Γιώργος Φρατζεσκάκης στο TheOpinion: «Έχουμε την τάση να ασχολούμαστε σε υπερβολικό βαθμό με ένα θέμα και μετά αυτό να μην του δίνει κανείς σημασία»

Το δικαστικό δράμα «Αθώος ή Ένοχος», του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Jeffrey Archer, ολοκληρώνει τον κύκλο του την Κυριακή, 9 Απριλίου, στο Θέατρο Αμαλία. Μία παράσταση με ανατρεπτικό φινάλε, ανάλογα με την ετυμηγορία των θεατών. Θα αθωώσουν ή θα καταδικάσουν οι Θεσσαλονικείς τον κατηγορούμενο; 

Ο Γιώργος Φρατζεσκάκης είναι ένας άνθρωπος που επιθυμεί να «ρουφάει» τις στιγμές χαράς που του προσφέρει η ζωή. Επίσης, αγαπάει να μεταφέρει στο θεατρικό σανίδι υποθέσεις μυστηρίου. Και τις αγαπάει και το κοινό. Κι έτσι, μεταξύ άλλων, το ραντεβού αυτό ανανεώνεται ανελλιπώς. 

Φέτος, ηγείται σκηνοθετικά του έργου «Αθώος ή Ένοχος». Με τους θεατές να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο κατά τη διάρκειά του, κρίνοντας την έκβαση της δίκης που διεξάγεται on stage, και τους συντελεστές να περιμένουν την ετυμηγορία για να δώσουν το αντίστοιχο φινάλε.

Βέβαια, ο ίδιος, ίσως δυσκολέψει τη δουλειά των ενόρκων παραπάνω, καθώς ενσαρκώνει τον συνήγορο του κατηγορουμένου. Κι η γραμμή υπεράσπισης διαθέτει, πάντα, τα δικά της «όπλα»…

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος. Κύριε Φρατζεσκάκη, υπερτερεί κάποια εκ των τριών ιδιοτήτων ή θα λέγατε πως υπάρχει μία ισορροπία μεταξύ τους;

Παρότι ξεκίνησα ως ηθοποιός κι αυτή ήταν η βασική μου πορεία στο θέατρο για πολλά χρόνια, ανακάλυψα αργότερα τη σκηνοθεσία. Δεν θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου συγγραφέα ή σεναριογράφο. Ό, τι γράφω, το γράφω για να εξυπηρετήσει μια παράσταση. Θα το άφηνα, μάλλον, τελευταίο. 

Όμως μέσα από τις τόσες δημιουργικές στιγμές που σου προσφέρει το θέατρο, ανακαλύπτοντας και τις τρεις ιδιότητες, καθεμία σου δίνει μια ξεχωριστή χαρά. Πραγματικά μου ‘χει δώσει πολλές χαρές και η συγγραφή και η σκηνοθεσία και η υποκριτική. Και τα «ταξίδια» αυτά, νομίζω, ότι άξιζαν τον κόπο. 

Τα όμορφα αυτά «ταξίδια», όμως, ήρθαν αντιμέτωπα με έντονες «φουρτούνες» το τελευταίο διάστημα. Θα ήθελα να σας ρωτήσω, σε τι φάση βρισκόμαστε πια; Σαν να έχει ξεχαστεί λίγο το θέμα και από τα μέσα…

Βρισκόμαστε σε μία εποχή που η μία η είδηση αποδυναμώνει και κάνει πιο αχνή την προηγούμενη. Έχουμε την τάση –κάτι που με ενοχλεί πάρα πολύ- να ασχολούμαστε σε υπερβολικό βαθμό με ένα θέμα για πάρα πολύ καιρό, είτε κοινωνικό είτε πολιτικό είτε καλλιτεχνικό, και μετά αυτό να μην του δίνει κανείς σημασία. Ούτε καν να αναρωτηθεί. 

Χαίρομαι που αναρωτιέστε τι ακριβώς γίνεται. Σπανίζει πια. Το εξαντλούμε τόσο πολύ, και στον χώρο μας οι καλλιτέχνες και ως κοινωνία, οι άνθρωποι, και εσείς οι δημοσιογράφοι, και μετά δεν αναρωτιέται κανένας. Ξεχνιέται το ένα μετά το άλλο. Είναι η εποχή να πω; Είναι οι ρυθμοί μας; Εγώ διαφωνώ και θέλω να μένω πιο ουσιαστικά στα πράγματα. Ούτε τόση υπερβολή, νομίζω, χρειάζεται στο να συζητάμε από το πρωί μέχρι το βράδυ ένα θέμα, όπως συνέβη. Όσο το συζητάμε, το αναλύουμε και δεν προχωράει κάτι, τόσο αυτό αποδυναμώνεται σαν δυναμική, σαν αποτύπωμα που πρέπει να αφήσει στην κοινωνία. 

Όσον αφορά στο δικό μας θέμα, θα μείνω σε ένα πράγμα: ναι, η αλήθεια είναι ότι πήγε λίγο πίσω. Και μετά από μία τέτοια εθνική τραγωδία, μοιραία η ανθρώπινη ζωή αξίζει πολύ περισσότερο από όλα αυτά που απαιτούμε και διεκδικούμε, και οι καλλιτέχνες και οι υπόλοιποι πολίτες. 

Αυτό που ήταν πάρα πολύ ενοχλητικό, βέβαια, είναι η απαξίωση στον καλλιτεχνικό κλάδο. Δεν θα μείνω σε λεπτομέρειες ούτε θα χρησιμοποιήσω το «απόφοιτος Λυκείου» -το οποίο έχει τη δυναμική του σαν φράση- αλλά υπάρχει μια απαξίωση. Η δουλειά μας θέλουμε να πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητη στον κόσμο. Πρέπει να γίνει κάτι που να μην ακουστεί τίποτα καλλιτεχνικό, ούτε μουσική. Να δούμε πώς είναι μια μέρα χωρίς μουσική, χωρίς μια εικόνα από μία ταινία, πώς θα είναι διαφορετική η εποχή. 

Είμαστε εν όψει εκλογών. Ελπίζουμε ότι όποια Κυβέρνηση βγει –και δεν μιλάω κομματικά- να σταθεί με ενδιαφέρον πάνω στις καλλιτεχνικές και ανθρώπινες απαιτήσεις μας. Κάναμε κάποιες σπουδές, κάναμε κάποια πράγματα. Δεν γίνεται με μία μονοκονδυλιά να σβήνουμε όλες τις αγωνίες του ηθοποιού, του καλλιτέχνη, των γονιών του, τα όνειρά μας…

Διαβάστε επίσης: Νόνη Ιωαννίδου στο TheOpinion: «Στον τόπο μας, όλα “ανάβουν” και “σβήνουν” και ξεχνιούνται – Το θέμα είναι να έχει και διάρκεια αυτή η “φλόγα”»

Κι επειδή όλοι βιώσαμε τη ζωή χωρίς κάποιες πλευρές της τέχνης, μας το έμαθε καλά αυτό η περίοδος της πανδημίας, ας περάσουμε στην παράσταση: «Αθώος ή Ένοχος». Ένα έργο που «κερδίζει» το κοινό με το διαδραστικό του κομμάτι.

Οι θεατές στην παράσταση παίζουν έναν ρόλο. Καλούνται να γίνουν ένορκοι στη διαδικασία της δίκης. Να την παρακολουθήσουν, να αξιολογήσουν τα στοιχεία και τις καταθέσεις των μαρτύρων με πολύ μεγάλη προσοχή, γιατί, στο τέλος, αυτοί θα αποφασίσουν αν είναι αθώος ή ένοχος. 

Κι εμείς, χωρίς καν να ξέρουμε τι θα ακολουθήσει, περιμένουμε στις κουίντες με αγωνία το αποτέλεσμα. Κι ανάλογα δίνουμε την τελική εικόνα. Μια σκηνή, δηλαδή, στο τέλος, που στην ουσία αποκαλύπτουμε τι ακριβώς έχει συμβεί. 

Το θέμα, καθώς μιλάμε για δολοφονία και δη γυναίκας, έπαιξε τον ρόλο του στην απόφασή σας να ασχοληθείτε με αυτό τη δεδομένη χρονική στιγμή;

Βεβαίως. Δεν μπορούμε να κρίνουμε αν είναι αθώος ή ένοχος, το κοινό κλίνει προς μια απόφαση, αλλά σε ξαφνιάζει πολλές φορές. Και ισοψηφεί και αρκετές. 

Αλλά φυσικά. Δεν γίνεται το θέατρο να μην έχει ανοιχτά τα μάτια του σε όλο αυτό. Κι αυτό πρέπει να ακούγεται και να περνάει μέσα από το θέατρο. Δηλαδή, αυτό που συμβαίνει με τις γυναικοκτονίες, γιατί συμβαίνει ακόμη, δεν γίνεται κάθε φορά να φτάνει σε έναν τέτοιο αριθμό και κάθε φορά να μας ξαφνιάζει. Γιατί, σε λίγο, θα είναι κι αυτό ένα συνηθισμένο πράγμα. 

Κι επίσης, αυτός ο κόσμος θα πρέπει να αλλάζει κάθε μέρα προς το καλύτερο. Και χαίρομαι, γιατί τα νέα παιδιά και η δική μου η γενιά και μεγαλύτεροι άνθρωποι από ‘μένα, πιστεύουμε ότι μπορεί να αλλάξει. 

Λέω ότι για πολλά πράγματα ευθύνεται η κοινωνία. Δεν είναι μόνον τα πολιτικά, αυτοί που κυβερνούν –οποιουδήποτε κόμματος- είναι η νοοτροπία των ανθρώπων. Είναι πολλά τα κατάλοιπα που περνάνε μέσα από τις οικογένειές μας. Θα μου πεις, και ποιο είναι το σωστό; Το σωστό είναι να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους ως ίσο προς ίσο. Είμαστε άνθρωποι πάνω σε έναν πλανήτη. Δεν πρέπει να έχουμε διαφορά χρώματος, φύλου… Κάνουμε μια άλλη κουβέντα τώρα, αλλά σκεφτείτε –γιατί εγώ το βλέπω, είναι ποτισμένο μέσα μας- μια γυναίκα τι bullying και τι πράγματα έχει υποστεί όλα τα χρόνια από την ανδροκρατούμενη κοινωνία. 

Για να επανέλθουμε, όμως, στην παράσταση… Βεβαίως κι ένας λόγος ήταν και οι γυναικοκτονίες. Είναι ένα θέμα που μας αφορά. Είναι η δολοφονία μιας γυναίκας. Τώρα πώς σκοτώθηκε, ποιος τη σκότωσε, αυτό διερευνά η υπόθεση αυτήν. Και πιστέψτε με, έχει πολύ ενδιαφέρον. Στην αρχή, όταν διάβασα το έργο, είπα ότι εντάξει μωρέ εύκολο είναι. Στήνεις ένα δικαστήριο, τελείωσε. Δεν ήταν καθόλου εύκολο, ήταν πάρα πολύ δύσκολο τελικά. Και οι θεατές φαίνεται να το απολαμβάνουν πολύ. Έχουμε και μια τάση ως κοινωνία να κρίνουμε, έτσι δεν είναι; Ισχύει και για ‘μένα, αν και προσπαθώ να μην το κάνω. Θέλουμε πολλή δουλειά ακόμη…

Ωστόσο, στην παράσταση, δεν έχετε μόνον σκηνοθετικό ρόλο. Υποδύεστε και τον συνήγορο του κατηγορουμένου.

Ναι. Είναι ενδιαφέρον ρόλος. Είναι ένας μεγαλοδικηγόρος, φίλος του κατηγορουμένου. Και εμπλεκόμενος στην όλη υπόθεση. Και αυτό το κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρον. 

Και να υποθέσω ότι υπάρχει στα «σκαριά» ήδη και το επόμενο έργο;

Υπάρχουν πολλά πράγματα στα «σκαριά». Ξέρω σίγουρα ότι για το καλοκαίρι, τουλάχιστον, θα κάνω μία παράσταση. Ένα λαϊκό παραμύθι για παιδιά αλλά και για όλη την οικογένεια, σε φεστιβάλ, με αφορμή τα τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή. Έναν συνθέτη που αγαπώ πάρα πολύ. Και λέγεται «Το αγόρι που μιλούσε με τα πουλιά». Ο Κουγιουμτζής μέσα στα τραγούδια του πάντα είχε μια αναφορά για μικρά πουλάκια, για περιστέρια, χελιδόνια… Αν το παρατηρήσετε, είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό το στοιχείο. 

Αλλά με μια άλλη ματιά για τα παιδιά, με συγκίνηση και με τρυφεράδα. Καμία σχέση με το «ταρατατζούμ» του παιδικού που έχουμε στο μυαλό μας.

Πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση. Περνάει με αυτόν τον τρόπο, στις μικρότερες γενιές, το έργο προσωπικοτήτων που, υπό άλλες συνθήκες, να μην έρχονταν σε επαφή.

Θεωρώ ότι πρέπει να περάσουμε στα παιδιά τον μουσικό μας πολιτισμό. Η πρώτη μου σκέψη, επειδή συνεχίζω να έχω εδώ και 25 χρόνια μια παιδική σκηνή στην Αθήνα, την «Κιβωτό», είναι ότι έχεις πολύ μεγάλη ευθύνη να μεγαλώσεις παιδιά που γίνονται αύριο ενήλικοι θεατές. Μπορείς να τους φέρεις στο θέατρο, στην τέχνη. Μπορείς και να τους διώξεις από αυτό που θα δούνε. Πάντα σκεφτόμουν αυτό που θα ανεβάσω να αγγίξει την ψυχή τους. Εγώ πιστεύω πολύ στο συναίσθημα που έχουν οι άνθρωποι. Είμαι κι ως άνθρωπος έτσι. 

Θα κάνουμε και μια περιοδεία, σε κάποιες πόλεις της Ελλάδας, με το «Αστερόπαιδο» του Όσκαρ Ουάιλντ. Ένα επίσης πολύ τρυφερό και συγκινητικό παραμύθι. 

Και θα ετοιμάσουμε και το επόμενο έργο, ένα αστυνομικό, σίγουρα, μυστηρίου για το Θέατρο Eliart για την Αθήνα. 

Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει μια ροπή προς αυτού του είδους τις θεματικές…

Ξέρετε τι γίνεται; Στο Eliart, στην Αθήνα, στο θεατράκι αυτό που έχουμε στον Βοτανικό, μας μάθανε. Και τηλεφωνούν οι θεατές και μας ρωτούν «Τι αστυνομικό θα κάνετε»;

Και καλά πηγαίνουμε, αλλά μ’ αρέσει κι αυτό το είδος μυστηρίου. Χωρίς να μας αποκλείει να κάνουμε άλλα πράγματα. Και κάνουμε… Αλλά αφού μας αρέσει και το κοινό το ακολουθεί, γιατί να το αλλάξουμε; Είναι σαν να μου λέτε ότι μαγειρεύετε ένα πολύ ωραίο παστίτσιο, ας πούμε, και μου κάνετε το τραπέζι. Ε θα σας πω «Δεν μου κάνετε κι αυτό το παστίτσιο το ωραίο»; Γιατί να μου το στερήσετε; Θα φάω και κάτι άλλο, αλλά ας φάω και το παστίτσιο σας που είναι ωραίο.

«Γευστικός» ο παραλληλισμός. Άρα, στο «Αθώος ή Ένοχος», μπαίνει μια τελεία;

Υπάρχει μια σκέψη, αλλά δεν το ξέρουμε ακόμη, επειδή πάμε πάρα πολύ καλά να συνεχίσουμε του χρόνου. Είναι λίγο φλου, μετά το Πάσχα θα διευκρινιστούν όλα. 

Πληροφορίες

«Αθώος ή Ένοχος», του Jeffrey Archer

Θέατρο Αμαλία (Αμαλίας 71, Θεσσαλονίκη)

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Πέμπτη 6/4 & Παρασκευή 7/4 στις 21:00, Σάββατο 8/4 και Κυριακή 9/4 στις 19.00 & 21.00

Εισιτήρια: 

Μία μέρα πριν από κάθε παράσταση: 15€ (Γενική είσοδος), 13€ (Φοιτητές, Άνεργοι, Πολύτεκνοι, ΑμεΑ, άνω των 65)

Την ημέρα της παράστασης: 17€ (Γενική είσοδος), 15€ (Φοιτητές, Άνεργοι, Πολύτεκνοι, ΑμεΑ, άνω των 65)

Ομαδικά (άνω των 5 ατόμων): 12€, Γκρουπ (άνω των 15 ατόμων): 10€

Προπώληση εισιτηρίων: Θέατρο Αμαλία & viva.gr

Κρατήσεις: 231 084 2509 (καθημερινά: 10.30 -14.30 & 17.30 – 21.00)

Διάρκεια παράστασης: 100΄

Συντελεστές

Απόδοση: Κώστας Σπυρόπουλος

Σκηνοθεσία – Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Φρατζεσκάκης

Σκηνικό – Κοστούμια: Βαλεντίνο Βαλάσης

Φωτισμοί: Παναγιώτης Μανούσης

Βοηθοί σκηνοθέτη: Ελένη Βουτυρά, Στάθης Λαγκάδας

Art Work: Μιμίκα Καπούλα

Φωτογραφία – Video: Γιώργος Κρίκος

Επικοινωνία: Μαρίκα Αρβανιτοπούλου | Art Ensemble

Παραγωγή: Γιάννης Ρουμελιώτης

Ερμηνεύουν

Πρόεδρος Δικαστηρίου: Νόνη Ιωαννίδου

Κατηγορούμενος: Αντώνης Ραμπαούνης

Δικηγόρος Υπεράσπισης: Γιώργος Φρατζεσκάκης

Φαρμακοποιός: Αννέτα Παπαθανασίου

Δημόσιος Κατήγορος: Σαράντος Γεωγλερής

Καθηγητής Τοξικολογίας: Κώστας Ζέκος

Ιατρός: Βαρβάρα Λάρμου

Φύλακας: Στάθης Λαγκάδας

Voice Off

Στον ρόλο του επιθεωρητή: Χάρης Σώζος

Στον ρόλο της γυναικολόγου: Ελένη Βουτυρά