Νετανιάχου εναντίον Ερντογάν και η Ελλάδα στη μέση

Η τελευταία εβδομάδα δεν ήταν μία ακόμη περίοδος ρητορικής έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ήταν μια εβδομάδα γεγονότων που, αν διαβαστούν συνολικά και όχι αποσπασματικά, δείχνουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αυξημένου ανταγωνισμού, όπου Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ βρίσκονται πλέον πιο άμεσα συνδεδεμένοι από ποτέ.

Η αρχή έγινε με την αυξημένη τουρκική δραστηριότητα στο Αιγαίο. Συνολικά 12 τουρκικά μαχητικά, αρκετά εκ των οποίων οπλισμένα, πραγματοποίησαν παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, ενώ σε μία περίπτωση σημειώθηκε και εικονική αερομαχία, όταν τουρκικό αεροσκάφος εισήλθε στο FIR Αθηνών και αναχαιτίστηκε από ελληνικά μαχητικά. Πρόκειται για εικόνες που είχαν περιοριστεί το τελευταίο διάστημα, γεγονός που δείχνει ότι η Άγκυρα επανέρχεται σταδιακά στην πολιτική της πίεσης προς την Αθήνα.

Το σημαντικότερο όμως γεγονός δεν εξελίχθηκε πάνω από το Αιγαίο αλλά στη Συρία.

Οι εκτεταμένοι ισραηλινοί βομβαρδισμοί εναντίον τουρκικών στόχων και υποδομών που συνδέονται με την τουρκική στρατιωτική παρουσία αποτελούν μια ποιοτική αναβάθμιση της αντιπαράθεσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Η απόφαση της κυβέρνησης Νετανιάχου να πλήξει τουρκικές δυνάμεις εντάσσεται στη συνολική στρατηγική του Ισραήλ να περιορίσει την επιρροή της Άγκυρας στη μεταπολεμική Συρία και να αποκόψει τον μεταβατικό ηγέτη Άχμαντ αλ Σαράα (Τζολανί) από δίκτυα επιρροής που μέχρι πρόσφατα συνδέονταν και με τη ρωσική παρουσία.

Σε αυτό το σημείο εμφανίζεται και η ελληνική διάσταση.

Την ίδια χρονική στιγμή που λαμβανόταν η πολιτική απόφαση για τις επιχειρήσεις αυτές, στο Ισραήλ βρισκόταν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, πραγματοποιώντας σειρά επαφών υψηλού επιπέδου. Προφανώς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η Ελλάδα συμμετείχε στις ισραηλινές επιχειρήσεις. Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση αναδεικνύει το βάθος της στρατηγικής σχέσης Αθήνας και Τελ Αβίβ, η οποία πλέον δεν περιορίζεται σε κοινές ασκήσεις ή ενεργειακές συνεργασίες αλλά αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.

Λίγες ημέρες αργότερα ήρθε και η αυστηρή απάντηση της Αθήνας στις νέες τουρκικές αιτιάσεις για τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο. Η ελληνική κυβέρνηση κατέστησε σαφές ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως καθορισμένο από το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες, δεν επιδέχεται αμφισβήτηση και οποιαδήποτε διαφορετική προσέγγιση θα συναντά την ανάλογη ελληνική αντίδραση. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ελλάδα δεν προτίθεται να αφήσει αναπάντητη καμία προσπάθεια δημιουργίας νέων τετελεσμένων.

Την ίδια ώρα, το Ισραήλ συνέχισε καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας τις επιθέσεις του στη Συρία, πλήττοντας αεροδιαδρόμους, αποθήκες πυρομαχικών και κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές. Όλα δείχνουν ότι διαμορφώνεται μια ευθεία γεωπολιτική σύγκρουση μεταξύ Νετανιάχου και Ερντογάν για τον έλεγχο της επόμενης ημέρας στη Συρία, με τις πραγματικές διαστάσεις της αντιπαράθεσης να μην έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως.

Παράλληλα, η Τουρκία συνεχίζει να μεταφέρει στρατιωτικό εξοπλισμό και μέσα προς τη Συρία δια ξηράς, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται τη μεταφορά δυνάμεων από άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων και σχηματισμοί που μέχρι σήμερα βρίσκονταν κοντά στον Έβρο. Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μειώνεται η απειλή για την Ελλάδα, αλλά δείχνει ότι η Άγκυρα θεωρεί σήμερα ως πρώτη προτεραιότητα τη διατήρηση και ενίσχυση της επιρροής της στη Συρία.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα ελληνοτουρκικά δεν μπορούν πλέον να αναλυθούν αποκομμένα από όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή. Οι ισορροπίες στην περιοχή μεταβάλλονται με ταχύτητα, οι στρατηγικές συμμαχίες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία και κάθε κίνηση στην Αθήνα, στην Άγκυρα ή στο Τελ Αβίβ επηρεάζει άμεσα τις υπόλοιπες δύο πρωτεύουσες.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο. Η Τουρκία δύσκολα θα εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, το Ισραήλ δείχνει αποφασισμένο να περιορίσει την τουρκική επιρροή στη Συρία και η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει την αποτρεπτική της ισχύ, ενισχύοντας παράλληλα τις στρατηγικές της συνεργασίες. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν θα συνεχιστεί η ένταση, αλλά μέχρι ποιο σημείο θα φτάσει χωρίς να οδηγηθεί η περιοχή σε μια ευρύτερη κρίση.