Δέκα χρόνια Μητσοτάκης στη ΝΔ: Από την ανατροπή του 2016 στη διπλή αυτοδυναμία του 2023

Η φράση που είχε πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2020 σε τηλεοπτική συνέντευξη στον Alpha —«Έχω κάνει πολιτική καριέρα με το να με υποτιμούν οι πολιτικοί μου αντίπαλοι. Δεν υποτιμώ κανέναν»— είχε τότε προκαλέσει αίσθηση. Στην πραγματικότητα, όμως, συμπύκνωνε τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος αφηγείται τη διαδρομή του: μια πορεία που, σε κρίσιμες καμπές, πήρε ώθηση ακριβώς επειδή πολλοί δεν την προέβλεψαν.

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, ανοίγοντας έναν κύκλο που καθόρισε την παράταξη και, σε μεγάλο βαθμό, το πολιτικό σκηνικό της χώρας. Στο χρονικό αυτό διάστημα ο Κυριάκος Μητσοτάκης οδήγησε τη Νέα Δημοκρατία σε νικηφόρες εκλογικές αναμετρήσεις, με κορυφαία στιγμή τη διπλή νίκη του 2023, που του εξασφάλισε δεύτερη κυβερνητική θητεία με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Παράλληλα, κλήθηκε να διαχειριστεί κρίσεις με μεγάλο πολιτικό και κοινωνικό αποτύπωμα — από την πανδημία και τις φυσικές καταστροφές έως τα ζητήματα ασφάλειας, μεταναστευτικής πολιτικής και γεωπολιτικών ισορροπιών.

Στον δρόμο για την προεδρία της ΝΔ

 Μετά την ήττα της Νέας Δημοκρατίας στις εθνικές εκλογές του Ιανουαρίου 2015 και το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, ο Αντώνης Σαμαράς υπέβαλε την παραίτησή του από την ηγεσία του κόμματος και προσωρινός πρόεδρος αναλαμβάνει ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης. Αν και οι εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη νέου προέδρου είχαν αρχικά προγραμματιστεί για τις 30 Αυγούστου 2015, η διαδικασία μετατέθηκε και ο κ. Μεϊμαράκης παρέμεινε στη θέση έως την άνοιξη του 2016. Μετά και τη δεύτερη συνεχόμενη ήττα της Νέας Δημοκρατίας στις πρόωρες εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015, η εκλογή νέας ηγεσίας ορίστηκε για τις 22 Νοεμβρίου 2015. Την υποψηφιότητά τους ανακοίνωσαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Απόστολος Τζιτζικώστας, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης και ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Ωστόσο, το πρωί της ημέρας της ψηφοφορίας, η Κεντρική Εφορευτική Επιτροπή προχώρησε σε αναβολή για τεχνικούς λόγους.

Το «φιάσκο» εκείνης της ημέρας, που οδήγησε σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο περίπου τεσσάρων μηνών λειτούργησε τελικά υπέρ του Κυριάκου Μητσοτάκη δίνοντας του τον χρόνο  να μετατρέψει μια υποψηφιότητα που αρχικά δεν θεωρούνταν φαβορί -για ένα μέρος της κομματικής βάσης -σε πρόταση «επανεκκίνησης» για τη βάση και τον κομματικό μηχανισμό.

Τελικά, ο πρώτος γύρος των εσωκομματικών εκλογών διεξήχθη στις 20 Δεκεμβρίου 2015. Καθώς κανένας υποψήφιος δεν συγκέντρωσε ποσοστό άνω του 50%, η διαδικασία οδηγήθηκε σε δεύτερο γύρο, στις 10 Ιανουαρίου 2016, με «μονομαχία» ανάμεσα στον Βαγγέλη Μεϊμαράκη και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος επικράτησε με 52,43% έναντι 47,57% , ανατρέποντας τα προγνωστικά και καταγράφοντας μια νίκη που ερμηνεύθηκε ως στροφή προς προφίλ μεταρρυθμιστικό και περισσότερο «κεντρώο» με έμφαση στην οικονομία και τη θεσμική αξιοπιστία. «Ενωμένοι θα προχωρήσουμε στην δημιουργική ανανέωση και τη διεύρυνση ώστε σύντομα η Νέα Δημοκρατία να γίνει η μεγάλη κεντροδεξιά παράταξη. Η παράταξη που θα δώσει αξιόπιστη εναλλακτική λύση διακυβέρνησης στη χώρα» δήλωνε χαρακτηριστικά ο νέος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας.

Από αρχηγός αντιπολίτευσης πρωθυπουργός

 Το επόμενο βήμα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη ήταν να εκλεγεί πρωθυπουργός σε μια χώρα που έβγαινε από τη δεκαετία της κρίσης και των μνημονίων.

Η σαρωτική νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019 σήμανε την επιστροφή στην εξουσία. Η Νέα Δημοκρατία έλαβε 158 έδρες και την αυτοδυναμία σε μια χώρα που έβγαινε από τη δεκαετία της κρίσης και των μνημονίων με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να σφραγίζει την πολιτική του κυριαρχία και ένα εδραιώνει την ηγετική του φυσιογνωμία εντός της «γαλάζιας» παράταξης. Η πρώτη τετραετία της κυβέρνησης Μητσοτάκη σημαδεύτηκε από αλλεπάλληλες κρίσεις. Η πανδημία, οι φυσικές καταστροφές, η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δοκίμασαν τα όρια της κυβέρνησης.

Οι διπλές κάλπες του 2023 και η δεύτερη αυτοδυναμία

 Οι εθνικές εκλογές του 2023 εξελίχθηκαν σε δύο αναμετρήσεις λόγω του εκλογικού συστήματος. Στις 21 Μαΐου 2023 η ΝΔ κατέγραψε 40,79% αλλά 146 έδρες, χωρίς αυτοδυναμία. Στις επαναληπτικές εκλογές της 25ης Ιουνίου 2023 έλαβε περίπου 40,56% και επέστρεψε στις 158 έδρες, εξασφαλίζοντας δεύτερη συνεχόμενη αυτοδύναμη κυβέρνηση και αφήνοντας πίσω τον ΣΥΡΙΖΑ με διαφορά 22 ποσοστιαίων μονάδων.

Η διπλή εκλογική νίκη και η ανανέωση της κυβερνητικής εντολής ερμηνεύθηκε ως «ψήφος σταθερότητας» και εδραίωσαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως τον μακροβιότερο πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας των τελευταίων δεκαετιών.

Το αποτύπωμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη

Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η οικονομία βελτιώθηκε με την επιστροφή της χώρας στην επενδυτική βαθμίδα και τη σημαντική αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού. Η εξέλιξη αυτή, όπως λένε, έχει συμβάλει στη σταδιακή σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ενίσχυσε την αξιοπιστία της Ελλάδας στις αγορές. Στο ίδιο πλαίσιο, η χώρα αποπλήρωσε πλήρως τα δάνεια προς το ΔΝΤ και προχώρησε σε πρόωρες αποπληρωμές δόσεων από το διμερές δάνειο της ευρωζώνης (52,9 δισ. ευρώ), μειώνοντας περαιτέρω το βάρος εξυπηρέτησης του χρέους.

Παράλληλα, από το 2019, όπως επανειλημμένως έχει τονίσει ο πρωθυπουργός, έως σήμερα έχουν μειωθεί 84 φόροι, ενώ η οικονομία υπεραποδίδει, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για νέες ελαφρύνσεις.

Στο πεδίο των εισοδημάτων, ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε από τα 650 στα 880 ευρώ, ενώ ο μέσος μισθός για εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης έχει ξεπεράσει τα 1.400 ευρώ. Οι αυξήσεις αυτές παρουσιάζονται ως υψηλότερες από τον πληθωρισμό. Το 2024 καταγράφηκαν και οι πρώτες οριζόντιες αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, ύψους 11%, έπειτα από 14 χρόνια.

Την ίδια περίοδο, η διπλωματική και αμυντική ισχύς της χώρας ενισχύθηκε, τόσο μέσω εξοπλιστικών προγραμμάτων όσο και μέσω συμφωνιών και συνεργασιών με ключικούς εταίρους, όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, το Ισραήλ και η Αίγυπτος.

Σημείο αναφοράς αποτελεί και η εξασφάλιση 36 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποτέλεσμα –όπως τονίζεται– προσωπικής διαπραγμάτευσης του πρωθυπουργού. Η ομαλή ολοκλήρωση του προγράμματος, χωρίς αποκλίσεις, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε 75 βασικές μεταρρυθμίσεις και 110 μεγάλες επενδύσεις στην οικονομία, με στόχο –μεταξύ άλλων– και τη μείωση της ανεργίας.

Προς την επόμενη κάλπη με όπλο τη μείωση της ανεργίας

Στο μέτωπο της απασχόλησης, καταγράφηκε σημαντική αποκλιμάκωση της ανεργίας: από το 18% το 2019 στο 8,2% σήμερα. Με βάση τα επίσημα στοιχεία, την ίδια περίοδο βρήκαν εργασία περίπου 500.000 άνεργοι.

Τέλος, η κυβέρνηση προώθησε ένα πλέγμα 11 παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, με αιχμή τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, την ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωμών και την αύξηση των ελέγχων. Επιπλέον, θεσπίστηκε τεκμαρτό εισόδημα στο ύψος του κατώτατου μισθού (10.500 ευρώ) για τους μη μισθωτούς, με τα έσοδα να υπολογίζονται έως και στα 3 δισ. ευρώ.

Οι 10 εμβληματικές μεταρρυθμίσεις

Στη δεύτερη θητεία της η κυβέρνηση παρουσίασε 10 μεταρρυθμίσεις ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την αναβάθμιση της χώρας, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών:

1.Θεσμοθετήθηκε η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στην πατρίδα μας.

2.Καθιερώθηκε η επιστολική ψήφος στις Ευρωεκλογές.

3.Το Εθνικό Σύστημα Υγείας εκσυγχρονίζεται. Συνεχίζεται το μεγαλύτερο πρόγραμμα ανακαινίσεων Νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας στην ιστορία του ΕΣΥ

4.Τέθηκε σε λειτουργία το Μετρό Θεσσαλονίκης, το πιο σύγχρονο της Ευρώπης.

5.Εφαρμόζεται σχέδιο 43 δράσεων για τη στέγαση με εμβληματικότερη το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2».

6.Ενισχύονται περαιτέρω οι Ένοπλες Δυνάμεις, «με επενδύσεις που αφορούν στην προστασία της εθνικής αξιοπρέπειας», όπως είχε πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Πρόκειται για 25 δισ. ευρώ για εξοπλιστικό πρόγραμμα 2025-2037.

7.Έγινε η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με P.O.S και ΑΑΔΕ. Καθολική εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας

8.Καθιερώθηκαν προληπτικές εξετάσεις και κατ’ οίκον διανομή φαρμάκων υψηλού κόστους. Για πρώτη φορά διεξάγονται δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για όλους.

9.Ανακαινίζονται 431 σχολεία σε όλη τη χώρα με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου»

10.Επόμενος στόχος: Πιο γρήγορη και αποτελεσματική Δικαιοσύνη με τον νέο δικαστικό χάρτη.

Σε κάθε περίπτωση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε το 2019 με κεντρικό αφήγημα τη «Συμφωνία Αλήθειας» και έκτοτε επένδυσε στη λογική ότι η αξιοπιστία «χτίζεται» με μετρήσιμες δεσμεύσεις και χρονοδιαγράμματα. Μεγάλο μέρος όσων εξαγγέλθηκαν —κατά την κυβερνητική εκδοχή— είτε υλοποιήθηκε είτε βρίσκεται σε πορεία ολοκλήρωσης έως το τέλος της δεύτερης τετραετίας, ενώ το συνολικό αποτύπωμα μεταφράζεται, όπως υποστηρίζει το κυβερνητικό επιτελείο, σε ενίσχυση της διεθνούς εικόνας της χώρας και σε μεγαλύτερη θωράκιση στο διπλωματικό και αμυντικό πεδίο

Κι όλα αυτά, όχι κάτω από τις καλύτερες συνθήκες. Το αντίθετο μάλιστα. Ίσως γι αυτό το περιβάλλον του πρωθυπουργού παραμένει αισιόδοξο για την επόμενη μέρα.