Κατερίνα Βρανά στο TheOpinion: «Ανάπηρη με κάνει η κοινωνία που δεν με λαμβάνει υπόψη»

Μετά από ένα… ΚΤΕΟ —όπως η ίδια αποκαλεί, με χιούμορ, μια σειρά από ιατρικές εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε εντός του καλοκαιριού— λίγες ημέρες διακοπών και την παράσταση στην οποία συμμετέχει στο Θέατρο Άλσος ΔΕΗ, η Κατερίνα Βρανά ετοιμάζεται να σαρώσει τις σκηνές της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας με το stand-up comedy show, «Χάρηκα!».

Κι εμείς… χαιρόμαστε εξίσου με κάθε επιστροφή της!

Κατερίνα, ο Σεπτέμβριος σηματοδοτεί για πολλούς ανθρώπους μια περίοδο επανεκκίνησης. Ισχύει το ίδιο και για σένα;

Ναι, θεωρώ τον Σεπτέμβριο ως την αρχή του έτους. Πιστεύω ότι η Πρωτοχρονιά υπάρχει για να μη βαριέσαι τον χειμώνα…

Οπότε, για ποιους λόγους θα έλεγες ότι… «Χάρηκες!» τη χρονιά που αφήνεις πίσω σου;

Χάρηκα πάρα πολύ με τη συμμετοχή μου στο “Sing for Greece”. Ήμουν η πρώτη ανάπηρη παρουσιάστρια σε mainstream τηλεοπτικό περιβάλλον. Ήθελα να γίνει κατανοητό στον κόσμο ότι η αναπηρία δεν καθορίζει την ταυτότητά μου. Πάνω απ’ όλα είμαι κωμικός, ηθοποιός, παρουσιάστρια, ένα κεφάτο παιδί!

Χάρηκα πάρα πολύ, που κατάφερα να βάλω και πάλι σε μια τάξη τα θέματα της υγείας μου. Πού και πού το αμελώ… Σκέφτομαι ότι, εφόσον κόντεψα να πεθάνω μία φορά, δεν θα αρρωστήσω ξανά· κάτι που, προφανώς, δεν ισχύει.

Χάρηκα πάρα πολύ, που ήμουν μέλος της παράστασης “Battle of the Greeks: The Great Greek Comedy Roast”, στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για τα εκατό χρόνια λειτουργίας του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στο Σίδνεϊ.

Αυτή η χρονιά είχε πολλές πρώτες φορές. Κατάφερα να σπάσω κάποια από τα φράγματα που εξακολουθούν να ορθώνονται μπροστά στα άτομα με αναπηρία.

Μετατρέπεις τα βιώματά σου, την καθημερινότητά σου, σε ένα κωμικό θέαμα. Για να καταφέρει κάποιος να το κάνει αυτό, πρέπει πρώτα να έχει συμφιλιωθεί με τον εαυτό του. Έτσι δεν είναι;

Αυτό είναι, πλέον, στάση ζωής. Γενικότερα, στην οικογένειά μου προσπαθούμε να αντιμετωπίζουμε με χιούμορ ό, τι δυσάρεστο προκύπτει.

Καθώς, όμως, το χιούμορ βρίσκεται στον πυρήνα της δουλειάς μου, έχει γίνει, πια, ένας φυσικός τρόπος να διαχειρίζομαι όσα μου συμβαίνουν.

Όταν περνάς μια τέτοια περιπέτεια υγείας, ξεσκαρτάρεις τους ανθρώπους που σε περιβάλλουν; Επαναπροσδιορίζεις τη σχέση σου μαζί τους;

Ξεσκαρτάρονται από μόνοι τους, είτε λόγω καταστάσεων είτε λόγω αποστάσεων. Έχουν περάσει εννέα χρόνια από τότε που άλλαξαν η κανονικότητα και η ζωή μου.

Πρέπει να παραδεχτώ, όμως, πως μου στάθηκε πολύς κόσμος. «Χτυπάω ξύλο», δεν υπήρξε κάποιος που περίμενα να είναι δίπλα μου και να μην ήταν. Δεν έζησα κάτι τέτοιο.

Κοιτάζοντας πίσω, λοιπόν, τι θα έλεγες πως κέρδισες μέσα από αυτήν τη διαδρομή των εννέα χρόνων;

Ο χρόνος μού επιβεβαίωσε ότι μπορώ ακόμη να κάνω τη δουλειά μου. Η αναπηρία δεν στάθηκε εμπόδιο στο να συνεχίσω να ασχολούμαι στη ζωή μου με αυτό που θέλω.

Το πρώτο βήμα ήταν να ανέβω ξανά στη σκηνή. Έπειτα, να σιγουρευτώ ότι η δυσκολία στην ομιλία δεν θα μου προκαλούσε ιδιαίτερα προβλήματα στη δουλειά. Επόμενο μέλημά μου ήταν να μπορώ να ταξιδεύω, να κάνω περιοδεία και αργότερα να πραγματοποιώ μεγαλύτερα ταξίδια, όπως και συνέβη. Πήγα στην Ευρώπη, και φέτος και στην Αυστραλία.

Αυτές είναι μικρές μάχες που κερδίζω σιγά σιγά. Μαθαίνω ξανά να διαχειρίζομαι όλες τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Για παράδειγμα, επειδή δεν βλέπω καλά, μου είναι δύσκολο να συνομιλώ με το κοινό, και προσπαθώ να βρίσκω τεχνικές και τρόπους για να το πετυχαίνω. Άλλωστε, λατρεύω αυτήν την επαφή!

Λαμβάνεις μηνύματα από ανθρώπους, οι οποίοι σου εκφράζουν ότι η στάση σου απέναντι στη ζωή έχει λειτουργήσει υποστηρικτικά για τους ίδιους;

Λαμβάνω μηνύματα από ανθρώπους που μου καταθέτουν ότι εμπνεύστηκαν από μένα και ότι τους βοήθησα. Με χαροποιεί πολύ!

Μου λένε συχνά ότι το να αντιμετωπίζεις τις καταστάσεις με χιούμορ και λίγη καφρίλα είναι φυσιολογικό. Ευτυχώς, γιατί, όταν είσαι ανάπηρος και κάνεις πλάκα με τον εαυτό σου, πολύς κόσμος εξακολουθεί ακόμη να νιώθει άβολα. Δεν ξέρει πώς να αντιδράσει…

Νομίζω, λοιπόν, ότι συνέβαλα στο να γίνει αυτή η κατάσταση πιο φυσιολογική και για άλλα άτομα που κάνουν πλάκα με τον εαυτό τους, και ο περίγυρός τους αισθάνεται αντίστοιχα.

Εξακολουθείς να βρίσκεις το μετρό ως το πιο αστείο, το πιο κωμικό στοιχείο της Θεσσαλονίκης;

Το μετρό είναι πάντα πηγή χαράς για μένα. Να χαίρεστε και τους νέους σας σταθμούς!

Το κοινό της Θεσσαλονίκης το λατρεύω! Το αστείο βρίσκεται στον τρόπο που αντιμετωπίζετε γενικότερα τις αποστάσεις, οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με αυτές της Αθήνας.

Το ντοκιμαντέρ «Από τι Είμαστε Φτιαγμένοι», το οποίο πραγματεύεται τα στερεότυπα γύρω από τη σεξουαλικότητα των ατόμων με αναπηρία και στο οποίο συμμετείχες, συνεχίζει να προβάλλεται;

Οι προβολές συνεχίζονται με την παρουσία των συντελεστών, και το ντοκιμαντέρ έχει ταξιδέψει κι εκτός των μεγάλων πόλεων. Αυτό ήταν το ζητούμενο. Όσοι μπορούμε, δίνουμε το «παρών».

Ο κόσμος θέλει να σου μιλήσει. Θέλει να κάνει ερωτήσεις, κυρίως για θέματα που αφορούν τη σεξουαλικότητα. Υπάρχει ακόμη μια αμηχανία απέναντι σε αυτό το ζήτημα.

Είναι πολλά τα ταμπού κι ένα από τα πράγματα που σίγουρα δεν βοηθάει, είναι η αντίληψη ότι είμαστε… Greek hot lovers! Το σεξ περιλαμβάνει και συναίσθημα!

Καθώς έχεις ζήσει και στο εξωτερικό, θεωρείς ότι αυτά τα θέματα είναι περισσότερο λυμένα εκεί σε σχέση με την Ελλάδα;

Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δεν ξέρω αν λύνεται οτιδήποτε αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις. Η επικοινωνία είναι το σημαντικότερο. Δεν επικοινωνούμε πάντα με τον καλύτερο τρόπο μεταξύ μας, ιδίως όταν πρόκειται για καταστάσεις με έντονο συναισθηματικό φορτίο.

Στο εξωτερικό, σίγουρα αυτά τα θέματα αναλύονται περισσότερο. Μπορείς να μιλήσεις με μεγαλύτερη άνεση και να αναζητήσεις πρακτικές λύσεις. Επίσης, όταν δεν ντρέπεσαι να συζητήσεις για κάτι, αυτό σταματάει αυτόματα να αποτελεί μεγάλο πρόβλημα. Άλλωστε, μέρος ενός προβλήματος είναι μη μιλάς γι’ αυτό.

Η κουβέντα γύρω από την εμμηνόπαυση είναι, πια, μεγάλη. Η Χάλι Μπέρι λανσάρει λιπαντικό για την ξηρότητα του κόλπου. Εδώ, δεν έχουμε αυτήν την οικειότητα. Υπάρχει μια σεμνοτυφία, μια μίξη συντηρητισμού, φόβου και ντροπής.

Από την άλλη πλευρά, ένα πρόβλημα στη χολή μπορεί να περιγραφεί από κάποιον με τρομερά αηδιαστικές λεπτομέρειες…

Δύο παραστάσεις, λοιπόν, σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα… Τι μπαίνει στο στόχαστρό σου;

Μετά το “Sing for Greece” απέκτησα νέο κοινό, το οποίο δεν με γνώριζε. Οπότε, παρουσιάζω, σε έναν βαθμό, ποια είμαι και όσα μου έχουν συμβεί το τελευταίο διάστημα: από τη Eurovision, την Ευρώπη και την Αυστραλία μέχρι τις παραστάσεις στις οποίες συμμετείχα πρόσφατα.

Αναφέρομαι στο πώς έχει αλλάξει η στάση του κόσμου απέναντί μου μετά την αναπηρία, αλλά και στις διαφορές που έχω παρατηρήσει μέχρι σήμερα. Μιλάω για την καθημερινότητά μου και για όλα τα σουρεαλιστικά περιστατικά που εξακολουθούν να συμβαίνουν.

Και ποια θα έλεγες ότι είναι η Κατερίνα Βρανά;

Πρώτα απ’ όλα, θα με χαρακτήριζα γυναίκα, κωμικό και ανάπηρη. Από κει και πέρα, θα μιλούσα για όλα όσα μου αρέσει να κάνω.

Μου αρέσει πολύ να τρώω και να κοιμάμαι. Λατρεύω τη δουλειά μου. Μου αρέσει να φλερτάρω, κάτι που έχει αλλάξει μετά από όσα συνέβησαν…

Θέλεις να μας πεις, δηλαδή, ότι η σχέση σου με το φλερτ άλλαξε μετά την αναπηρία και όχι όταν έγινες γνωστή στο ευρύ κοινό;

Ναι, γιατί από τότε δεν βλέπω καλά. Οπότε, το βράδυ μπορεί να φλερτάρω με μια κολόνα ή με ένα τραπέζι και να νομίζω ότι έχω απέναντί μου έναν άνθρωπο…

Μου αρέσει, επίσης, να βρίζω όταν μιλάω, περισσότερο για τη φάση… Έχω αγκαλιάσει την κάφρικη πλευρά μου· το γεγονός, δηλαδή, ότι είμαι γυναίκα, δεν αποτελεί φραγμό στο να γίνομαι και λίγο κάφρος.

Στις συζητήσεις σου, τόσο μ’ εμένα όσο και με άλλους συναδέλφους, παρατηρώ ότι λες την πρόταση: «Είμαι ανάπηρη». Συνειδητά αποφεύγεις να χρησιμοποιείς μια πιο ουδέτερη διατύπωση;

Προσωπικά, το διασκεδάζω πάρα πολύ. Σε ό, τι αφορά εμένα, όμως, ανάπηρη με κάνει η κοινωνία που δεν με λαμβάνει υπόψη.

Οι βλάβες, που έχω, δεν θα έπρεπε να αποτελούν τόσο μεγάλο πρόβλημα στην κοινωνικοποίησή μου. Τα εμπόδια δεν είναι φυσικά, η κοινωνία τα δημιουργεί.

Πληροφορίες

Κατερίνα Βρανά: «Χάρηκα!»

Θεσσαλονίκη: Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, Θέατρο Δάσους

Αθήνα: Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη»

Ηλεκτρονική προπώληση εισιτηρίων: more.com