Θεσσαλονίκη: Ξενοδοχεία στον χρόνο, στον τόπο, στο χθες, στο σήμερα

Από τα 16 χάνια στα μέσα του 17ου αιώνα, στα ξενοδοχεία της παραλίας και γύρω από την πλατεία Ελευθερίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Από την έντονη ξενοδοχειακή δραστηριότητα τη δεκαετία του 1920 στην οδό Εγνατία, που αντέχει μέχρι και σήμερα, στις κάθετες οδούς και κατά μήκος της Κομνηνών, αλλά και εκτός ιστορικού κέντρου, στον 21ο αιώνα με το αποτύπωμα της ξενοδοχίας να παραμένει ισχυρό.

Κάθε φορά που περνώ το κατώφλι ενός ξενοδοχείου, πάντα με συνεπαίρνει μια μαγεία. Νιώθω ότι αφήνω πίσω μου την ρουτίνα της καθημερινότητας και είμαι έτοιμη να απολαύσω τη ζεστή φιλοξενία, τη χαλάρωση, την εσωτερική μου ανανέωση.

Τα ξενοδοχεία δεν είναι απλώς ένας τόπος διαμονής’ είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία, ένας κλάδος ‘κλειδί’ για την οικονομία ενός τόπου, προσφέροντας εκατοντάδες θέσεις εργασίας και διαμορφώνοντας παράλληλα τον χαρακτήρα μιας πόλης, μιας περιοχής, εν τέλει μιας ολόκληρης χώρας.

Στη Θεσσαλονίκη η παλαιότερη Ένωση Ξενοδόχων

Η Θεσσαλονίκη, πόλη με ιστορία χιλιάδων ετών και σταυροδρόμι πολιτισμών, υπήρξε πάντοτε τόπος υποδοχής ταξιδιωτών, εμπόρων και περιηγητών. Από τα πρώτα πανδοχεία της Οθωμανικής περιόδου, που φιλοξενούσαν καραβάνια εμπόρων κοντά στην Εγνατία Οδό, μέχρι τα κοσμοπολίτικα ξενοδοχεία των αρχών του 20ού αιώνα, η φιλοξενία αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της.

Στη Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε η παλαιότερη ένωση ξενοδόχων της Ελλάδας, και συγκεκριμένα στις 3 Δεκεμβρίου του 1914, αρχικά με την ονομασία «Συντεχνία των Εν Θεσσαλονίκη Ξενοδόχων Ύπνου».

Τα ξενοδοχεία λειτουργούσαν κυρίως στο κέντρο της πόλης, στην οδό Εγνατία -η οποία ήταν η κυριότερη αρτηρία της- κοντά στην περιοχή του Βαρδαρίου, στους κάθετους δρόμους γύρω απ’ αυτήν, και σταδιακά και έως το 1912 κτίσθηκαν και στην περιοχή γύρω από την πλατεία Ελευθερίας, στην παραλιακή, στην οδό Κομνηνών κλπ.

«Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης εδώ και 111 χρόνια, ανανεώνονται, ανακαινίζονται, προστίθενται νέα, κρατούν όμως για πάντα μέσα τους την ιστορία, τις αναμνήσεις, τα συναισθήματα και τη φυσιογνωμία του μαγικού αυτού τόπου» δηλώνει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης Ανδρέας Μανδρίνος, το ξενοδοχείο του οποίου – «Mandrino Hotel»- μετράει πάνω από μισό αιώνα ζωής.

Η πυρκαγιά του 1917, το Mediterranée και ο σεισμός του 1978

Η μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 5 Αυγούστου του 1917 στο βόρειο τμήμα της Θεσσαλονίκης, αναπόφευκτα άλλαξε και την εικόνα της, καθώς καταστράφηκαν εμβληματικά κτίρια και ξενοδοχεία.

Το 1925, επί της παραλιακής, ξεκίνησε τη λειτουργία του το Mediterranée της οικογένειας Τορνιβούκα, το οποίο συνέδεσε το όνομά του με την ιστορία της Θεσσαλονίκης, καθώς ξεχώριζε για την πολυτέλεια και τον ευρωπαϊκό του αέρα. Ήταν σημείο αναφοράς για την πόλη, μέχρι το 1978, οπότε και διακόπηκε η λειτουργία του, εξαιτίας του μεγάλου σεισμού στη Θεσσαλονίκη. Ήταν η χρονιά που αρκετά κτίρια στα οποία στεγάζονταν ξενοδοχεία κατεδαφίστηκαν, άλλα έπαψαν να λειτουργούν και κάποια άλλαξαν χρήση.

Το 1952, η Θεσσαλονίκη είχε 81 ξενοδοχεία – στο σύνολο των 993 πανελλαδικώς-, στα οποία μόνο σε 45 δωμάτια υπήρχε λουτρό.

Οι δεκαετίες του ’60 και ‘70

Τις δεκαετίες του ’60 και ’70 χτίστηκαν περίπου είκοσι (20) ξενοδοχεία στη Θεσσαλονίκη: από την οδό Μοναστηρίου πλησίον του σιδηροδρομικού σταθμού, την πλατεία Βαρδαρίου και το Διοικητήριο, μέχρι στην άλλοτε Συνοικία των Εξοχών και από τις παραλιακές τοποθεσίες Αρετσού, Περαία, Αγία Τριάδα μέχρι το Πανόραμα και το Σέιχ Σου, τότε που οι κάτοικοι της πόλης τα επέλεγαν για παραθερισμό και αναψυχή!

Το 1972 εγκαινιάστηκε στην κατηγορία Luxe το ξενοδοχείο σύμβολο της Θεσσαλονίκης, το «Μακεδονία Παλλάς». Η ανέγερση του κτιρίου έγινε με κεφάλαια του Ταμείου Ασφαλίσεως Προσωπικού ΟΤΕ, το οποίο σύμφωνα με το Νόμο 4061/1960 είχε την υποχρέωση να κατασκευάσει ξενοδοχείο «Τύπου ΧΙΛΤΟΝ εις την αγορασθείσαν ταύτην οικοπεδικήν έκτασιν». Το ξενοδοχείο ανήκει σε εταιρία συμφερόντων του Ιβάν Σαββίδη, με μακροχρόνια μίσθωση από τον Οκτώβριο του 2014.

Το δεύτερο ξενοδοχείο πολυτελείας που κατασκευάστηκε με κεφάλαια ασφαλιστικού ταμείου βρίσκεται στην πλατεία Αριστοτέλους. Πρόκειται για το «Electra Palace», το οποίο αναπτύχθηκε το 1972, και έκτοτε συνεχίζει να αποτελεί ένα ακόμη εμβληματικό πεντάστερο ξενοδοχείο για τη Θεσσαλονίκη. CEO του Ομίλου Electra Hotels & Resorts είναι ο κ. Γιάννης Ρέτσος, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της ΠΟΞ, του ΣΕΤΕ ενώ στις μέρες μας είναι πρόεδρος του ΙΟΒΕ.

Ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης στον 21^ο αιώνα

Το 1997, χρονιά που η Θεσσαλονίκη κατείχε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, δόθηκε το ‘πράσινο’ φως για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων, καθώς για ένα χρονικό διάστημα, βάσει νόμου 797Β/1986, υπήρχε η «ελεγχόμενη τουριστική ανάπτυξη και αναβάθμιση της τουριστικής προσφοράς περιοχών της χώρας».

Κίνητρα για την ανάπτυξη της ξενοδοχίας παρείχε ο νόμος 3299/2004. Από το 2001 και μετά χτίζονται νέα ξενοδοχεία, ανακαινίζονται παλιά, ενώ διατηρητέα κτίρια και βιομηχανικοί ιστορικοί χώροι αναπαλαιώνονται και αποκτούν ζωή.

Όπως, το «Excelsior Thessaloniki Boutique Hotel» (από το 2009) αλλά και το πολυτελές «On Residence» (από Απρίλιο του 2022) στην Παλιά Παραλία της Θεσσαλονίκης με το ιστορικό εστιατόριο «Όλυμπος Νάουσα» να έχει ανοίξει και πάλι τις πύλες του, αμφότερα της οικογένειας Τορνιβούκα, όπου στο χαρτοφυλάκιο του Ομίλου TOR Hotel Group ανήκει και το 4άστερο City Hotel και στη Χαλκιδική το εμβληματικό Eagles Palace και μεταγενέστερα το Eagles Villas.

Το Porto Palace Hotel διατηρώντας τη μοναδική βιομηχανική γοητεία της αρχικής του κατασκευής του 1913, στεγάζεται σε κτίριο χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο και ως σύγχρονο μνημείο. Παλαιότερα υπήρξε βυρσοδεψείο ενώ ως ξενοδοχείο λειτουργεί από τις 9 Σεπτεμβρίου του 2005 με την οικογένεια Μαμαδά να δραστηριοποιείται στον ξενοδοχειακό τομέα και στην πόλη του Βόλου.

Τα δυο πολυτελή ξενοδοχεία της οικογένειας Δεδέογλου, το «Mediterranean Palace» στο κέντρο της Θεσσαλονίκης που φέτος συμπληρώνει 28 χρόνια, και το «Grand Hotel Palace» σε κομβικό σημείο στη δυτική είσοδο της πόλης (από το 2004) με τις οικογένειες της Πόλυς, της Γλυκερίας και της Ντόμης Δεδεόγλου να βασίζονται στις οικογενειακές αξίες, προσδίδοντας τον αριστοκρατικό και κοσμοπολίτικο χαρακτήρα τους.

Το νέο τεύχος είναι εδώ. Δες το τώρα!

Από το «Hyatt Regency Thessaloniki» από το 1999, resort σε πολύ κοντινή απόσταση από το αεροδρόμιο «Μακεδονία» αλλά και από το κέντρο της πόλης, το «Holiday Inn» -πρώην «Capitol»- του Αριστοτέλη Θωμόπουλου (διετέλεσε πρόεδρος της ΕΞΘ επί 15 έτη) που από το 2001 είναι μέλος της ξενοδοχειακής αλυσίδας IHG, το «The MET Hotel» του ξενοδοχειακού ομίλου «Chandris Hotels», μέλος των Design Hotels, από τα τέλη του 2009, μέχρι το «The Monasty, Autograph Collection by Marriott International» παγκόσμιας εμβέλειας brand name στην καρδιά της πόλης που λειτουργεί από τον Νοέμβριο του 2022, και το ολοκαίνουργιο «NYX Hotel Thessaloniki» της Leonardo Hotels & Resorts Mediterranean του Ομίλου Fattal Hotels κ.ά. που συμπεριλαμβάνουν τον προορισμό στο χαρτοφυλάκιό τους, αποτυπώνουν τη δυναμική αυτής της πόλης στον χρόνο.

Οι διαφοροποιήσεις στο πέρασμα των χρόνων

Στο πέρασμα των χρόνων, το προσωπικό των ξενοδοχείων άρχισε να έχει πρόσβαση στην τουριστική εκπαίδευση, καθώς δημιουργήθηκαν τουριστικές σχολές. Επίσης, άλλαξε και το μείγμα του πελατολογίου. «Κάποτε οι Κεντροευρωπαίοι ερχόντουσαν οδικώς, διασχίζοντας την πρώην Γιουγκοσλαβία. Πλέον, με τις πτήσεις τσάρτερ αλλά και τις τακτικές έρχεται πολύ μεγαλύτερος όγκος τουριστών» αναφέρει στο TheOpinion η Σοφία Μπρόβα, τρίτη γενιά ξενοδόχος, με το ξενοδοχείο τους, το «ABC» στην πλατεία Σιντριβανίου, δίπλα στην ΔΕΘ, να λειτουργεί από το 1970.

Τα ξενοδοχεία πλέον έχουν εισέλθει στη νέα εποχή, έχουν προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του κόσμου. Κάποτε η κράτηση γινόταν τηλεφωνικώς, προφορικά, μετά με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τώρα μέσα από τις online πλατφόρμες ή απευθείας στην επίσημη ιστοσελίδα του ξενοδοχείου, «τώρα όλα είναι καταγεγραμμένα» υπογραμμίζει η κα. Μπρόβα.

Στην Ελλάδα λειτουργούν συνολικά 10.104 ξενοδοχεία. Η Θεσσαλονίκη, βάσει έρευνας του ΙΝΣΕΤΕ, προσφέρει συνολικά 8.088 δωμάτια σε 145 ξενοδοχεία διαφόρων κατηγοριών, εκ των οποίων τα 90 είναι μέλη της ΕΞΘ.

Χρήσιμες πληροφορίες αντλήθηκαν από την έκδοση «Εκατό χρόνια φιλοξενίας – Τα ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης (1914 – 2014) του Βασίλη Κολώνα, εκδόσεις University Studio Press.