Γιατί η Gen Z βγαίνει λιγότερα ραντεβού – Όταν ο έρωτας μετατρέπεται σε θεωρία

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν μια παράδοξη τάση: οι νέοι άνθρωποι δηλώνουν ότι θέλουν σχέση, αλλά ταυτόχρονα βγαίνουν λιγότερο ραντεβού, κάνουν λιγότερο σεξ και δημιουργούν λιγότερες σταθερές σχέσεις από τις προηγούμενες γενιές.

Το φαινόμενο αφορά ιδιαίτερα τη Generation Z – όσους γεννήθηκαν από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 έως τις αρχές του 2010. Αν κάποτε οι νεαροί που δυσκολεύονταν να δημιουργήσουν σχέσεις όριζαν τον εαυτό τους μέσα από αυτή την έλλειψη – όπως συνέβαινε με την κουλτούρα των λεγόμενων incels – σήμερα το τοπίο έχει αλλάξει. Στο ψηφιακό οικοσύστημα των social media έχει εμφανιστεί μια νέα τάση που περιστρέφεται γύρω από το λεγόμενο looksmaxxing, μια εμμονική προσπάθεια «βελτιστοποίησης» της εξωτερικής εμφάνισης.

Στον πυρήνα αυτής της κουλτούρας βρίσκεται η ιδέα ότι η ελκυστικότητα είναι το βασικό κριτήριο αξίας ενός ανθρώπου. Στα διαδικτυακά φόρουμ και τα βίντεο των influencers, η εμφάνιση αναλύεται με σχεδόν επιστημονική λεπτομέρεια: γωνίες προσώπου, συμμετρία, δομή σαγονιού, ποσοστά λίπους και δεκάδες άλλοι δείκτες χρησιμοποιούνται για να κατατάξουν τους ανθρώπους σε μια άτυπη «ιεραρχία ομορφιάς».

Η κουλτούρα της αυτοβελτίωσης – χωρίς σχέσεις

Στα social media, φιγούρες που έχουν αναδειχθεί μέσα από αυτό το περιβάλλον προωθούν ακραίες μορφές αυτοβελτίωσης. Από εξαντλητικά προγράμματα γυμναστικής και αισθητικές επεμβάσεις μέχρι επικίνδυνες πρακτικές που υπόσχονται πιο έντονα χαρακτηριστικά στο πρόσωπο, η λογική είναι μία: αν η εμφάνιση καθορίζει τα πάντα, τότε πρέπει να τελειοποιηθεί με κάθε κόστος.

Το παράδοξο είναι ότι αυτή η εμμονή με την ελκυστικότητα δεν οδηγεί απαραίτητα σε περισσότερες σχέσεις. Αντίθετα, συχνά συνοδεύεται από μια αυξανόμενη αποστασιοποίηση από τις πραγματικές εμπειρίες. Για ορισμένους νέους άνδρες, η ιδέα της επιβεβαίωσης –το να γνωρίζουν ότι θα μπορούσαν να έχουν μια σχέση– φαίνεται να είναι πιο σημαντική από την ίδια τη σχέση. Αυτό δημιουργεί μια κουλτούρα όπου ο έρωτας γίνεται αντικείμενο συζήτησης, θεωρίας και στρατηγικής, αλλά όχι απαραίτητα εμπειρίας.

Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην αβεβαιότητα

Η στάση αυτή δεν εμφανίστηκε τυχαία. Η Gen Z ενηλικιώθηκε σε μια περίοδο όπου πολλοί από τους παραδοσιακούς κανόνες του φλερτ και των σχέσεων άλλαξαν ριζικά.

Το διαδίκτυο αποτέλεσε για πολλούς την πρώτη επαφή με τη σεξουαλικότητα, συχνά μέσα από περιεχόμενο που δίνει έμφαση στην αποστασιοποίηση ή στον ανταγωνισμό μεταξύ των φύλων. Παράλληλα, τα κινήματα κοινωνικής ευαισθητοποίησης για ζητήματα συναίνεσης και παρενόχλησης, αν και απαραίτητα, δημιούργησαν σε αρκετούς νέους ένα περιβάλλον όπου το φλερτ μοιάζει πιο περίπλοκο και γεμάτο άγχος. Η πανδημία της Covid-19 επιδείνωσε ακόμη περισσότερο αυτή την κατάσταση. Τα lockdown και η κοινωνική απομόνωση συνέπεσαν με κρίσιμα χρόνια κοινωνικοποίησης για τη Gen Z, περιορίζοντας τις ευκαιρίες να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και σχέσεων στον πραγματικό κόσμο.

Ο ρόλος των social media και των εφαρμογών γνωριμιών

Την ίδια στιγμή, οι εφαρμογές γνωριμιών μεταμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αντιλαμβάνονται τον ρομαντισμό. Οι πιθανές σχέσεις παρουσιάζονται πλέον μέσα από την οθόνη ενός κινητού, με διαδικασίες επιλογής που θυμίζουν περισσότερο ψηφιακή αγορά παρά προσωπική γνωριμία.

Στα social media, η συζήτηση για τις σχέσεις έχει επίσης πάρει μια ιδιαίτερα πολωμένη μορφή. Influencers και δημιουργοί περιεχομένου συχνά παρουσιάζουν το dating μέσα από ανταγωνιστικούς όρους, χρησιμοποιώντας έννοιες όπως «body count», «simping» ή άλλες κατηγορίες που ταξινομούν και αξιολογούν τους πιθανούς συντρόφους.

Αντί να βοηθούν τους νέους να κατανοήσουν καλύτερα τις σχέσεις, αυτές οι αφηγήσεις συχνά ενισχύουν την καχυποψία και την απόσταση μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Όταν το φλερτ γίνεται πηγή άγχους

Τα στοιχεία των ερευνών επιβεβαιώνουν αυτή τη μετατόπιση. Σε πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε νέους ενήλικες, μόλις το 30% δήλωσε ότι βγαίνει ενεργά ραντεβού, παρότι περίπου οι μισοί εξέφρασαν ενδιαφέρον να βρουν σχέση.

Ένα από τα βασικά εμπόδια είναι η χαμηλή αυτοπεποίθηση. Λιγότεροι από τέσσερις στους δέκα συμμετέχοντες δήλωσαν ότι αισθάνονται ελκυστικοί για πιθανούς συντρόφους ή άνετοι να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Ακόμη λιγότεροι ένιωθαν σίγουροι ότι θα μπορούσαν να προσεγγίσουν κάποιον που τους ενδιαφέρει ή να αντιμετωπίσουν ψύχραιμα μια απόρριψη. Η απόρριψη, το άγχος και η αβεβαιότητα κάνουν πολλούς νέους να αποφεύγουν το ρίσκο των πραγματικών σχέσεων.

Η Gen Z και η νέα κουλτούρα του ρομαντισμού

Σε αυτό το περιβάλλον, η στάση απέναντι στον έρωτα φαίνεται να αλλάζει. Για πολλούς νέους άνδρες, η εστίαση στρέφεται προς την προσωπική βελτίωση και τον έλεγχο του εαυτού, ενώ για αρκετές γυναίκες παρατηρείται μια τάση μεγαλύτερης ανεξαρτησίας και αυτονομίας από τις παραδοσιακές σχέσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η ρομαντική ζωή μετατρέπεται συχνά σε κάτι που αναλύεται, συζητιέται και «βελτιστοποιείται» διαδικτυακά, χωρίς να μεταφράζεται απαραίτητα σε πραγματικές εμπειρίες.

Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, οι κοινωνιολόγοι εκτιμούν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των σημερινών εικοσάρηδων ενδέχεται να μην παντρευτεί ποτέ – κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει το ήδη αυξανόμενο αίσθημα μοναξιάς στις νεότερες γενιές.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η Gen Z απομακρύνεται από τον έρωτα ή αν απλώς προσπαθεί να τον επαναπροσδιορίσει σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει ριζικά. Για την ώρα, πάντως, η πραγματικότητα δείχνει ότι η πιο συνδεδεμένη ψηφιακά γενιά στην ιστορία είναι ταυτόχρονα και μια από τις πιο διστακτικές όταν πρόκειται για τις σχέσεις στην πραγματική ζωή.