Βιολάντα: Το έγγραφο που προειδοποιούσε για το δίκτυο υγραερίου – Ελλείψεις σε πυροπροστασία

Νέα κρίσιμα δεδομένα για την κατάσταση της εγκατάστασης υγραερίου στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» έρχονται στο φως μέσα από έγγραφο που δημοσιοποιεί το TheOpinion, στο πλαίσιο της διερεύνησης της φονικής έκρηξης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του TheOpinion, η κατάθεση μηχανολόγου μηχανικού, ο οποίος είχε υποβάλει αναλυτική οικονομοτεχνική προσφορά για εκτεταμένες παρεμβάσεις μήνες πριν το δυστύχημα, περιγράφει μια εικόνα εγκατάστασης με σοβαρές τεχνικές ελλείψεις, αποκλίσεις από τις προβλεπόμενες προδιαγραφές και αυξημένο επίπεδο επικινδυνότητας. Η συγκεκριμένη μαρτυρία, που περιλαμβάνεται στη δικογραφία, σκιαγραφεί όχι μόνο την τεχνική κατάσταση του δικτύου, αλλά και τις παρεμβάσεις που προτάθηκαν και τελικώς δεν υλοποιήθηκαν.

Ο 67χρονος μηχανικός κλήθηκε από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) να πραγματοποιήσει ελέγχους στο επίμαχο δίκτυο των δεξαμενών, παρουσία πραγματογνωμόνων και της αρμόδιας Εισαγγελέως. Όπως φέρεται να κατέθεσε, η εικόνα της υπόγειας σωλήνωσης ήταν επιβαρυμένη: έντονη διάβρωση, απουσία αντιοξειδωτικής βαφής και προστατευτικής ταινίας, έλλειψη άμμου τύπου Β λατομείου άνω και κάτωθεν του αγωγού, καθώς και απουσία σήμανσης πάνω από το δίκτυο. Παράλληλα, στο ίδιο βάθος με τη σωλήνα προπανίου διέρχονταν κάθετα καλωδιώσεις ρεύματος, χωρίς να είναι σαφής η όδευση και η κατάληξή τους, στοιχείο που, σύμφωνα με τον ίδιο, επιβάρυνε περαιτέρω το προφίλ κινδύνου της εγκατάστασης.

Η προσφορά των 32.000 ευρώ που δεν υλοποιήθηκε

Σύμφωνα με την κατάθεσή του, ο μηχανικός επισκέφθηκε το εργοστάσιο τον Μάιο του 2025, έπειτα από σύσταση προμηθευτή υγραερίου, προκειμένου να εξετάσει προβλήματα που είχαν ανακύψει στην απόδοση των καυστήρων, αλλά και το φαινόμενο παγώματος των δεξαμενών. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο που φέρνει στο φως το TheOpinion, προχώρησε σε πλήρη αποτύπωση των δύο υπέργειων δεξαμενών του κτιρίου Β και των τεσσάρων υπόγειων δεξαμενών του κτιρίου Α, καθώς και της εσωτερικής και εξωτερικής εγκατάστασης σωληνώσεων προπανίου, καταγράφοντας ισχύ καυστήρων, χωρητικότητες και τεχνικά χαρακτηριστικά.

Στις 17 Ιουλίου 2025 παρέδωσε οικονομοτεχνική προσφορά ύψους 32.000 ευρώ για τη βελτίωση του συστήματος τροφοδότησης των 12 καυστήρων του κτιρίου Β – του κτιρίου όπου σημειώθηκε η έκρηξη. Η πρόταση προέβλεπε, μεταξύ άλλων, αντικατάσταση του εξωτερικού δικτύου, επανασχεδιασμό της διαδρομής των αγωγών, μείωση της πίεσης λειτουργίας και μετάβαση σε μείγμα βουτανίου–προπανίου, ώστε να επιτευχθεί ομαλότερη και ασφαλέστερη λειτουργία. Όπως φέρεται να κατέθεσε, η προσφορά δεν προχώρησε, καθώς κρίθηκε υψηλού κόστους, ενώ δεν έλαβε απάντηση ούτε για δεύτερη προσφορά, ύψους 22.300 ευρώ, που υπέβαλε τον Οκτώβριο του 2025 για παρεμβάσεις στο κτίριο Α.

Πίεση 1,5 bar εντός παραγωγής – «Ακαριαία ανάφλεξη»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πίεση λειτουργίας του δικτύου εντός του χώρου παραγωγής. Σύμφωνα με όσα φέρεται να υποστήριξε, η παροχή προπανίου εισερχόταν στον χώρο με πίεση 1,5 bar, επίπεδο που, σε περίπτωση διαρροής σε κλειστό περιβάλλον, μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία δημιουργία εκρηκτικού μίγματος και ακαριαία ανάφλεξη, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο αντίδρασης και διαφυγής.

Στη μελέτη του πρότεινε η πίεση εισόδου να περιοριστεί στα 100 mbar, δηλαδή σε επίπεδο 15 φορές χαμηλότερο από το υφιστάμενο, όπως προβλέπεται για δίκτυα εντός χώρων παραγωγής. Παράλληλα, εισηγήθηκε επαναϋπολογισμό των διατομών του δικτύου, καθώς – όπως σημειώνεται στην προσφορά – το υπάρχον σύστημα δεν είχε διαστασιολογηθεί βάσει της συνολικής ισχύος των καυστήρων, με αποτέλεσμα να απαιτείται πίεση έως και 2 bar για να καλυφθεί η ζήτηση, τιμή που χαρακτηρίζεται «απαγορευτική».

Έλλειψη συστημάτων ασφαλείας και καταιονισμού

Στην ίδια κατάθεση περιγράφονται ελλείψεις στα συστήματα ενεργητικής πυροπροστασίας. Η ηλεκτροβάνα, σύμφωνα με τον μηχανικό, δεν βρισκόταν στον κεντρικό κλάδο του δικτύου αλλά σε επιμέρους γραμμές και δεν ήταν συνδεδεμένη με πίνακα ελέγχου ώστε να ενεργοποιείται αυτόματα. Δεν υπήρχε ολοκληρωμένο σύστημα ανίχνευσης διαρροής με φαροσειρήνες και αυτόματη διακοπή παροχής αερίου, ενώ στις υπέργειες δεξαμενές δεν είχε εγκατασταθεί σύστημα καταιονισμού για ψύξη σε περίπτωση πυρκαγιάς ή έκθεσης σε υψηλές θερμοκρασίες, όπως επιβάλλεται από τον κανονισμό.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι αποστάσεις ασφαλείας των υπέργειων δεξαμενών από όμορες ιδιοκτησίες και εγκαταστάσεις δεν ήταν σύμφωνες με τη νομοθεσία, γεγονός που – όπως ανέφερε – τον οδήγησε να προτείνει την κατάργησή τους και την αναδιάταξη του συστήματος.

Καταγγελίες για οσμή υγραερίου πριν την έκρηξη

Σύμφωνα με τα όσα περιλαμβάνονται στο έγγραφο που δημοσιοποιεί το TheOpinion, στις 7 Ιανουαρίου 2026 ο μηχανικός κλήθηκε να πραγματοποιήσει τεστ στεγανότητας σε νέα γραμμή παραγωγής, η οποία – όπως διαπιστώθηκε – λειτουργούσε ορθά. Την ίδια ημέρα του ζητήθηκε να ελέγξει το ισόγειο του κτιρίου Β, καθώς είχε αναφερθεί οσμή υγραερίου. Με φορητή συσκευή ανίχνευσης δεν εντόπισε διαρροή στις συνδέσεις των καυστήρων, ωστόσο του μεταφέρθηκε ότι η οσμή είχε γίνει αντιληπτή και άλλες φορές, χωρίς να είναι συνεχής.

Επανήλθε στις 14 Ιανουαρίου με αδειούχο συντηρητή καυσίμων, ωστόσο δεν προχώρησε σε περαιτέρω παρεμβάσεις. Όπως φέρεται να σημείωσε, είχε ενημερωθεί ότι μέλη του προσωπικού είχαν κατά καιρούς αντιληφθεί οσμή υγραερίου, χωρίς να υπάρχει επίσημη αναφορά διαρροής στις σωληνώσεις.

Διαστασιολόγηση, υλικά και κανονιστικές αποκλίσεις

Στην αναλυτική προσφορά που περιλαμβάνεται στη δικογραφία, επισημαίνεται ότι το υφιστάμενο δίκτυο ήταν κατασκευασμένο από γαλβανιζέ χαλύβδινο σωλήνα με κοχλιωτές συνδέσεις και λειτουργούσε σε πίεση 2 bar, διαμόρφωση που – κατά τον μηχανικό – δεν ήταν σύμφωνη με τις ισχύουσες προδιαγραφές. Προτεινόταν η αντικατάσταση τουλάχιστον του εξωτερικού δικτύου με χαλυβδοσωλήνα προδιαγραφών SCH40 και συγκολλητές συνδέσεις, καθώς και η τοποθέτηση μανομέτρων σε κρίσιμα σημεία για συνεχή έλεγχο της πίεσης.

Επιπλέον, γινόταν αναφορά στην ανάγκη επαρκούς αερισμού των χώρων όδευσης του δικτύου, ώστε να αποτρέπεται η δημιουργία εκρηκτικού μίγματος σε περίπτωση διαρροής, αλλά και στην υποχρεωτική εγκατάσταση συστήματος ανίχνευσης διαρροής με φαροσειρήνες και ηλεκτροβάνες διακοπής παροχής.

Στις τελικές παρατηρήσεις σημειωνόταν ακόμη ότι σε αρκετούς φούρνους των «Δημητριακών» η οπή παρακολούθησης καύσης παρέμενε ανοικτή, γεγονός που – κατά τον μηχανικό – απαιτούσε άμεσο κλείσιμο με πυράντοχο τζάμι ώστε ο χώρος καύσης να είναι στεγανός.

Η κατάθεση αυτή, όπως περιγράφεται στο έγγραφο που παρουσιάζει το TheOpinion, αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία που αξιολογούνται στο πλαίσιο της έρευνας για τις συνθήκες λειτουργίας της εγκατάστασης πριν από τη μοιραία έκρηξη, με τις τεχνικές παρατηρήσεις να φωτίζουν κρίσιμες πτυχές της ασφάλειας του δικτύου υγραερίου.