Πλατάνι ετών… 830 στη Θεσσαλονίκη! – Άλλα τρία υπεραιωνόβια δέντρα στην πόλη (ΦΩΤΟ)

«Μετρούν» πάνω από 200 χρόνια ζωής και είναι σιωπηλοί μάρτυρες της ιστορίας της πόλης για έναν ολόκληρο αιώνα. Τέσσερα πλατάνια, σε διάφορα σημεία της Θεσσαλονίκης, αποτελούν μνημεία της φύσης, αλλά και «μνημεία» αυτής της πόλης που θα μπορούσαν να αναδειχθούν.

Η ομότιμη Καθηγήτρια Δασοκομίας, πρ. πρόεδρος του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ Δρ. Θέκλα Τσιτσώνη, μιλά στο TheOpinion για αυτά τα ανεκτίμητα, υπεραιωνόβια πλατάνια αλλά και την «ταυτότητά» τους, έτσι όπως αυτή αναδείχθηκε μέσα από την πτυχιακή διατριβή της φοιτήτριας Χάιδως Καγιαλή, με επιβλέπουσα την κα Τσιτσώνη.

Πού βρίσκονται

Το πιο παλιό πλατάνι στη Θεσσαλονίκη είναι αυτό που βρίσκεται στην Άνω Πόλη στη συμβολή των οδών Ακροπόλεως με Επταπυργίου, στην Πορτάρα. Με βάση τη δενδροχρονομέτρηση, μια ειδική μέθοδο που εφαρμόζεται για τη μέτρηση της ηλικίας των δέντρων, το πλατάνι αυτό είναι 830 ετών μια απόκλιση συν πλην 40 ετών. Η ακτίνα του φτάνει στα 61 εκατοστά.

H σημερινή του κατάσταση δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Η μελέτη της Χ. Καγιαλή επισημαίνει ότι το πλατάνι δείχνει έντονη αποφλοίωση, κακή γενική κατάσταση, μύκητες, κοιλότητες, εξογκώματα, στρεβλότητα, σήψη βάσης και κορμού, κορμοβλασήματα, αποχρωματισμό φύλλων και θραύση κλαδιών.

Το δεύτερο πιο γηραιό πλατάνι στη Θεσσαλονίκη είναι αυτό που βρίσκεται στην πλατεία Ναυαρίνου, πίσω από την παιδική χαρά, στα όρια με το Γαλεριανό Συγκρότημα. Είναι 310 ετών (συν πλην 20 έτη). Έχει ακτίνα 62 εκατοστά.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Χ. Καγιαλή, το πλατάνι εμφανίζει έντονη αποφλοίωση, κοιλότητες, κορμοβλαστήματα, μύκητες, πληγώσεις, κηλίδες και αποχρωματισμό, ξερά κλαδιά, μέτρια κλίση, εξογκώματα, εκκρίσεις.

Ακολουθεί στην τρίτη θέση αυτό που βρίσκεται στην πλατεία Τσιρογιάννη, απέναντι από τη στάση Λευκού Πύργου στην οδό Παύλου Μελά. Είναι ένα δέντρο 235 ετών (συν πλην 15 έτη), με ακτίνα 70 εκατοστών.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Χ. Καγιαλή, το πλατάνι εμφανίζει έντονη αποφλοίωση, κοιλότητες, κορμοβλαστήματα, πληγώσεις, κηλίδες και αποχρωματισμό, ξερά κλαδιά, μεγάλη κλίση, εξογκώματα, εκκρίσεις.

Το τέταρτο πιο γηραιό πλατάνι είναι αυτό που βρίσκεται στο Τουρκικό Προξενείο, στη συμβολή της Αγίου Δημητρίου με την Αποστόλου Παύλου. Είναι ηλικίας 205 ετών (συν πλην 15 έτη) με ακτίνα 59 εκατοστών.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Χ. Καγιαλή, το πλατάνι εμφανίζει μέτρια αποφλοίωση, κοιλότητες, κορμοβλαστήματα, πληγώσεις, κηλίδες φυλλικής επιφάνειας και αποχρωματισμό, λίγα ξερά κλαδιά, μέτρια κλίση, λίγα εξογκώματα, εκκρίσεις.

Ανάγκη περισσότερης φροντίδας

«Παλαιότερα, είχαμε υποβάλει στον δήμο Θεσσαλονίκης, κατόπιν ανάθεσής του, από το Τμήμα Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης και τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ειδική περιβαλλοντική μελέτη, ώστε να κηρυχθούν τα πλατάνια αυτά “Μνημεία της Φύσης”. Ωστόσο δεν προχώρησε αυτή η ανακήρυξη. Υπάρχει όμως η ανάγκη ιδιαίτερης φροντίδας αυτών των πλατανιών, αλλά και η ανάγκη ανάδειξής τους. Θα πρέπει άλλωστε τα πλατάνια αυτά να κηρυχθούν Μνημεία της Φύσης, διαδικασία που γίνεται βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών προκειμένου να εγκριθεί», τονίζει η κα Τσιτώνη.

Σύμφωνα με την ίδια, τα πλατάνια αυτά χρήζουν ιδιαίτερης φροντίδας για να επιβιώσουν στον αστικό χώρο. «Από αυτά, μόνο αυτό στην πλατεία Ναυαρίνου έχει μια μεγάλη δενδροδόχο που επιτρέπει στο δέντρο να είναι υγιές. Τα υπόλοιπα, όχι», επισημαίνει.

Κι όμως τα δέντρα αυτά χρήζουν ιδιαίτερης περιποίησης, όπως αποφυγή κλάδευσης, ειδική διαμόρφωση στο πεζοδρόμιο, ειδική φροντίδα. Επίσης, με ειδικό φωτισμό, θα μπορούσαν να αναδειχθούν και να προβάλλονται και στους επισκέπτες της πόλης, ως μνημεία της φύσης. Ας μπει τουλάχιστον μία σήμανση, μία ταμπέλα με πληροφορίες για την παλαιότητά τους. Μια ταμπέλα, που θα μπορούσε να αναφέρεται και στα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στο κάθε σημείο. Είναι πραγματικά κρίμα εμείς όχι μόνο να μην τα αναδεικνύουμε, αλλά και να μην τα φροντίζουμε», επισημαίνει η κα Τσιτσώνη.

Η πολιτιστική διαδρομή

Στο πλαίσιο της πτυχιακής αυτής συμπεριλαμβανόταν άλλωστε και πρόταση για τον σχεδιασμό μιας διαδρομής με πολιτιστικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον.

«Είχαμε προτείνει μια διαδρομή – με τα λεγόμενα πολιτιστικά λεωφορεία που δείχνουν τα μνημεία της πόλης ή στο πλαίσιο των ξεναγήσεων που γίνονται στη Θεσσαλονίκη- που να έχει πολιτιστικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον και να περιλαμβάνει και τα υπεραιωνόβια πλατάνια μας. Μια διαδρομή που θα μπορούσε να ξεκινά από τα Κάστρα, να κατηφορίζει στο Τουρκικό Προξενείο και μέσα από τη Ροτόντα, την Καμάρα και την πλατεία Ναυαρίνου (όπου και το Γαλεριανό συγκρότημα) να φτάνει στον Λευκό Πύργο. Κατά μήκος της διαδρομής, τα τοπόσημα είναι πολλά, τα μέρη ιστορικού ενδιαφέροντος επίσης, όπως άλλωστε και τα τέσσερα υπεραιωνόβια πλατάνια μας», εξηγεί η κα Τσιτσώνη.