Αστρονομία για… «αρχάριους» – Ο Τζαμάλ – Οδυσσέας Μάαιτα μιλά στο TheOpinion για «Τη γειτονιά του Ουρανού»
Σκοπός του η εκλαΐκευση της επιστήμης της αστροφυσικής και η σύνδεσή της με όλο τον κόσμο.
Δημήτρης Ευαγγελίδης 
Διαστημικά ταξίδια. Ουράνια σώματα. Ο άνθρωπος ως μέρος ενός ολόκληρου σύμπαντος. Η δυσνόητη -για κάποιον μη ειδικό – αστρονομία «έρχεται κοντά» σε όλους, ακόμη και στα μικρά παιδιά
Ο διδάκτωρ καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, Τζαμάλ-Οδυσσέας Μάαιτα, ενεργό στέλεχος της τοπικής αυτοδιοίκησης και συγγραφέας δύο βιβλίων, μιλά στο TheOpinion, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Στη γειτονιά του Ουρανού, αναφορά στα ουράνια σώματα» από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή». Σκοπός του η εκλαΐκευση της επιστήμης της αστροφυσικής και η σύνδεσή της με όλο τον κόσμο.
«Το βιβλίο έχει πλούσιο φωτογραφικό υλικό»
Αρχικά, ο κ. Μάαιτα, ανέφερε, πως, «είναι ένα βιβλίο εκλαϊκευμένης επιστήμης που αναφέρεται στον ουρανό, στα ουράνια σώματα και φαινόμενα. Με πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Με πληροφορίες σε σχέση με τα ταξίδια που έχουν γίνει στα διάφορα ουράνια σώματα από διαστημικές συσκευές που έχει στείλει η ανθρωπότητα. Περιέχει επίσης και μία ιστορική αναφορά σε σχέση με την αστρονομία, την εξέλιξή της στο πέρασμα των χρόνων και το πως επηρέασε την κοινωνία, την επιστήμη και την τεχνολογία, αλλά και το ποσό επηρεάστηκε η ίδια η αστρονομία από αυτά».
«Η επιστήμη οφείλει να ”ακουμπά” την κοινωνία και να απευθύνεται στον κάθε άνθρωπο»
Στη συνέχεια, επισήμανε σχετικά με την ιδέα συγγραφής του συγκεκριμένου βιβλίου: «Ως φυσικός θεωρώ ότι η επιστήμη δεν μπορεί να μένει κλειστή στο πλαίσιο του Πανεπιστημίου, να είναι μόνο για ειδικούς. Οφείλει να ”ακουμπά” την κοινωνία και να απευθύνεται στον κάθε άνθρωπο, ώστε να του δίνει τη δυνατότητα να καταλάβει ότι και αυτός αποτελεί τμήμα της φύσης, του σύμπαντος.
Να τον βοηθά να αντιλαμβάνεται την αντικειμενική πραγματικότητα στην οποία ζούμε. Να μη φοβάται να έρχεται σε επαφή με την επιστήμη. Σε όλα αυτά νομίζω ότι η εκλαϊκευμένη επιστήμη μας βοηθάει, γιατί με έναν τρόπο πιο απλό από αυτόν με τον οποίο διδάσκεται η φυσική αλλά και οι άλλες επιστήμες, στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, μπορείς να φτάσεις σε ένα ευρύτερο κοινό».
Όπως τόνισε, αναπτύσσει τα επιστημονικά θέματα με απλά λόγια, προκειμένου να γίνει κατανοητό από όλους. «Περιγράφει τα φαινόμενα και τα σώματα, χωρίς όμως να μπαίνει σε τεχνικές λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να μπερδέψουν ή να δημιουργήσουν συγχύσεις», σημείωσε.
Το φωτογραφικό υλικό και τα ταξίδια των διαστημικών συσκευών
Όσον αφορά για το εάν υπάρχει αγαπημένο του κομμάτι στο βιβλίο, ο κ. Μάαιτα, υπογράμμισε, ότι, δύο είναι αυτά που ξεχωρίζει.
«Το ένα είναι το φωτογραφικό υλικό που έχουμε. Για παράδειγμα μπορείς να δεις πολύ καλά δορυφόρους του Δία μπροστά από τον πλανήτη, μέσα από μια φωτογραφία που έχει τραβηχτεί από διαστημικό σκάφος που βρέθηκε στη γειτονιά του πλανήτη.
Το δεύτερο εντυπωσιακό είναι το που έχουν φτάσει πλέον οι διαστημικές συσκευές. Για παράδειγμα, ήδη στις 14 Δεκεμβρίου του 2021 η NASA ανακοίνωσε ότι το σκάφος Parker Solar Probe βρισκόταν στο στέμμα του Ήλιου και ξεκίνησε να μεταδίδει δεδομένα από εκεί. Είναι η πρώτη φορά που ανθρώπινη συσκευή έρχεται σε άμεση επαφή με τον Ήλιο!».
«Δε θέλαμε να είναι ένα ”νεκρό” βιβλίο»
Επειδή το βιβλίο δε γράφτηκε μέσα σε λίγο διάστημα και η παρατήρησή του ήταν πως οι πληροφορίες που έχουμε αυξάνονται με ραγδαίο ρυθμό, «θεώρησα αναγκαίο με κάποιον τρόπο αυτό το update της πληροφορίας, κάπως να μπορεί να γίνει. Να μην είναι ένα “νεκρό” βιβλίο, το οποίο θα δίνει μια πληροφορία μέχρι τη στιγμή που γράφτηκε. Αυτός ήταν και ο λόγος που αξιοποιήσαμε την δυνατότητα που δίνει το διαδίκτυο και με τη μορφή των QR Codes βάλαμε μέσα τις πηγές, έτσι ώστε, όποιος ενδιαφέρεται να δει σήμερα τι γίνεται στο ηλιακό μας σύστημα.
Ένα παράδειγμα για να το καταλάβετε: όταν γράφτηκε και στάλθηκε η πρώτη εκδοχή του βιβλίου στον εκδοτικό οίκο για να ξεκινήσει η διαδικασία, περίπου ένα χρόνο πριν, οι πληροφορίες που είχαμε σε σχέση με τους δορυφόρους του Δία ήταν ότι έχει περίπου, 95 δορυφόρους. Σήμερα μετράμε κοντά στους 150. Το γεγονός αυτό σχετίζεται με την εξέλιξη των τηλεσκοπίων, της τεχνολογίας, τις διαφορές διαστημικές συσκευές που προσεγγίζουν τα ουράνια σώματα».
Υπάρχει κάτι κοινό στη φυσική και στην πολιτική;
Αναφερόμενος στον εάν υπάρχει κοινός παρονομαστής φυσικής και πολιτικής, υποστήριξε πως και τα δύο διέπονται από νόμους.
«Η φυσική μελετά τους νόμους που ισχύουν στη φύση. Η πολιτική είναι εφαρμοσμένη οικονομία. Τόσο στη φύση όσο και στη κοινωνία υπάρχουν νόμοι. Το ζήτημα είναι να μπορούμε να τους κατανοήσουμε και να αλλάξουμε την φύση και την κοινωνία προς όφελός μας», είπε χαρακτηριστικά.
«Επέλεξα το Φυσικό λόγω της αγάπης μου για την αστρονομία»
Έπειτα, ερωτηθείς γιατί επέλεξε να ασχοληθεί με την επιστήμη της αστρονομίας, είπε, πως λόγω της αγάπης του για αυτή μπήκε στο Φυσικό.
«Μπήκα στο Φυσικό Τμήμα, λόγω της αγάπης μου για την αστρονομία. Στο πέρασμα των σπουδών, ένιωσα περισσότερη έλξη από το αντικείμενο της μη γραμμικής δυναμικής. Αλλά πάντοτε είχα το βλέμμα μου στραμμένο στην αστρονομία. Άλλωστε τελείωσα και την κατεύθυνση Αστρονομίας, Αστροφυσικής που είχαμε στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ. Είναι κάτι που νομίζω ότι μου αρέσει, το αγαπώ και με ενδιαφέρει όπως επίσης ενδιαφέρει και εντυπωσιάζει ευρύτερο κόσμο», δήλωσε επ’ αυτού.
«Πρέπει να ”βγάλουμε” την επιστήμη έξω στον κόσμο»
Σχετικά με την ενασχόλησή του με τη συγγραφή βιβλίων -έχει ήδη εκδώσει το πρώτο-, ο κ. Μάαιτα, ανέφερε, ότι, «το πρώτο βιβλίο που έγραψα λέγεται, “Η ζωή των αστεριών” και απευθυνόταν σε μικρά παιδιά. Εκείνο το βιβλίο γράφτηκε γιατί όποτε ένα παιδάκι μάθαινε ότι είμαι φυσικός άρχισε να ρωτά άπειρες ερωτήσεις σε σχέση με τον ουρανό, το σύμπαν, τον ήλιο, το φεγγάρι, τους πλανήτες.
Πριν λίγες μέρες εκδόθηκε το νέο μου βιβλίο για το οποίο συζητάμε σήμερα. Ο λόγος που το έγραψα είναι αυτό που είπα και πριν, ότι πρέπει την επιστήμη να τη μοιραζόμαστε με το ευρύτερο κοινό, με το λαό. Δε θεωρώ τον εαυτό μου συγγραφέα. Είμαι φυσικός, που όμως νομίζει ότι πρέπει να ”βγάλουμε” την επιστήμη έξω στον κόσμο. Αυτό είναι το βασικό μου κίνητρο».
Κλείνοντας, έδωσε και μία ευχή σε όλο τον κόσμο «να μελετάει και να σκέφτεται λογικά και επιστημονικά σε όλα τα θέματα. Είτε αφορούν τη φύση είτε αφορούν την κοινωνία και τη ζωή του. Να έχει μια ορθολογική σκέψη στην καθημερινότητά του».
