«Ρίσκο που υπερβαίνει το ατομικό συμφέρον» – Η συλληφθείσα Ρία Καλφακάκου στο TheOpinion για το Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης

Τανκς, συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια. Μια μερίδα γενναίων φοιτητών κατέλαβαν το Νοέμβρη του 1973 το Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης. Η Ρία Καλφακάκου, εκ των 35 συλληφθέντων, μιλά στο TheOpinion. 

Τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου στην Αθήνα είναι λίγο – πολύ γνωστά σε όλους. Κατάληψη της Πολυτεχνικής Σχολής του Μετσόβιου Πανεπιστημίου. Εισβολή των τανκς χωρίς να τους ενδιαφέρει η ανθρώπινη ζωή. Συλλήψεις και ξυλοδαρμοί από την Ασφάλεια.

Την ίδια στιγμή και στη Θεσσαλονίκη -όπως και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας- το κτήριο του Πολυτεχνείου στο ΑΠΘ, τελούσε υπό κατάληψη, ήδη από τις 15 Νοεμβρίου.

Συμμετείχαν ενεργά άτομα, ηλικίας κυρίως 18-22 ετών, που στην πλειοψηφία τους προερχόντουσαν ο καθένας από μία μέση οικογένεια, που δεν έκανε -υπό το φόβο της δικτατορίας- και πολλές πολιτικές συζητήσεις.

Τα παιδιά αυτά έφτασαν να βροντοφωνάξουν «Κάτω η χούντα» θέλοντας να δώσουν τέρμα σε όλη την καταπίεση. Σε όλες τις απαγορεύσεις που οδήγησαν σε έλλειψη δημοκρατίας και ελευθερίας. Ατομικής και συνολικής.

Στη φετινή επέτειο 50 χρόνων από την εξέγερση των φοιτητών του Πολυτεχνείου, η Ρία Καλφακάκου, καθηγήτρια σήμερα της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ και δημοτική σύμβουλος στο δήμο Θεσσαλονίκης, θυμάται και εξιστορεί στο TheOpinion τα όσα βίωσε εκείνες τις ιστορικές μέρες.

«Και στη Θεσσαλονίκη έγιναν συλλήψεις, φυλακίσεις και βασανιστήρια»

«Ο κόσμος θα πρέπει να μάθει πως και εδώ στη Θεσσαλονίκη έγινε κατάληψη. Υπήρξε μία αντίστοιχη εξέγερση με της Αθήνας μικρότερης, όμως, κλίμακας. Απλά δεν είχαμε νεκρούς. Και τα τανκς ήρθαν και ο στρατός και η αστυνομία. Δεν υπήρχε λόγος να πυροβολήσουν, όμως, γιατί ήμασταν λιγότεροι αυτοί που βγήκαμε έξω από το Πολυτεχνείο. Βέβαια και εδώ πραγματοποίησαν συλλήψεις, φυλακίσεις και βασανιστήρια», ανέφερε η κ. Καλφακάκου.

Κατά το τρίτο έτος φοίτησής της υπήρξε και η ίδια ανάμεσα στους 35 συλληφθέντες -5 εκ των οποίων γυναίκες- οι οποίοι για, περίπου, ένα μήνα υπήρξαν φυλακισμένοι σε υπόγεια στη Βαλαωρίτου, όπου βρίσκονταν τα κεντρικά της Ασφάλειας.

«Φυσικά και βίωσα άσχημη μεταχείριση. Έτσι και αλλιώς, στην Ασφάλεια το μικρότερο που μπορούσες να πάθεις ήταν ένα ελαφρύ ξύλο. Στο Πολυτεχνείο χρησιμοποίησαν μέχρι και φάλαγγα γιατί οι συλληφθέντες δεν είχαν τίποτα να αποκαλύψουν. Όλοι μας ήμασταν εκεί φανερά. Με τα ονόματά μας. Δεν υπήρχαν από πίσω κάποιοι που κινούσαν τα νήματα. Όλα αποφασίζονταν σε συνελεύσεις που συμμετείχαν 100 – 200 άτομα».

«Ήταν να περάσουμε Στρατοδικείο»

Μιας και ήταν στην οργανωτική επιτροπή του Πολυτεχνείου, είχε -επί ενάμιση χρόνο- ενεργό συμμετοχή σε όλες τις κινητοποιήσεις, πέραν της κατάληψης που συνέβη στις 15 Νοεμβρίου, που είχαν πραγματοποιηθεί όλο το προηγούμενο διάστημα.

Θυμάται τις αμέτρητες φορές που είχε μεταφερθεί, μαζί με άλλα 50-60 άτομα, στην Ασφάλεια για… νουθεσία. Το βράδυ της σύλληψης οι άνδρες της Ασφάλειας είχαν συλλάβει περισσότερα από 180 άτομα και λόγω του… αδιαχώρητου στα μικρά κελιά, κρατήθηκαν μόνο η ίδια και άλλοι 34.

«Κάποιους τους στείλανε σε αστυνομικά τμήματα που ήταν καλύτερα από την ασφάλεια σε άποψη κακομεταχείρισης. Κάποιους άλλους τους άφησαν να πάνε σπίτι τους και μείναμε εμείς οι 35 για ένα μήνα. Ο αρχικός στόχος ήταν να γίνει δίκη και να περάσουμε Στρατοδικείο», αναφέρει η κ. Καλφακάκου.

Η αποφυλάκιση

Η αποφυλάκιση έγινε μετά την εφαρμογή της αμνηστίας που εφάρμοσε ο Ιωαννίδης λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 1973.

«Η ανατροπή του Παπαδόπουλου και η ανάληψη της εξουσίας από τον Ιωαννίδη, οδήγησε σε μία πράξη αμνηστίας, προκειμένου να… αποφορτίσει τα κελιά από τους πολλούς φοιτητές που είχαν συλληφθεί, κυρίως στην Αθήνα αλλά και στη Θεσσαλονίκη καθώς και σε άλλα μέρη της χώρας. Ο Ιωαννίδης εφάρμοσε έναν σκληρό στρατιωτικό νόμο που πολύ δύσκολα μπορούσες να κάνεις οτιδήποτε. Γι’ αυτό και οι επόμενοι οχτώ μήνες ήταν πολύ σκληροί. Απαγορεύονταν όχι μόνο να κάνουμε συνελεύσεις στο πανεπιστήμιο αλλά ούτε και να πάμε στα ταβερνάκια μας», σημείωσε για τη στιγμή της αποφυλάκισή τους.

«Δεν ήμασταν ήρωες»

Η κ. Καλφακάκου ανέφερε πως υπήρχε σε όλους φόβος αλλά τους βοηθούσε να τον ξεπερνούν ο ρομαντισμός της νεότητας και η θέληση του καθενός να εμψυχώνει ο ένας τον άλλον, με την παρουσία του και με το λόγο του.

«Όλους μας διακατείχε φόβος. Τον ξεπερνούσαμε όμως. Εμείς δεν ήμασταν ήρωες. Ήμασταν ομάδες παιδιών που πραγματικά πίστευαν στα ιδανικά -στα οποία πάντα πιστεύουν περισσότερο οι νέοι- της ελευθερίας, της δημοκρατίας. της ισότητας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης. Όλα αυτά είναι αυτονόητα για μένα αλλά ήταν απαγορευμένα στην περίοδο του χουντικού καθεστώτος».

50 χρόνια μετά: Ο απολογισμός και η σημασία της εξέγερσης

Η κ. Καλφακάκου στον επίλογο της αναδρομής της στο παρελθόν, αναφέρθηκε στο σήμερα. Χαρακτήρισε τη σημερινή κοινωνία χειρότερη από τότε, διότι, «η φτώχεια και η ανασφάλεια που υπάρχει σήμερα και ιδιαίτερα στις νέες γενιές, τους ωθεί στην απολιτικοποίηση και τον ατομισμό. Αυτό που πιστεύουμε ότι μπορεί να συγκινήσει τους σημερινούς νέους είναι πως αυτά τα διαχρονικά συνθήματα, τα οποία δεν εξαρτώνται ούτε από τον αιώνα στον οποίο ζεις ούτε από τη τεχνολογία ούτε από την πρόοδο της επιστήμης, βοηθάνε όλα αυτά να ζούμε καλύτερα. Είναι τα βασικά πανανθρώπινα διαχρονικά συνθήματα που νομίζω ότι μπορεί να συγκινήσουν ανθρώπους όλων των ηλικιών και σε όλων των κοινωνικών στρωμάτων. Ότι η δημοκρατία και η ελευθερία και η ισότητα και η δικαιοσύνη είναι για το καλό όλων όχι για το καλό μερικών».

Όπως επισημαίνει, μία ουσιαστική ζωή, μία ζωή που μπορεί κάποιος να είναι περήφανος για εκείνη, δεν μπορεί να περιορίζεται στην επιβίωση. «Αυτό είναι που μπορεί να μεταδώσει το Πολυτεχνείο. Η ουσία του», τονίζει.

Μολονότι, όπως επισήμανε, οι συμμετέχοντες αυτής της ιστορικής εξέγερσης προέρχονται από διαφορετικά πολιτικά υπόβαθρα, έχουν διαφορετικό παρόν και μέλλον, υπάρχει κάτι που τους ένωσε και συνεχίζει να τους ενώνει.

«Βρεθήκαμε προχθές πολλοί -από πολλές μεριές της Ελλάδας- που μετείχαμε τότε και έχουμε ακολουθήσει άλλες διαδρομές ο καθένας. Και προσωπικές και επαγγελματικές και πολιτικές. Ήμασταν άνθρωποι από όλη την πολιτική γκάμα. Αυτό που είπαμε όλοι και όλες είναι ότι νιώθουμε πως αυτή η ιστορική στιγμή είναι μια στιγμή τιμής και περηφάνιας για μας. Σημάδεψε τη ζωή μας και έβαλε και όρια σε αυτά που μπορούμε και ντρεπόμαστε να τα κάνουμε».

Κλείνοντας την αφήγησή της, η κ. Καλφακάκου, συνόψισε όλο το νόημα της ηρωικής πράξης σε μία ευχή προς τους νέους: «Θα θέλαμε και οι νέες γενιές να ζήσουν μια τέτοια στιγμή. Μία στιγμή ρίσκου για κάτι που υπερβαίνει το ατομικό συμφέρον».