«… όσο βλέπω να πετούν μέλισσες τα πράγματα πάνε μια χαρά» – Ο Γιώργος Τσακίρης στο TheOpinion

Η έκθεση «Χειροτεχνήματα και Άλλα», με έργα που υπογράφει ο Γιώργος Τσακίρης, φιλοξενείται στην Γκαλερί Λόλα Νικολάου από 15/2 έως 15/3/2024.

Συνέντευξη: Θανάσης Ράπτης

«Χειροτεχνήματα και Άλλα» Επιμέλεια: Γιάννης Μπόλης, Ιστορικός της τέχνης Γκαλερί Λόλα Νικολάου, Τσιμισκή 52    https://lolanikolaougallery.blogspot.com/ Διάρκεια 15/2 έως 15/3/2024 Ώρες λειτουργίας: Τρ., Πε., Πα.: 12.00 – 20.00 / Τε., Σα.: 12.00 -15.00

Ο Γιώργος Τσακίρης αποτελεί μοναδική περίπτωση στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Συνδυάζει καλλιτεχνικά την οικολογική-βιολογική-αγροτική διαδικασία ως ένας οργανωτής των τρόπων με τους οποίους το ζωγραφικό βλέμμα οργανώνει μέσα από εγκαταστάσεις-κατασκευές και περιβάλλοντα, τις συνθήκες εκείνες μέσα στις οποίες η φύση λειτουργεί στην απόλυτη αυτάρκεια της.

Ο επιμελητής της έκθεσης Γιάννης Μπόλης αναφέρει μεταξύ άλλων: “… Για τον Τσακίρη, η καλλιτεχνική οικειοποίηση της παράδοσης, δεν έχει τίποτα το ρομαντικά νοσταλγικό ή το εξωτικά φολκλορικό και δεν εντάσσεται σε ένα πλαίσιο «ανακάλυψης» και «επιστροφής», επαναπροσδιορισμού και επαναξιολόγησης αξιών του παρελθόντος και των παραδοσιακών κοινοτήτων. Είναι κάτι πολύ περισσότερο, κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Είναι ζωή και ψυχή, εμπειρία και αλήθεια, ανάσα, έκφραση και τέχνη…”.

Πώς προσεγγίζεται στο έργο σας ο υλικός πολιτισμός, η φύση και άνθρωπος,  η ζωή και θάνατος; 

Το βίωμα. Αυτό που σαν βδέλλα κολλάει απάνω μας από την ημέρα που θα γεννηθούμε και μας κατατρέχει σε όλη τη ζωή μας, που μας καταδυναστεύει. Και αν έχεις την τύχη – ατυχία να ασχοληθείς με την τέχνη -όποια τέχνη κι αν είναι αυτή- τότε δεν γλυτώνεις. Το βίωμα γίνεται η αναπνοή σου και στην πραγμάτωση του αντικειμένου της τέχνης τότε επηρεάζεσαι τα μέγιστα. Γεννήθηκα στον αφαλό της φύσης, ήμουν αγρότης πολύ πριν ασχοληθώ με την τέχνη, φύτεψα χιλιάδες δέντρα, από αυτά πολλά καρποφόρησαν κι άλλα πέθαναν πολύ νωρίς. Έζησα στη γέννα πολλών ζώων και σε λίγους μήνες τα είδα να θανατώνονται. Η αλυσίδα της ζωής είναι και μέσα στα έργα μου. Ο ζωντανός οργανισμός γίνεται παρών από το 1983 όταν πλέον επιστρέφω από Ιταλία.

Στοιχεία παρμένα από τη φύση, όπως φωλιές πουλιών, κορμοί δέντρων, βατράχια, σπόροι σταριού, αυγά, καθώς και ανθρώπινα συστήματα όπως ενυδρεία, θερμοκήπια, περιστερώνες,  εκτροφεία σαλιγκαριών, κλωσσομηχανές, ή  έργα με σκώρους, σφήκες, κομπόστες, τον μούστο, το τσίπουρο και τα κρασιά παρουσιάζονται αυτούσια στις εκθέσεις σας. Με  ποιον τρόπο θεωρείτε ότι αναδεικνύεται το μεγαλείο της φύσης και των συστημάτων της με τη διαμεσολάβηση της γλώσσας της τέχνης;

Όλα αυτά στα οποία αναφέρεσαι προέκυψαν. Οι πρώτες μου σπουδές ήταν τα ηλεκτρονικά, έζησα την τέχνη στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας. Κυριαρχούσε εκείνη την εποχή η arte povera, γνώρισα τον Mario Merz, τον Michelangelo Pistoleto, τον Γιάννη Κουνέλη, τον Alberto Burri και πολλούς άλλους του κινήματος αυτού. Εκεί αποδέχτηκα με δυσκολίες στην αρχή ότι ένα τσουβάλι με κάρβουνο, έργο του Γιάννη Κουνέλη, το ονοματίζουν τέχνη, αυτό ήταν λυτρωτικό για εμένα. Άρχισα να ερωτοτροπώ με συμπεριφορές που είχαν ξεφύγει από την παράσταση και την δομή που μέχρι τότε χαρακτηρίζεται εικαστικό αντικείμενο. Με την επιστροφή μου στην Ελλάδα και με την προτροπή της Έφης Στρούζα βρέθηκα στους πρόποδες του Πάικου να δουλεύω συγχρόνως την αγροτιά και την τέχνη. Τα πρώτα έργα έγιναν στο βουνό, σώζονται ως ντοκουμέντα, από το 1985 άρχισα να τα παρουσιάζω σε εκθεσιακούς χώρους. Οι συνθήκες ήταν εκείνες που έδιναν τη μορφή του έργου. Έτσι παρουσιάστηκαν τα ενυδρεία, οι βάτραχοι, οι κλωσσομηχανές και πολλά άλλα. Η ανάπτυξη των οποίων καθορίζει και την κατασκευή της εγκατάστασης.

Ποια είναι για σας η σημασία της ανατροφοδότησης της τέχνης σας μέσα από τη βιωματική σας σχέση με την οικολογική-βιολογική-αγροτική διαδικασία; 

Αγαπητέ Θανάση δεν νιώθω και δεν είμαι οικολόγος με την πολιτική έννοια. Είμαι ένας ακαδημαϊκός αγρότης – καλλιτέχνης που γνωρίζει πολύ καλά όλους τους κρίκους που απαρτίζουν την οικολογική – αγροτική – βιολογική αλυσίδα. Ως στρατευμένος γνωρίζω ότι για να παράξω θα πρέπει να σκαλίσω, να σπείρω, να ραντίσω, να κανακέψω, να συλλέξω. Συνεκθέτω εδώ και πολλά χρόνια τα αγροτικά μου προϊόντα με τα εικαστικά μου έργα, τα μεν συμπληρώνουν τα δε και το αντίθετο.

Αρκετά από τα έργα σας στην έκθεση παραπέμπουν σε παλαιότερες εγκαταστάσεις-κατασκευές σας στη φύση ή το αστικό περιβάλλον. Πώς καταφέρνουν και λειτουργούν εξίσου καλά και στον ασφυκτικό περίγυρο των τεσσάρων τοίχων μιας γκαλερί ή ενός μουσείου;

Στην παρούσα έκθεση υπάρχουν αντικείμενα τα οποία δουλεύω συγχρόνως. Το υλικό είναι διαφορετικό αλλά ο πυρήνας είναι αυτός. Όπως ακριβώς ο αγρότης δεν αρκείται στην μονοκαλλιέργεια έτσι και ο καλλιτέχνης δουλεύει το ίδιο θέμα με διαφορετικά εργαλεία και άλλες πρώτες ύλες. Ο 20ός αιώνας μας μαθήτευσε να είμαστε καλοί δεκτές, να γινόμαστε εύκολοι στο να αποδεχόμεθα μέσα σε μουσεία ή gallery παράδοξα – παράξενα πράγματα.

Θεωρείτε ότι υπάρχει κίνδυνος να διασαλευτεί η αυτάρκεια του εικαστικού καλλιτέχνη και της κατακτημένης του γλώσσας στο άμεσο μέλλον με την επικράτηση της τεχνητής νοημοσύνης;

Αν το συναίσθημα στον μέλλοντα χρόνο θα έχει παρουσία τότε η τεχνητή νοημοσύνη θα υπηρετήσει την τέχνη. Ως φωτογράφος που είσαι γνωρίζεις καλύτερα από εμένα την αναστάτωση που έφερε στην ζωγραφική η παρουσία της φωτογραφίας, τελικά έγινε ένα κομμάτι του εικαστικού έργου, για όλα υπάρχει ο χώρος και ο τρόπος, ο χρόνος τα τακτοποιεί. Εγώ δεν σκιάζομαι, όσο βλέπω να πετούν μέλισσες τα πράγματα πάνε μια χαρά.

Ο Γιώργος Τσακίρης γεννήθηκε στα Γιαννιτσά το 1955. Μετά τις πρώτες του σπουδές στα ηλεκτρονικά σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας. Ζει και εργάζεται μεταξύ του όρους Πάικου και της Θεσσαλονίκης. Έδειξε το εικαστικό του έργο σε περισσότερες από 40 ατομικές εκθέσεις και πολλές ομαδικές. Το 2012 το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του οργάνωσε αναδρομική έκθεση. Το έργο του παρουσιάστηκε στην Ελλάδα, Γαλλία, Σουηδία, Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Αίγυπτο, Τουρκία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σκόπια, Τσεχία, Φινλανδία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ελβετία. Γλυπτά του έχουν στηθεί σε δημόσιους χώρους. Το 2017 το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τον τίμησε με το Βραβείο Αριστείας 2017 για τη διεθνή καλλιτεχνική του παρουσία. Είναι ομότιμος καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ.