12/52: Εκπαίδευση, αθλητισμός και πολιτισμός στη Δυτική Θεσσαλονίκη

Ένα από τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια που εκπονούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» καλύπτει μέρος του Δήμου Ευόσμου και, κυρίως, την επέκταση της περιοχής της Νέας Πολιτείας πάνω από την περιφερειακή οδό. Η περιοχή αυτή παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα που την καθιστά μοναδική στην Ελλάδα: έχει τα περισσότερα νέα ζευγάρια και μικρά παιδιά, σφύζει από νιάτα, και έχει ανάγκη από νέες κατοικίες, για να αποσυμπιέσει τη μεγάλη οικιστική ζήτηση που προκαλείται (και, αντιστρόφως, να συμπιέσει τα ενοίκια προς τα κάτω). Για τον λόγο αυτό και οι διεργασίες για την εκπόνηση του τοπικού πολεοδομικού σχεδίου τρέχουν με ταχύ ρυθμό.

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός, ιδίως σε δεύτερο επίπεδο (ρυμοτομικό), πρέπει να λάβει υπόψη τα σοβαρά προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσει ένας νέος οικισμός — χρειάζεται να δημιουργηθεί δίκτυο αποχέτευσης, που δεν υπάρχει σήμερα, και να προβλεφθούν μέτρα για τη συγκοινωνία, κυρίως για να προληφθεί ένα «μπούκωμα», μία συμφόρηση της περιφερειακής οδού στους κόμβους που οδηγούν από και προς τη Νέα Πολιτεία, καθώς και να βρεθεί συγκοινωνιακά ο καλύτερος τρόπος για να επικοινωνεί η περιοχή πάνω από την περιφερειακή οδό με το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης (κυρίως μέσω της Μοναστηρίου), χωρίς να επιβαρύνεται κυκλοφοριακά ο υπόλοιπος Εύοσμος. Αλλά, εκτός από προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν, η επέκταση του σχεδίου πόλεως δίνει στην περιοχή μια μοναδική αναπτυξιακή ευκαιρία που αντιστοιχεί με τη νεανική σύνθεση του πληθυσμού.

Με απλά λόγια:

Τι πρέπει να προσφέρει το κράτος στα μικρά παιδιά; Εγκύκλια εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, αθλητισμό και πολιτισμό. Είναι απαραίτητη η δημιουργία χώρων παιδείας (από το νηπιαγωγείο έως το Λύκειο), αθλητισμού και πολιτισμού σε αναλογία μεγαλύτερη σε σχέση με την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο χωροταξικό, αλλά και ποιοτικό: η ανατολική Θεσσαλονίκη (περιλαμβανομένων και των περιοχών έξω από τον αστικό ιστό, προς το Πανόραμα και τη Θέρμη) έχει τα καλύτερα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. Η Δυτική Θεσσαλονίκη μπορεί να γίνει κέντρο αριστείας με τα καλύτερα δημόσια σχολεία.

Μία από τις μεγάλες επιτυχίες της Δυτικής Θεσσαλονίκης είναι ο Φάρος του Κόσμου, στον Δενδροπόταμο. Σε μία περιοχή φτωχή και παραμελημένη, η Ιερά Μητρόπολη Σταυρουπόλεως και Νεαπόλεως, με την πρωτοβουλία του Πατρός Αθηναγόρα Λουκατάρη, δημιούργησε έναν πραγματικό φάρο επιστημοσύνης και εφευρετικότητας. Έδωσε σε πάρα πολλά παιδιά την ευκαιρία να ασχοληθούν με την επιστήμη, με τη ρομποτική και να διακριθούν. Η πρωτοβουλία αυτή, εκτός από την πρακτική απόδειξη ότι τα όνειρα μπορούν να πραγματοποιούνται όταν κάποιοι άνθρωποι τα πιστεύουν και δρουν γι’ αυτά (σημαντική ήταν και η συμβολή του Σωτήρη Κούβελα εδώ), έβαλε τη Δυτική Θεσσαλονίκη στον χάρτη ως κέντρο των θετικών επιστημών, αυτού που ονομάζεται STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics).

Σχεδόν προφανές φαίνεται ένα αίτημα για την εγκατάσταση, στη Νέα Πολιτεία, ειδικών σχολείων: τουλάχιστον ενός εξειδικευμένου σχολείου STEM (που πρέπει να θεσμοθετηθεί), ενός Προτύπου ή Πειραματικού Σχολείου, και ενός Καλλιτεχνικού ή Μουσικού Σχολείου. Και τα σχολεία αυτά πρέπει να δέχονται κατά ένα σημαντικό ποσοστό (τουλάχιστον 60%) μαθητές της περιοχής, μετά από διαδικασία επιλογής, για να συνδεθούν με την τοπική κοινότητα και να δημιουργήσουν την αίσθηση μιας τοπικής νησίδας αριστείας, ιδίως στις θετικές επιστήμες.

Εκτός των άλλων, η δημιουργία μιας κουλτούρας εξειδικευμένης αριστείας θα αυξήσει τον αριθμό αποφοίτησης από τα Λύκεια και εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επίσης, αν δει κανείς το παράδειγμα του Φάρου του Κόσμου και της διεθνούς εμβέλειάς του, διαφαίνεται και η προοπτική για αρκετούς αποφοίτους των σχολείων αυτών να σπουδάσουν και στο εξωτερικό, ώστε, με την επιστροφή τους στην πατρίδα, να φέρουν ακόμη περισσότερη τεχνογνωσία που θα προστεθεί σε αυτήν που προσφέρουν τα δικά μας, υψηλότατου επιπέδου, πανεπιστημιακά ιδρύματα (ΑΠΘ, ΔΙΠΑΕ, ΠΑΜΑΚ).

Δεν πρέπει να παραβλέπεται η αξιοποίηση χώρων (όπως του αθλητικού κέντρου «Ντίνος Κούης») για τον αθλητισμό και για τον πολιτισμό — θα μπορούσε, επί παραδείγματι, στον ίδιο ευρύτερο χώρο να τοποθετηθεί ένα παράρτημα του MoMUS. Θυμίζω ότι η το ρεύμα της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Συλλογή Κωστάκη: το κόσμημα του MoMUS) συνέδεε την τέχνη με την πρόοδο της επιστήμης, οπότε ο συμβολισμός θα ήταν αφενός μεν προφανής, αφετέρου δε και πρακτικός: το παιδί που πηγαίνει στο ειδικό STEM σχολείο περπατά μπροστά από έναν θεσμό της σύγχρονης τέχνης που θέτει τους προβληματισμούς αλλά και εκφράζει την αισιοδοξία για τη βελτίωση της ζωής μας μέσω της τεχνολογίας.

Η Δυτική Θεσσαλονίκη είναι το πιο δυναμικά αναπτυσσόμενο μέρος του πολεοδομικού συγκροτήματος. Είναι ευκαιρία να τεθούν τα θεμέλια της ανάπτυξης αυτής, και να συνδεθούν με την προκοπή των παιδιών μας. Με λίγα πρακτικά βήματα, η ταύτιση της Δυτικής Θεσσαλονίκης με την επιστημονική αριστεία δεν θα μείνει όνειρο ή όραμα, αλλά θα γίνει πραγματικότητα.