Στον τάκο ο πόλεμος: Σημειώσεις από τη Βηρυτό μέρος 12ο ή αυτά που δεν πρόλαβα να πω στο «ζωντανό» μου

• Την Τετάρτη η Βηρυτός βίωσε την πιο μαύρη σελίδα όχι μόνο στην ιστορία της, αλλά στην ιστορία όλων των πολέμων της ανθρωπότητας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
• Έντεκα αεροπορικές επιδρομές μέσα σε δέκα λεπτά είναι κάτι όχι μόνο εγκληματικό αλλά και απάνθρωπο και σίγουρα εκτός κάθε ηθικής πολέμου
• Κανείς δεν μπορεί να βομβαρδίζει και να κατεδαφίζει μια ολόκληρη πολυκατοίκία για να σκοτώσει μόνο έναν άνθρωπο

Αυτό που έζησε η Βηρυτός το μεσημέρι της Μεγάλης Τετάρτης ήταν κάτι το πρωτοφανές. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτή η έννοια του πρωτοφανούς, του μεγάλου σε μέγεθος, του εκρηκτικού σε δύναμη και του συντριπτικού σε αποτέλεσμα, «πέρασε» από τις ανταποκρίσεις των δημοσιογράφων και γενικότερα από το δημοσιογραφικό υλικό που στάλθηκε από τη λιβανέζική πρωτεύουσα. Ωστόσο ήταν κάτι το μοναδικό.

Νομίζω ποτέ στην ιστορία της η ανθρωπότητα, τουλάχιστον μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν βίωσε μια τέτοια επιδρομή. Μιλάμε για μια μεγαλούπολη, για μια πρωτεύουσα κράτους, για ένα μητροπολιτικό κέντρο 1 εκατομμυρίου και πλέον κατοίκων. Μιλάμε για μία πόλη, από την οποία η μισή, τόσο σε έκταση όσο και σε πληθυσμό, καταλαμβάνεται από ανθρώπους που δεν έχουν απολύτως καμία σχέση ούτε με τη Χεσμπολάχ ούτε με οποιαδήποτε άλλη παραστρατιωτική οργάνωση.

Είναι ακόμη απίθανο να φανταστεί κανείς πώς είναι δυνατόν να υπάρξουν 11 εξαιρετικά σφοδρές πυραυλικές επιθέσεις, σε ισάριθμες περιοχές, που προκάλεσαν τεράστια και συντριπτικά χτυπήματα. Άλλωστε, ο απολογισμός σε θύματα τα λέει όλα: όλα δείχνουν ότι ο αριθμός των νεκρών θα ξεπεράσει τους 300 και των τραυματιών τους 1.500. Πρόκειται αναμφισβήτητα για ένα high score το οποίο συμπεριλαμβάνει στο αιματηρό του παλμαρέ ο ισραηλινός στρατός.

Δραματικές ώρες στον Λίβανο: Εντολή εκκένωσης ακόμη και για πυκνοκατοικημένη λαϊκή περιοχή

Αυτό το οποίο είναι σαφές είκναι ότι τα χτυπήματα αυτά υποτίθεται ότι κατευθύνονταν εναντίον συγκεκιμένων στόχων, εναντίον στελεχών της Χεσμπολάχ και εναντίον γραφείων, αποθηκών και εγκαταστάσεων που υποτίθεται ότι εξυπηρετούσαν τη δραστηριότητά της.

Ωστόσο, τα θύματα, ο αριθμός τους αλλά και οι ταυτότητές τους αποδεικνύουν ότι οι περισσότεροι δεν είχαν απολύτως καμία σχέση με τη Χεσμπολάχ.

Και κάπου εδώ προκύπτει το αδήρητο ερώτημα: Ποιος έχει το δικαίωμα να σπείρει τον θάνατο σε μια γειτονιά, να προκαλέσει θύματα νεκρούς ανάμεσα σε αθώους, αλλά και πολλούς πολλούς τραυματίες, μόνο και μόνο για να πετύχει να σκοτώσει έναν άνθρωπο.

Βρέθηκα στη συνοικία Βαρντάν, όπου έγινε το τελευταίο από τη σειρά των αιματηρών χτυπημάτων, για να χτυπηθεί ένας άνθρωπος, υποτίθεται σημαίνον στέλεχος της Χεσμπολάχ, κατεδαφίστηκε μια ολόκληρη πολυκατοικία, έξι ορόφων και δεκάδων διαμερισμάτων. Ο απολογισμός είναι τραγικός: δεκάδες οι νεκροί και ακόμη περισσότεροι οι τραυματίες.

Είναι εντελώς παράδοξο, απαράδεκτο και εγκληματικό. Ακόμη κι αν δικαιούσαι να σκοτώσεις έναν εχθρό σου, ακόμη κι αν η λογική του πολέμου επιτρέπει τέτοιου είδους επιχειρήσεις, ακόμη κι αν η λογική του πολέμου επιτρέπει τέτοιου είδους επιχειρήσεις, ακόμη κι αν «δικαιούσαι» να σκοτώσεις έναν άνθρωπο τον οποίο θεωρείς υπεύθυνο για τον θάνατο δικών σου ανθρώπων, ακόμη κι αν μια τέτοια επιχείρηση μπαίνει μέσα στη λογική του σύγχρονου πολέμου, ακόμη κι αν δεχθεί κανείς ότι ο θάνατος αυτού του ανθρώπου είναι εντελώς απαραίτητος για την εξέλιξη του πολέμου, ακόμη κι αν φέρει κάποιες παράπλευρες απώλειες, ακόμη κι αν αποδεχθούμε όλα τα επιχειρήματα, πώς είναι δυνατόν να αποδεχθεί ο οποιοσδήποτε σώφρων άνθρωπος ότι μπορεί να θυσιάζονται δεκάδες ζωές, μόνο και μόνο για να εξολοθρευτεί ένας και μόνο αξιωματούχος.

Το Ισραήλ, την Μεγάλη Τετάρτη, με τη λυσσαλέα επιχείρηση που εξαπέλυσε εναντίον της Βηρυτού για γενικά όλου του Λιβάνου, έδειξε εντελώς απάνθρωπα χαρακτηριστικά και νομίζω ότι αυτό γίνεται εξαιρετικά σαφές.

Προσωπικά βρέθηκα στα περισσότερα από τα χτυπήματα, κάνοντας ένα μεγάλο οδοιπορικό στις «λαβωμένες» συνοικίες. Όπου κι αν βρέθηκα, άκουσα ακριβώς την ίδια ιστορία: οι συνοικίες που χτυπήθηκαν ήταν πολύ μακριά από τη Ντάχια, τη συνοικία του νοτίου Λιβάνου, που θεωρείται προπύργιο της Χεσμπολάχ. Όλοι οι κάτοικοι γύρω από τις περιοχές οι οποίες χτυπήθηκαν ορκίζονται στα παιδιά τους ότι δεν έχουν δει ποτέ στη γειτονιά τους κάποια ύποπτη δραστηριότητα, κάποια στελέχη της Χεσμπολάχ, κάποια παραστρατιωτική δραστηριότητα και γενικότερα κάποια παρανομία που να σχετίζεται με την ένοπλη δράση.

Μάλιστα, σε δύο περιπτώσεις, εκεί δηλαδή που είχαμε και τα πιο αιματηρά χτυπήματα, άνθρωποι μου είπαν ότι οι συνοικίες τους κατοικούνται κυρίως από Σουνίτες μουσουλμάνους οι οποίοι δεν διατηρούν καθόλου καλές σχέσεις με τη Χεσμπολάχ και αποστρέφονται την πολιτική της, αλλά και από Χριστιανούς που είναι ακόμη πιο φανατικοί πολέμιοι αυτής της σιιτικής οργάνωσης.

Σε δύο περιπτώσεις, μου είπαν χαρακτηριστικά κάποιοι κάτοικοι ότι τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν συγκροτήσει κάποιες επιτροπές που ελέγχουν ποιοι άνθρωποι έρχονται και νοικιάζουν τα διαμερίσματα στην περιοχή τους, καθιστώντας τα την προσωρινή τους κατοικία, αφού έχουν φύγει από τις εστίες τους. Μάλιστα, οι επιτροπές αυτές φρόντιζαν να κάνουν ενδελεχή έλεγχο της ταυτότητας και της προέλευσης των νέων ενοίκων πριν τους επιτρέψουν να νοικιάσουν τα συγκεκριμένα διαμερίσματα.

Αυτό είναι ένα μέτρο το οποίο λαμβάνεται σε κάθε γειτονιά, εκτός των σιιτικών, σε όλη τη Βηρυτό. Πολλοί άνθρωποι διηγούνται ότι συμμετέχουνσ ε αυτές τις επιτροπές γιατί θέλουν να κρατήσουν μακριά από τις γειτονιές τους τα στελέχη της Χεσμπολάχ για τον απλούστατο λόγο ότι φοβούνται πως κάποια στιγμή αυτοί οι άνθρωποι θα βρεθούν στο στόχαστρο της πολεμικής αεροπορίας του Ισραήλ και μοιραία θα κινδυνεύσουν και όσοι κατοικούν στην ίδια πολυκατοικία, ακόμη και στην ίδια γειτονιά.

Για τον λόγο αυτό, οι επιτροπές αυτές φροντίζουν να κρατούν μακριά ύποπτα άτομα τα οποία στις περισσότερες περιπτώσεις είναι διατεθειμένα να πληρώσουν και πάρα πολύ υψηλά ενοίκια για να βρουν ένα διαμέρισμα σε μια ήρεμη συνοικία. Οι άνθρωποι αυτοί τους οποίους τουλάχιστον εγώ συνάντησα, ορκίζονταν σε ό,τι έχουν πιο ιερό, ότι οι επιτροπές αυτές έκαναν καλά τη δουλειά τους και κράτησαν μακριά κάθε ύποπτο πρόσωπο.

Ωστόσο, αυτό αποδείχθηκε ότι δεν ήταν αρκετό. Τα περισσότερα χτυπήματα το μεσημέρι της Μεγάλης Τετάρτης κατευθύνθηκαν σε συνοικίες μακριά από τη Ντάχια, εκτός των σιιτικών περιοχών, με τα αποτελέσματα τα οποία είδαμε.

Είναι πράγματι καταδικαστέο να χρησιμοποιούνται τέτοιες μέθοδοι πολέμου στη σύγχρονη εποχή και να υπάρχουν τόσες παράπλευρες απώλειες. Μέσα στον ορυμαγδό του πολέμου, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι δεν υπάρχουν όρια. Το δυστυχές στην υπόθεση αυτή είναι ότι όσο περνούν τα χρόνια, τόσο καταλύεται κάθε έννοια του πολέμου με αξιοπρέπεια, του πολέμου με κάποιους ηθικούς κανόνες, της πολεμικής αντιπαράθεσης με κύρος, με ανθρωπιά, με ηρωισμό.

Αυτά τα χτυπήματα τα οποία καταγράψαμε στην Βηρυτό, δεν έχουν την παραμικρή έννοια του ηρωισμού.

Κανείς δεν μπορεί να επαίρεται ότι προτίμησε να σκοτώσει 300 άτομα για να εξολοθρεύσει κάποιους αξιωματούχους. Μπορεί το Ισραήλ να έχει, σε πολλές από τις εκφάνσεις αυτής της αντιπαράθεσης, το δίκιο με το μέρος του, μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να δικαιολογούνται και να αιτιολογούνται οι αποφάσεις και οι πράξεις του, μπορεί να έχει κάθε δικαίωμα – όπως άλλωστε όλοι του αναγνωρίζουν – να υπερασπίζεται την υπόστασή του αλλά και τον λαό του.

Ωστόσο, το άγος της Μεγάλης Τετάρτης στη λιβανέζικη πρωτεύουσα δεν βρίσκεται ανάμεσα σε αυτά τα στοιχεία. Δυστυχώς η μέρα αυτή θα καταγραφεί στα μαύρα κατάστιχα της ανθρωπότητας αλλά και στο ποινικό μητρώο του Ισραήλ.