«Η διπλή επιδημία παχυσαρκίας και διαβήτη αποτελεί ήδη τη μεγαλύτερη πρόκληση του 21ου αιώνα»

Ο διαβήτης είναι μια κοινή πάθηση που επηρεάζει άτομα όλων των ηλικιών και υπάρχουν διάφορες μορφές του.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΗΔΙΚΑ, στη χώρα μας παρατηρείται αύξηση στα περιστατικά σακχαρώδους διαβήτη. Ειδικότερα, στα τέλη του 2023 το 12% του πληθυσμού έχει τη νόσο και συγκεκριμένα 1.193.003 άτομα είναι ήδη διαγνωσμένα.

«Θα κρατήσουμε μια επιφύλαξη για το πραγματικό ποσοστό των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη οριοθετώντας έναν επιπολασμό μεταξύ 10-11%. Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 σημειώνεται μία αύξηση της τάξης του 15% από πέρυσι, με περίπου 3000 νέα περιστατικά, ενώ στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τα νέα περιστατικά είναι 104.000», λέει στο TheOpinion ο Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος, Δημήτρης Σκούτας.

Ο κ. Σκούτας σημειώνει ότι ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αύξηση της τάξης του 16% στο σακχαρώδη διαβήτη κύησης, με 21.000 περιστατικά φέτος, 3000 περισσότερα, από το περασμένο έτος. «Επίσης 600.000 άτομα νοσούν, αλλά δεν το γνωρίζουν».

«Η επίπτωση του Σακχαρώδη Διαβήτη δυστυχώς αυξάνει παγκοσμίως με ταχύτατους ρυθμούς. Από 529 εκατομμύρια το 2021 οι πάσχοντες από διαβήτη θα ξεπεράσουν τα 1,3 δισεκατομμύρια το 2050», προσθέτει ο ίδιος. «Η νόσηση με Covid-19 σαφώς και επηρέασε θετικά την εκδήλωση ΣΔ είτε τύπου 1 είτε τύπου 2 είτε δευτεροπαθή ΣΔ».

Ποια είναι τα κυριότερα αίτια αυτής της αλματώδους αύξησης; Η παχυσαρκία, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η κληρονομικότητα. Ένας συνδυασμός που φαίνεται δύσκολο να ανακόψει στην εκδήλωση ΣΔ τύπου 2.

«Η εκρηκτική αύξηση σχετίζεται με την αντίστοιχη αύξηση της παχυσαρκίας»

Έρευνες που κάνουν την «εμφάνισή» τους το τελευταίο διάστημα, κάνουν λόγο για την «επιδημία του εικοστού πρώτου αιώνα», αναφερόμενες στον διαβήτη.

«Η διπλή επιδημία παχυσαρκίας και διαβήτη αποτελεί ήδη τη μεγαλύτερη πρόκληση του 21ου αιώνα, όσον αφορά την δημόσια υγεία», μας εξηγεί ο Δημήτρης Σκούτας και συμπληρώνει: «Υπολογίζεται ότι στις αρχές της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, σε ολόκληρο τον κόσμο, περίπου μισό δισεκατομμύριο άνθρωποι πάσχουν από διαβήτη τύπου 2».

Στην Ελλάδα από την άλλη, υπολογίζεται ότι λίγο περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα έχουν τη νόσο. «Ο σημαντικότερος μοχλός που ξεκίνησε την επιδημία ήταν η δυνατότητα παραγωγής άφθονης και φθηνής τροφής, κατά κανόνα πλούσιας σε ενέργεια αλλά μάλλον φτωχής σε άλλα θρεπτικά υλικά, που οδήγησε σε απότομη αύξηση της παχυσαρκίας. Η παράλληλη μεγάλη μείωση της σωματικής δραστηριότητας συνετέλεσε αποφασιστικά».

Πώς μπορούμε να δράσουμε προληπτικά

Τα μέτρα πρόληψης που αφορούν στον διαβήτη, στοχεύουν στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Ποιοι είναι αυτοί;

• Μείωση του σωματικού βάρους κατά τουλάχιστον 5%, εφόσον είναι αυξημένο
• Διακοπή καπνίσματος
• Ενσωμάτωση της άσκησης στον τρόπο ζωής
• Ισορροπημένη διατροφή (μείωση του ολικού λίπους σε <30% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης, μείωση του κορεσμένου λίπους σε <10% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης, αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών)
• Ρύθμιση αρτηριακής πίεσης
• Ρύθμιση χοληστερόλης
• Tακτικός προληπτικός έλεγχος, ειδικά για άτομα με έναν ή περισσότερους από τους παράγοντες κινδύνου

«Άτομα υπέρβαρα ή παχύσαρκα, που έχουν έναν τουλάχιστον από τους εξής παράγοντες: οικογενειακό ιστορικό ΣΔ σε συγγενείς 1ου βαθμού, ιστορικό υπέρτασης, καρδιαγγειακής νόσου, δυσλιπιδαιμίας, γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ιστορικό προδιαβήτη, ιστορικό ΣΔ κύησης, όλα τα άτομα άνω των 35 ετών», απαντά ο Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος, Δημήτρης Σκούτας, στην ερώτηση «ποιοι πρέπει να ελέγχονται και πότε;».

«Ο έλεγχος απαιτεί οπωσδήποτε καμπύλη σακχάρου (δοκιμασία φόρτισης γλυκόζης 75γρ.) που είναι το καλύτερο τεστ ελέγχου του ΣΔ», τονίζει ο ίδιος.

Οι ηλικίες που πλήττονται περισσότερο

Ο διαβήτης τύπου 1, πιο γνωστός ως «νεανικός διαβήτης», εμφανίζεται συνήθως σε παιδιά, πιο συχνά είτε τα πρώτα 2-3 χρόνια της ζωής, είτε λίγο αργότερα, στην αρχή της εφηβείας, «χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν περιπτώσεις όπου εμφανίζεται ακόμα και στην ενήλικη ζωή», υπογραμμίζει ο κ. Σκούτας.

Σε ό,τι αφορά τον διαβήτη τύπου 2, Εμφανίζεται συνήθως μετά τα 40 έτη, και συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες με το ποσοστό των ατόμων πάνω από 75 ετών με ΣΔ να αγγίζει το 30% και αυτό γιατί με την πάροδο των χρόνων μειώνεται η δυνατότητα του παγκρέατος να παράγει ινσουλίνη και να καλύπτει τις ανάγκες του κάθε οργανισμού. Τα τελευταία όμως χρόνια παρατηρείται σε όλο και μικρότερες ηλικίες, ακόμη και σπάνια -ευτυχώς – στα παιδιά λόγω συνυπάρχουσας παχυσαρκίας.

Ο ρόλος του ύπνου

Σύμφωνα με πρόσφατη ερευνητική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Diabetes Care, ο χρόνιος ανεπαρκής ύπνος στις γυναίκες μειώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη.

«Τα άτομα που δεν κοιμούνται αρκετά σε τακτική βάση μπορεί να παρουσιάσουν αντοχή στην ινσουλίνη, η οποία με τον καιρό αυξάνει τον κίνδυνο για παχυσαρκία, υπέρταση και διαβήτη, υποστηρίζουν ερευνητές, προειδοποιώντας ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου ενδέχεται να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες από μια απλή πρωινή υπνηλία», σημειώνει ο κ. Σκούτας.

H χρόνια έλλειψη ύπνου -6,5 ή λιγότερες ώρες ύπνου κάθε νύχτα- έχει την ίδια επίδραση στην ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη με τη γήρανση. Όπως ακριβώς η κακή δίαιτα, η καθιστική ζωή, το χρόνιο άγχος και η ηλικία, έτσι και η απώλεια ύπνου αποτελεί έναν παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση διαβήτη τύπου 2.