό ήχο, άλλοι θεώρησαν ότι ο δίσκος δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες που ο ίδιος ο ΛΕΞ είχε δημιουργήσει με τις προηγούμενες δουλειές του.

Μέχρι εδώ, όλα απολύτως θεμιτά.

Κανένας δίσκος δεν είναι υποχρεωμένος να αρέσει σε όλους. Ούτε η αγάπη για έναν καλλιτέχνη συνεπάγεται την άνευ όρων αποδοχή κάθε δουλειάς του.

Το ενδιαφέρον αρχίζει εκεί όπου η κριτική στα τραγούδια μετατρέπεται σε αμφισβήτηση του ίδιου του καλλιτέχνη.

Ξαφνικά, ο «ποιητής», ο «βραχύσωμος», ο σύγχρονος αφηγητής μιας ολόκληρης γενιάς, έγινε «αμφιλεγόμενος». Ο άνθρωπος που αποθεωνόταν επειδή δεν ακολουθούσε τις επιταγές της μουσικής βιομηχανίας, άρχισε να εγκαλείται επειδή δεν ακολούθησε τις επιταγές του ίδιου του κοινού του.

Επειδή τόλμησε να πειραματιστεί.

Και εδώ νομίζω ότι βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι αυτής της ιστορίας.

Έχουμε μια σχεδόν ανεξάντλητη ικανότητα να ανεβάζουμε ανθρώπους σε βάθρα και ύστερα να τους γκρεμίζουμε από αυτά. Να τους αποθεώνουμε για όσα τους κάνουν διαφορετικούς και να τους απορρίπτουμε μόλις πάψουν να ανταποκρίνονται στην εικόνα που έχουμε φτιάξει γι’ αυτούς.

Τον θέλαμε αυθεντικό, αλλά με τους δικούς μας όρους.

Τον θέλαμε επιτυχημένο, αλλά όχι υπερβολικά.

Τον θέλαμε να εξελίσσεται, αρκεί να μη μετακινείται πολύ από αυτό που γνωρίσαμε.

Και κυρίως, τον θέλαμε να συνεχίσει να γράφει σαν να ζει ακόμη την ίδια ζωή.

Και αλήθεια δεν ξέρω αν το «BASTARD0S» είναι καλύτερο από το «2ΧΧΧ» ή το «Μετρό». Ούτε και με ενδιαφέρει να τα βάλω σε σύγκριση -όπως κάποια site που είδα και κυριολεκτικά μου έπεσαν τα μαλλιά.

Αυτό που ακούω είναι ενδιαφέρον, ιδιαίτερο και κυρίως έχει έναν καλλιτέχνη που δοκιμάζει διαφορετικά πράγματα.

Ακούω διαφορετικούς ρυθμούς, περισσότερη μελωδία, παραγωγές που ξεφεύγουν από τον ήχο που είχα συνηθίσει. Και μέσα σε όλα αυτά, αναγνωρίζω ακόμη τις γνώριμες εικόνες της πόλης, τις γειτονιές και τις ιστορίες. Δεν εξαφανίστηκε ξαφνικά ο ΛΕΞ που ξέραμε. Απλώς δοκιμάζει να πει διαφορετικά πράγματα, με διαφορετικό τρόπο. Και προσωπικά, βρίσκω πολύ πιο ενδιαφέρον να ακούω πού θέλει να πάει, παρά να περιμένω πότε θα επιστρέψει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε.

Δεν αισθάνεται «υποχρεωμένος» να αναπαράγει τον ίδιο ήχο και την ίδια αισθητική. Και ακόμη περισσότερο δε φοβάται τι θα πει ο καθένας για τη δουλειά του.

Ο ΛΕΞ δεν είναι πια ο άνθρωπος του 2014.

Έχει μεγαλώσει. Έχει πετύχει πράγματα που κάποτε έμοιαζαν «άπιαστα». Έχει διαφορετικές εμπειρίες, είναι πιο ρομαντικός και κοιτά προς τα «πίσω» όσο κοιτάζει και μπροστά.

Δεν χρειάζεται να προσποιείται ότι εξακολουθεί να ζει με τον ίδιο τρόπο για να διατηρήσει την αξιοπιστία του.

Άλλωστε, δεν έχει την ενοχή του επιζήσαντα, ούτε κάποια ισόβια υποχρέωση απέναντι στο κοινό του να μείνει ακριβώς εκεί που ήταν.

Και προφανώς ούτε οι άνθρωποι που τον ακούμε δεν μένουμε ακίνητοι στον χρόνο. Μεγαλώνουμε, αλλάζουμε δουλειές, μετακομίζουμε, ερωτευόμαστε, χωρίζουμε, χάνουμε ανθρώπους.

Γιατί ο ίδιος να αποτελεί εξαίρεση;

Και ξαναλέω: η κριτική είναι δικαίωμα.

Φυσικά και μπορείς να θεωρείς τον νέο δίσκο κατώτερο των προηγούμενων. Να μη σου αρέσουν τα beats, τα ρεφρέν, οι επιλογές στην παραγωγή. Να πιστεύεις ότι κάποια κομμάτια δεν λειτουργούν ή ότι ο πειραματισμός δεν πέτυχε.

Αυτή είναι η ουσία της μουσικής κριτικής.

Αλλά είναι άλλο να λες «δεν μου άρεσε αυτό που έφτιαξε» και άλλο «δεν είναι πια αυτός που ήταν».

Το δεύτερο τις περισσότερες φορές λέει πολλά περισσότερα για τις δικές μας προσδοκίες παρά για τον ίδιο τον καλλιτέχνη.

Γιατί έχουμε συνδέσει τη μουσική με συγκεκριμένες περιόδους της ζωής μας. Με ανθρώπους, διαδρομές, βράδια και πρωινά που δεν επιστρέφουν. Και όταν ο δημιουργός αλλάζει, αισθανόμαστε καμιά φορά σαν να απομακρύνεται από κάτι που θεωρούσαμε «δικό μας».

Μόνο που δεν ήταν ποτέ δικό μας.

Ήταν η μουσική του. Εμείς απλώς τη βάλαμε στη ζωή μας.

Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από τον ΛΕΞ. Επειδή κατάφερε να εκφράσει τόσους ανθρώπους, κάποιοι άρχισαν να θεωρούν ότι τους «ανήκει». Ότι οφείλει να συνεχίσει να μιλά με τη φωνή που εκείνοι αναγνωρίζουν, όπως ακριβώς εκείνοι θέλουν να ακούσουν.

Αλλά ένας καλλιτέχνης δεν είναι υπηρεσία αναπαραγωγής αναμνήσεων.

Και αλήθεια δεν ξέρω πώς θα ακούγεται το «BASTARD0S» σε πέντε ή δέκα χρόνια. Ούτε αν θα με ακολουθήσει στις ίδιες διαδρομές που με ακολούθησαν το «Ταπεινοί και Πεινασμένοι», το «2ΧΧΧ» ή το «Μετρό».

Ξέρω, όμως, ότι δεν χρειάζομαι έναν ακόμη δίσκο που να μου θυμίζει ακριβώς πώς αισθανόμουν στα είκοσί μου.

Εκείνη η εποχή υπάρχει ήδη. Σε εκείνα τα κομμάτια, στα ακουστικά που χάλασα, στα χιλιόμετρα που περπάτησα στην Όλγας και στην παραλία. Στις ξεθωριασμένες τέντες του Φαλήρου, εκείνο το μεσημέρι του 2014, που είναι σαν να τις βλέπω αυτή τη στιγμή που γράφω αυτές τις αράδες.

Και δεν πρόκειται να την πάρει κανείς πίσω επειδή ο ΛΕΞ αποφάσισε να δοκιμάσει έναν διαφορετικό ήχο.

Μπορεί το νέο άλμπουμ να σου αρέσει. Μπορεί και όχι. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσουμε.

Αλλά δεν γίνεται να ζητάμε από έναν άνθρωπο να μείνει για πάντα εκεί όπου τον συναντήσαμε εμείς.

Ο κοντός από το Φάληρο μεγάλωσε.

Και δεν μας χρωστάει να ξαναγίνει είκοσι χρονών.