Στον τάκο: Σημειώσεις από τον πόλεμο μέρος 16ο – Πώς βλέπω από εδώ το φάσμα του ΠΑΟΚ

• Χρόνια πολλά στην ομάδα της καρδιάς εκατομμυρίων ανθρώπων.
• Χρόνια πολλά σε έναν οργανισμό που είναι κάτι πολύ περισσότερο και μεγαλύτερο από μια απλή ποδοσφαιρική ομάδα.
• Χρόνια πολλά στον παράγοντα εκείνον που μπορεί να μας χαρίσει χαρά, ένταση, συναρπαστικές στιγμές αλλά και κατήφεια, στεναχώρια και απογοήτευση.

Η ημέρα των εορτασμών για τα 100 χρόνια του ΠΑΟΚ με βρήκε στην 46η ημέρα μιας εξαιρετικά δύσκολης δημοσιογραφικής αποστολής στο Λίβανο. Βλέποντας τα βιντεάκια που δεκάδες φίλοι μου είχαν την καλοσύνη να μου στείλουν (καθώς είναι βέβαιο ότι φαντάζονταν εκείνη την ώρα την ψυχολογική μου κατάσταση και για το λόγο αυτό μου έστελναν στιγμιότυπα από την πλατεία Αριστοτέλους που αλάλαζε εκείνη την ώρα), είχα στιγμές κατήφειας.

Ήθελα και εγώ να ήμουν εκεί, ήθελα πάρα πολύ να βρίσκομαι ανάμεσα στους αλαλάζοντες φιλάθλους του ΠΑΟΚ κάθε ηλικίας, που με τις γνωστές εξαλλοσύνες τους εξέφραζαν με το δικό τους ιδιαίτερο τρόπο την αγάπη τους για έναν σύλλογο που είναι κάτι πολύ περισσότερο και μεγαλύτερο από μια ποδοσφαιρική ομάδα. «ΠΑΟΚ σ’ αγαπώ και θα σου το πω και απ’ τη Βηρυτό», έπιασα τον εαυτό μου να μονολογεί και να τραγουδά, καθώς μετά από τόσα χρόνια ακόλουθος σε αυτή την ομάδα φαίνεται ότι έχει φυτρώσει μέσα μου και το πηγαίο ταλέντο του ΠΑΟΚτσή να βρίσκει συνθήματα και γενικότερα τρόπους έκφρασης για την αγαπημένη του ομάδα.

Δεν θα ήταν μακριά από την πραγματικότητα να πω ότι ο ΠΑΟΚ κάνει σε πολύ κόσμο αυτό που κάνει ο έρωτας.

Σε κάποιον άνθρωπο ο έρωτας μπορεί να είναι μια στιγμή, μπορεί να είναι ένα συναίσθημα που θα επιφέρει μια κατάσταση έγερσης σε υψηλά νοήματα. Άλλον άνθρωπο μπορεί να τον κάνει ποιητή. Άλλον άνθρωπο μπορεί να τον εμπνεύσει τόσο πολύ που να τον κάνει ζωγράφο. Άλλον άνθρωπο μπορεί να του δώσει τόσο μεγάλη ψυχική ευφορία που μπορεί να τον κάνει να γράψει υπέροχα κείμενα, όπως ένα φλογερό γράμμα προς την αγαπημένη του. Άλλωστε κάποια από τα σημαντικότερα κείμενα, τραγούδια, ψαλμοί, βιβλία αλλά και πάρα πολλά έργα τέχνης όπως πίνακες, χαρακτικά, εικαστικά και άλλα, φτιάχτηκαν στη ροή της ζωής της ανθρωπότητας επειδή ακριβώς ένας άνθρωπος θέλησε να εκφράσει μέσα από την τέχνη αυτή την ιδιαίτερη συναισθηματική κατάσταση που γεννήθηκε μέσα του λόγω μιας μεγάλης αγάπης.

Αυτό λοιπόν το ίδιο στοιχείο έχει κάνει και πολλούς ΠΑΟΚτσήδες, ποιητές ή συντάκτες ή δημιουργούς υπέροχων συνθημάτων της κερκίδας.

Είμαι ΠΑΟΚ από μικρό παιδί. ΠΑΟΚ με έκανε ο πατέρας μου όπως και εγώ έκανα τους γιους μου. Τα δύο παιδιά μου τα πήγα στο γήπεδο σε πολύ μικρή ηλικία, μόλις που άρχισαν να περπατάνε. Όπως ακριβώς έκανε και ο δικός μου πατέρας με εμένα όταν μου έκανε τη χάρη να με παίρνει μαζί του στα τσιμέντα της Τούμπας.

Πολλοί λένε αυτές τις μέρες ότι ο ΠΑΟΚ είναι κάτι πολύ περισσότερο και πολύ μεγαλύτερο από μια ποδοσφαιρική ομάδα, από έναν αθλητικό σύλλογο γενικά.

Αυτό είναι το στοιχείο το οποίο ένιωσα και εγώ σαν μικρό παιδί, όταν ακόμα ο πατέρας μου με έπαιρνε αγκαλιά για να με ανεβάσει στα σκαλιά της Τούμπας. Στοιχείο το οποίο είναι ακριβώς ίδιο τη στιγμή που εγώ ως πατέρας έπαιρνα τους γιους μου αγκαλιά για να τους ανεβάσω περίπου στις ίδιες θέσεις. Δεν ντρέπομαι να παραδεχτώ ότι ενθυμούμενος όλα αυτά, αλλά και βλέποντας τα βιντεάκια από την Πλατεία Αριστοτέλους, δάκρυσα.

Ένιωσα αυτή την περίεργη συγκίνηση να φουντώνει μέσα μου. Μπορεί κάποιος να πει ότι αυτά είναι ανοησίες, κάποιος άλλος να σχολιάσει ότι είστε χαζοί που κάθεστε και ασχολείστε με ένα μαφιόζικο σύστημα το οποίο χαρίζει δισεκατομμύρια σε κάποιους έξυπνους πανούργους παίκτες ή σε αυτούς οι οποίοι απλώς τρέχουν πίσω από μία μπάλα. Θα τα δεχτώ όλα αυτά.

Δεν τα παραβλέπω σε καμία περίπτωση. Ούτε τις μαφιόζικες μεθόδους δουλειάς, ούτε την τιποτένια ιδιοτέλεια που υπάρχει σε πολλούς παίκτες του συστήματος, ούτε τα συμφέροντα, τα τεράστια συμφέροντα, τα οποία παίζονται με το προκάλυμμα μιας ποδοσφαιρικής φανέλας, ούτε τα πολιτικά παιχνίδια, η προσωπική στρατηγική και γενικότερα όλα όσα συγκροτούν τη μία πλευρά του ποδοσφαίρου που προσομοιάζει εξαιρετικά σε ένα σύστημα εξουσίας.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά και προσωπικά επιλέγω να ξεχωρίζω αυτή την πλευρά.

Την πλευρά του συναισθήματος, την πλευρά της ομορφιάς, την πλευρά της αγνής, άδολης αγάπης, την πλευρά της επιλογής να εντάσσεσαι σε ένα γενικότερο σύνολο, να λειτουργείς μέσα σε μια ομάδα συνοπαδών, να αισθάνεσαι ότι βρίσκεσαι όχι μόνος σαν φτερό στον άνεμο σε αυτή την άγρια κοινωνία, αλλά ως μέλος μιας κοινότητας που έχει μεταξύ της ακόμα το στοιχείο της συντροφικότητας, της κοινής πορείας, της κοινής ιδέας.

Προσωπικά αυτά επιλέγω από το τεράστιο σύνολο που ονομάζεται ποδόσφαιρο και ΠΑΟΚ. Γνωρίζω πάρα πολύ καλά τα παιχνίδια τα οποία παίζονται τριγύρω μου, αλλά δεν θα εξαρτήσω το συναισθηματικό μου μέρος από αυτές τις ιταμές πτυχές.

Θεωρώ πολύ φτωχή την εμμονή κάποιων να βγάζουν λεφτά ή να κάνουν παιχνιδάκια πολιτικά και άλλα, να εξυπηρετούν τα προσωπικά τους συμφέροντα και γενικότερα να παίζουν παιχνίδια εξουσίας στην πλάτη ενός λαού που πραγματικά έχει ανάγκη ένα λαϊκό θέαμα όπως το ποδόσφαιρο.

Κάποτε στο Άγιον Όρος ένα σοφός γέροντας είχε την καλοσύνη να κάτσει και να συζητήσει μαζί μου. Μέσα στη νεανική μου αφέλεια τότε, είχα το θράσος να τον ρωτήσω ποια είναι η γνώμη του για όλα αυτά τα κακά που ακούγονται για το Άγιον Όρος, για γέροντες που είναι φιλήδονοι, για ανθρώπους που είναι ιδιοτελείς, για κάποιους οι οποίοι χρησιμοποιούν μόνο το σχήμα για να ικανοποιούν τα κατώτερα ανθρώπινα ένστικτα.

Ο γέροντας χαμογέλασε, με κοίταξε στα μάτια και μου απάντησε: Το Άγιον Όρος, γιε μου, είναι ένα μεγάλο λιβάδι που έχει όλων των ειδών τα φυτά αλλά και όλα τα στοιχεία που βρίσκει κανείς μέσα στη φύση. Το όλο παιχνίδι όμως εξαρτιέται αποκλειστικά από σένα. Εσύ αν είσαι μια μελισσούλα, θα πας και θα κάτσεις πάνω στο άνθος, γιατί θα το βρεις το αγνό, όμορφο άνθος εδώ στο Άγιον Όρος. Άμα είσαι όμως σκατόμυγα θα πας και θα κάτσεις πάνω στην κοπριά, την οποία επίσης θα βρεις εδώ στο Άγιον Όρος.

Βρίσκω την παρομοίωση αυτή σοφή και προσωπικά προσπαθώ να τη μεταφέρω σε κάθε πτυχή της ζωής μου. Τη μεταφέρω λοιπόν και στο μεγάλο ζήτημα του ποδοσφαίρου αλλά και του ΠΑΟΚ. Θέλω να θεωρώ τον εαυτό μου ως μια αγνή μελισσούλα που θα πάει να κάτσει πάνω στο αγνό συναίσθημα, στην άδολη αγάπη του απλού λαϊκού φιλάθλου, στην ανάγκη την ανθρώπινη να αισθανθεί μέλος μιας κοινότητας και να αντλήσει από μια όμορφη διαδικασία τη χαρά, την ένταση, την ικανοποίηση, την ευτυχία.

Αλλά και ταυτόχρονα όποτε χρειαστεί – γιατί όλα μέσα στη ζωή είναι – να δοκιμάσει και τα αρνητικά συναισθήματα τα οποία βέβαια δεν θα πρέπει να λείπουν από τη ζωή μας. Αυτή είναι μια προσωπική μου επιλογή και προσπαθώ να την περάσω και στους γιους μου, αλλά και στους φίλους μου.

Έτσι λοιπόν επιτρέψτε μου να διατυπώσω κάποια από τα στοιχεία τα οποία επίσης επιλέγω να εισπράττω και να γεύομαι από όλο αυτό το σύνολο των ζητημάτων που αφορούν το ποδόσφαιρο και την αγαπημένη μου ομάδα. Πιστεύω ότι θα εκφράσω πολλούς από τους συνοπαδούς μου αν πω ότι ΠΑΟΚ για μας δεν είναι μόνο οι μνήμες της προσφυγιάς. Δεν είναι μόνο η επέκταση των συναισθημάτων και των λόγων που ακούγαμε από μικρά παιδιά στα σπίτια μας, από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας για τις αλησμόνητες πατρίδες που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω τους και να αναζητήσουν στην ως όχι και τόσο στοργική μάνα – πατρίδα τη ζωή και το μέλλον τους.

Δεν είναι μόνο οι ιστορικές μνήμες. Δεν είναι μόνο το στοιχείο ότι οι άνθρωποι αυτοί, όταν εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη ενώ είχαν να αντιμετωπίσουν χίλια μύρια προβλήματα, ζητήματα της καθαρής επιβίωσης, της κάλυψης των βασικών τους αναγκών, βρήκαν τη δύναμη μέσα στα τόσα προβλήματα και άγχη να φτιάξουν μία ομάδα, ένα αθλητικό σωματείο – ομπρέλα για την παρουσία τους στην πόλη.

Βρήκαν τη δύναμη οι άνθρωποι αυτοί και ίδρυσαν τον ΠΑΟΚ μέσα σε τεράστιες δυσκολίες ακριβώς για να συνενώσουν τον προσφυγικό κόσμο της πόλης και να του δώσουν όχι μόνο ένα όχημα ανάδειξης αλλά και μία ζεστή αγκαλιά συνύπαρξης για ό,τι αυτοί περνούσαν μέσα στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης.

Ο ΠΑΟΚ μεγαλώνοντας αναδείχθηκε σαν μία σημαντική περιφερειακή δύναμη και αν πολλοί από εμάς αγαπάμε αυτή την ομάδα, το κάνουμε επειδή ακριβώς αναγνωρίζουμε μέσα στο DNA της την τεράστια δύναμη που έχει να αμφισβητεί το κατεστημένο, να διαλύει, να μάχεται, να συντρίβει το αθηναϊκό σκηνικό της υπεροψίας και της απολυταρχίας που έχει κυριαρχήσει δυστυχώς στο μοντέρνο ελληνικό κράτος. Ο ΠΑΟΚ εξέφρασε πολλούς εκτός Αττικής Έλληνες όταν είχε τη δύναμη να κοιτάξει στα μάτια τους πλουσιότερους, καλύτερα οργανωμένους, πιο μορφωμένους, πιο μοντέρνους Αθηναίους να τους βάλει σε ένα πεδίο αντιπαράθεσης και να τους κερδίσει. Και νομίζω ότι αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο στη συγκρότηση αυτής της ομάδας.

Ο καθένας από εμάς, από τον Πρόεδρο μέχρι τον τελευταίο πιτσιρικά φίλαθλο που θα κάτσει στο τσιμέντο της Θύρας 4, έχει μέσα του αυτό το στοιχείο κοιτάζοντας μια ερυθρόλευκη ή μια πράσινη φανέλα απέναντι:

«Ναι ρε φίλε, το ξέρω, ότι έχεις πιο πολλά λεφτά από μένα. Ναι ρε φίλε, το ξέρω ότι είσαι καλύτερα οργανωμένος από μένα. Ότι ξέρεις πολύ καλύτερα τα μοντέρνα κόλπα της εξουσίας. Ότι είσαι μονίμως δίπλα στο μεγάλο τραπέζι με το φαγοπότι του Αθηναϊκού κέντρου. Ξέρω ότι είσαι τάτσι μήτσι κότσι με τους ισχυρούς αυτής της χώρας. Ξέρω ότι τα πας πολύ καλύτερα από μένα στα διεθνή σαλόνια και γενικότερα στο μοντέρνο πολιτισμένο κόσμο. Αλλά εδώ μέσα στις τέσσερις γραμμές θα σε νικήσω.

Γιατί έχω τη δύναμη να σε νικήσω.

Γιατί Ελλάδα δεν είστε μόνο εσείς.

Γιατί αυτό που ονομάζουμε Ελλάδα χωράει και εμάς.

Γιατί και εμείς έχουμε δυνάμεις.

Γιατί και εμείς μπορούμε να σας παλέψουμε.

Γιατί και εμείς μπορούμε να σας κερδίσουμε.

Ο ΠΑΟΚ όπως και άλλες δημιουργικές δυνάμεις της ελληνικής περιφέρειας έχουν τη δύναμη να κοιτάξουν κατάματα τους ισχυρούς του κέντρου και να τους πουν στα ίσια:

«Παιδιά, σε αυτή τη χώρα δεν είστε μόνοι. Είμαστε και εμείς εδώ».

Για αυτό νομίζω ότι η ομάδα αυτή μπορεί μέσα από αυτή τη ντομπροσύνη, την ευθύτητα, τη λαϊκότητα και το φιλότιμο να κερδίζει τις καρδιές των ανθρώπων ακόμη και μέσα στην Αθήνα.

Βέβαια όλη αυτή η θεώρηση δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τα περιστατικά βίας και την τοξικότητα που πολλές φορές όλο αυτό το κλίμα δίνει τη δυνατότητα να αναπτύσσεται. Όπως επιλέγω άλλες πλευρές, έτσι απορρίπτω κατηγορηματικά κάθε αρνητική πλευρά που μπορεί να υπάρξει μέσα στο ποδόσφαιρο. Δυστυχώς, πολύς κόσμος αντί να εισπράξει τα θετικά στοιχεία του ποδοσφαίρου, προτιμά λόγω δικής του ιδιοσυγκρασίας να πέφτει στα αρνητικά, όπως είναι η βία, η τοξικότητα, η αντιπαράθεση. Πάντα πίστευα ότι όποιος πραγματικά αγαπά την δική του ομάδα, έτσι ακριβώς σέβεται και το δικαίωμα του απέναντι να αγαπά τη δική του. Πάντα πίστευα ότι όλοι εμείς που αγαπάμε τις ομάδες μας και το ποδόσφαιρο, έχουμε περισσότερα κοινά στοιχεία, λόγω της συναισθηματικής αυτής κατάστασης, από ό,τι διαφορές. Νομίζω ότι ο μέσος ΠΑΟΚτσής, Αρειανός, Ολυμπιακός ή Παναθηναϊκός, μπορεί καλύτερα να συνεννοηθεί με τον αντίπαλό του παρά με κάποιον ο οποίος βρίσκει όλη αυτή τη θεωρία του ποδοσφαίρου, σαν φαιδρή και άνευ ουσίας. Όταν κάποιος κοροϊδεύει αυτούς που συντάσσονται δίπλα από την ομάδα τους, τους κοροϊδεύει όλους μαζί και νομίζω ότι απέναντί του στέκονται οι οπαδοί όλων των ομάδων, συναδελφωμένοι. Άρα, σέβομαι και εκτιμώ βαθύτατα πολύ περισσότερο έναν Αρειανό ή έναν Ολυμπιακό, από έναν ο οποίος θεωρεί ότι αυτό που αισθάνομαι για το ποδόσφαιρο και για τον ΠΑΟΚ είναι μια βλακεία και μισή. Κι αυτό νομίζω ότι είναι κάτι που όλοι εμείς οι φίλαθλοι και οπαδοί, θα πρέπει να το κρατήσουμε μέσα στο μυαλό μας. Άλλωστε, οι ποδοσφαιρικές ομάδες είναι σαν τα εθνικά κράτη. Κάθε λαός, μπορεί μέσα στην ιστορία του να βρει ηρωικές στιγμές και γενικότερα αιτίες για να αισθάνεται υπερήφανος για τη χώρα του και για τους προγόνους του όπως επίσης και για την εθνική του υπόσταση. Ο καθένας θεωρεί ότι έχει το δικαίωμα να αισθάνεται υπερήφανος. Έτσι ακριβώς ισχύει και για τον μέσο οπαδό: ο κάθε ΠΑΟΚτσής ή Αρειανός ή οτιδήποτε άλλο έχει μέσα στο μυαλό και στην καρδιά του έχει όλα εκείνα τα στοιχεία, τα οποία μπορεί να ανακαλέσει για να αισθανθεί υπερήφανος, όπως ακριβώς ένας Έλληνας ή ένας Τούρκος. Άρα αυτή η κατάσταση είναι διαρκής. Δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να μαλώνουν δυο οπαδοί για το ποιος είναι ο σπουδαιότερος σύλλογος, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην περίπτωση άλλων ανταγωνισμών, όπως των εθνικών, ο καθένας στην περίπτωση αυτή έχει τη δική του αλήθεια. Κι αυτό πρέπει όλοι μας να μάθουμε να το σεβόμαστε.

Στην πραγματικότητα αυτό που δίνει ο ΠΑΟΚ αλλά και γενικότερα το οπαδιλίκι στον σύγχρονο άνθρωπο είναι κάτι το οποίο πραγματικά, το έχει ανάγκη: είναι το στοιχείο της Κοινότητας, της παρέας, συχνά της αγοροπαρέας που θα πάει στο γήπεδο, θα κάνει χοντράδες και πράγματα που δεν θα έκανε σε παρέες με συζύγους και συντρόφους, θα έχει τον δικό της κώδικα επικοινωνίας, χαράς, φάρσας και γενικότερα χαβαλέ. Υπάρχει και το στοιχείο της έντασης. Άραγε σε έναν σημερινό 50άρη τι μπορεί να τον κάνει να αισθανθεί ένταση, πόσα στοιχεία έχει στην καθημερινότητά του για να τον κάνουν να βγει από το comfort zone του, που λένε και οι νέοι, να τον βάλει σε ένα κλίμα πιο ξεσηκωτικό, πιο συναρπαστικό; Νομίζω ελάχιστα πράγματα. Εγκλωβισμένοι μέσα στην καθημερινότητά μας, φορτωμένοι με τις υποχρεώσεις μας, στριμωγμένοι από τα προβλήματα και τη διαρκή μάχη για επιβίωση καθώς τα λεφτά ποτέ δεν φτάνουν, νομίζω ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουμε ανάγκη από τέτοιες ευκαιρίες απόδρασης. Άρα όλοι εσείς που μας βλέπετε περιπαικτικά και μας σχολιάζετε ειρωνικά για το πώς παθιαζόμαστε να βλέπουμε 11 μαντραχαλάδες να τρέχουν πίσω από μια μπάλα, ρωτήστε τον εαυτό σας πότε ήταν η τελευταία φορά που πέσατε στην αγκαλιά ενός φίλου ουρλιάζοντας; Πότε ήταν η τελευταία στιγμή που μπορείτε να θυμηθείτε τον εαυτό σας να φωνάζει και να αισθάνεται έναν ξένο άνθρωπο σαν ένα αγαπημένο του πρόσωπο το οποίο του χάρισε μια τεράστια χαρά; Πείτε μας λίγο πότε ήταν η τελευταία φορά στη ζωή σας που θυμάστε τον εαυτό σας να χοροπηδά σαν παλαβός επειδή αυτό ακριβώς ξεπηδούσε από μέσα σας; Όλα λοιπόν αυτά τα στοιχεία είναι τα στοιχεία που κρατάνε στην κερκίδα όλους εμάς, παρά το γεγονός ότι στην υπόλοιπη καθημερινότητά μας μπορεί να είμαστε σοβαροί επαγγελματίες, υπεύθυνοι οικογενειάρχες, στοργικοί γονείς και αξιόπιστοι σύντροφοι. Όλα αυτά μπορούν να συνυπάρχουν και με μία μάλλον παιδική, εφηβική ή καλύτερα αγορίστικη συμπεριφορά στα τσιμέντα της Τούμπας ή οποιουδήποτε άλλου γηπέδου.

Από μικρό παιδί πιστεύω ότι ο ΠΑΟΚ, επειδή ακριβώς συγκεντρώνει όλα αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, είναι στην ουσία ένα λαϊκό, μαζικό κίνημα το οποίο βέβαια πολλοί προσπάθησαν να το εκμεταλλευτούν στην πορεία. Αλλά αυτό το κίνημα, όπως άλλωστε και κάθε γνήσιο λαϊκό, μαζικό κίνημα δεν μπορεί να γίνει παρακολούθημα κανενός. Από τη μακρινή Βηρυτό λοιπόν στέλνω κι εγώ τις καλύτερες ευχές μου στην ομάδα και στο λαό.