Μια στις τρεις γυναίκες βιώνει συμπτώματα κατάθλιψης σε κάποιο στάδιο της κύησης

Ο επιπολασμός, δηλαδή η συχνότητα εμφάνισης της κατάθλιψης είναι 100-150 στις 1000 κυήσεις, σύμφωνα με την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας.

Ειδικότερα, το πρώτο τρίμηνο της κύησης 3,8%, το τέλος του δεύτερου τριμήνου 4,9%, το τέλος του τρίτου τριμήνου 3,1%, τον πρώτο χρόνο μετά τη γέννα 1% – 5,7%, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις στους 2 μήνες (5,7%) και στους 6 μήνες (5,6%).

«Μια στις τρεις γυναίκες βιώνει συμπτώματα κατάθλιψης σε κάποιο στάδιο της κύησης, χωρίς να πληρούνται όλα τα κριτήρια για τη διάγνωση της διαταραχής», σύμφωνα με όσα αναφέρει η Δέσποινα Δριβάκου, Ψυχολόγος Msc, PhD.c, EFT Θεραπεύτρια ζεύγους , Οικογενειακή θεραπεύτρια στο TheOpinion.

Η επιλόχειος κατάθλιψη και οι συχνότεροι μύθοι

Η συζήτηση για την επιλόχειο κατάθλιψη άνοιξε πρόσφατα ξανά, με αφορμή τη μητέρα στην Ημαθία η οποία σκότωσε το 6 μηνών βρέφος της, με γνωστούς της να αναφέρουν στις αρχές ότι αντιμετώπιζε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία επιδεινώθηκαν με τη γέννηση του τρίτου της παιδιού.

Το θέμα δεν αποτελεί τόσο μεγάλο ταμπού όσο στο παρελθόν. Τρανή απόδειξη η συχνή αναφορά του στα social media ή ΜΜΕ, από γυναίκες που το βίωσαν.

«Ψυχικές διαταραχές στην περιγεννητική περίοδο, κυρίως μετά τη λοχεία, έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ήδη από την εποχή του Ιπποκράτη. Οι ψυχικές διαταραχές που συνδέονται περισσότερο με την εγκυμοσύνη και την περίοδο της λοχείας είναι η κατάθλιψη και η επιλόχεια ψύχωση. Ο όρος επιλόχεια κατάθλιψη χρησιμοποιείται πλέον ευρύτατα και σε αρκετές περιπτώσεις καταχρηστικά», τονίζει η κα Δριβάκου, διευκρινίζοντας ότι «με τον όρο περιγεννητική περίοδος αναφερόμαστε στο χρονικό διάστημα της κύησης, της λοχείας και των πρώτων μηνών μετά τον τοκετό».

«Αλλαγές στη διάθεση εμφανίζονται σε πολύ μεγάλο ποσοστό γυναικών μετά τον τοκετό» σημειώνει η ίδια τονίζοντας ότι «η γυναίκα ενδέχεται να: είναι καταβεβλημένη, να νιώθει σωματική εξάντληση, να νιώθει ευερεθιστότητα, απογοήτευση, άγχος, να υποφέρει από εναλλαγές στο συναίσθημα και από θλίψη, να ξεσπάει σε κλάμα ή να αντιμετωπίζει δυσκολίες με τον ύπνο της».

«Μία στις δύο γυναίκες θα βιώσουν σοβαρά συμπτώματα άγχους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή χαρακτηρίζεται από μόνιμο, υπερβολικό και διάχυτο άγχος, στενοχώρια και ανησυχία που το άτομο δυσκολεύεται πολύ να ελέγξει» συμπληρώνει η Δέσποινα Δριβάκου.

Τι προκαλεί τις ψυχιατρικές διαταραχές; Η αιτιολογία των ψυχικών διαταραχών είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης πολλών παραγόντων, βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών, σύμφωνα με τη γιατρό.

«Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι γυναίκες στην περιγεννητική περίοδο είναι πιθανό να πάσχουν ή και να αναπτύξουν ασθένειες από όλο το φάσμα της ψυχοπαθολογίας, όπως και κάθε άλλος ενήλικος», εξηγεί η κα Δριβάκου.

Το δυστυχές είναι πως κάποιες γυναίκες αποκρύπτουν τα συμπτώματά τους, προσπαθώντας να ανταποκριθούν στο ρόλο της «τέλειας» μητέρας και συζύγου.

Ποιος είναι ο συχνότερος μύθος γύρω από την επιλόχεια κατάθλιψη; «Τα συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης είναι ”φυσιολογικά”, είναι λιγότερο σοβαρά από την ”κανονική” κατάθλιψη περνούν μόνα τους, χωρίς τη δημιουργία προβλημάτων προέρχονται από τις ορμονικές αλλαγές, δεν υπάρχει κίνδυνος να εμφανιστούν ξανά μετά το πέρας της λοχείας, δεν εμφανίζονται τόσο συχνά πριν τον τοκετό», υποστηρίζει η Δέσποινα Δριβάκου.

Κατευθυντήριες γραμμές του WHO και του NICE για τις παρεμβάσεις κατά την περιγεννητική περίοδο (NICE -National Institute for Health and Clinical Excellence), αναφέρουν πως θα πρέπει να στοχεύουν στην πρόληψη της εμφάνισης διαταραχών και στην ανίχνευση, σε περίπτωση που αυτές είναι ενεργές και έκδηλες, αλλά και στη βεβαιότητα ότι έχουν εντοπισθεί και διαγνωσθεί.

Όπως υπογραμμίζει η κα Δριβάκου, η κατάθλιψη σχετίζεται ειδικά με την εμπειρία της μητρότητας. «Η γέννηση ενός παιδιού αποτελεί ένα μη ειδικό ερέθισμα που πυροδοτεί την κατάθλιψη».

Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τα φυσιολογικά συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει μια μητέρα μετά τον τοκετό, είναι η θλίψη, η μελαγχολική διάθεση, η δυσκολία στη σύναψη δεσμού με το παιδί, η ευερεθιστότητα, η απουσία κινητοποίησης και ενεργητικότητας. Αυτά όμως που πρέπει να σας κινητοποιήσουν σύμφωνα με τη Δέσποινα Δριβάκου Ψυχολόγο Msc, PhD.c, EFT Θεραπεύτρια ζεύγους , Οικογενειακή θεραπεύτρια είναι η υπερβολική ευερεθιστότητα, το έντονο άγχος, η μειωμένη ανάγκη για ύπνο, η παρορμητική συμπεριφορά, ο θυμός και η εχθρότητα.

Αν παρατηρηθούν αυτά τα φαινόμενα, συνίσταται η επίσκεψη σε ειδικό ώστε οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να γίνουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα με ολιστική προσέγγιση, προσανατολισμένη στην οικογένεια. Αυτές περιλαμβάνουν «εκπαίδευση της νέας μητέρας, ενημέρωση για συμμετοχή στο θεραπευτικό σχεδιασμό των σημαντικών ”άλλων”, εμπλοκή γυναικολόγου και παιδιάτρου, χρόνο να ακούμε τη λεχωίδα και τι την απασχολεί» λέει η ίδια ενώ τονίζει ότι χρειάζεται «προσοχή τόσο στην υποτίμηση της κατάστασης όσο και στην υπερτίμηση της».

«Θεραπεία δεν σημαίνει αναγκαστικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα» σημειώνει η κα Δριβάκου.

Ο ρόλος του συντρόφου

«Οι σύγχρονοι νέοι άνδρες επιδιώκουν να ορίσουν, να δημιουργήσουν και να ζήσουν μία νέας μορφής πατρότητα, την οποία πιθανώς δεν γνώρισαν ως παιδιά μεγαλώνοντας σε πιο παραδοσιακές οικογένειες», αναφέρει η Δέσποινα Δριβάκου ερωτώμενη για το «πως μπορεί να βοηθήσει ο σύντροφος».

«Οι πατέρες διανύουν τέσσερις φάσεις κατά την είσοδό τους στην πατρότητα» λέει η ίδια και εξηγεί:

«α)τη φάση των προσδοκιών και των προθέσεων,

β)την αντιμετώπιση της πραγματικότητας,

γ)την κατασκευή του δικού τους ρόλου σαν εμπλεκόμενου πατέρα και

δ)το να θερίσουν τους καρπούς.

Όταν μία απ αυτές τις φάσεις δεν μπορεί να ολοκληρωθεί αρκετά ικανοποιητικά, υπάρχουν ενδεχόμενα εμφάνισης πατρικής επιλόχειας κατάθλιψης».