White Van Driver Effect

  Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο Σάββας Ιωακειμίδης, MArch Eng, CEO της arxicon.com

Η αφορμή για τις γραμμές αυτές δεν γεννήθηκε από κάποια θεωρητική, αόριστη αναζήτηση, αλλά από τη σχεδόν καθημερινή, βιωματική αντιμετώπιση των συνεπειών ενός συγκεκριμένου φαινομένου στην καθημερινότητά μας: του περιβόητου πλέον White Van Driver Effect.

Πρόκειται για έναν όρο που διατυπώθηκε αρχικά στη Μεγάλη Βρετανία της δεκαετίας του 1990, καταγράφοντας ένα οικείο κυκλοφοριακό σύμπτωμα. Περιγράφει τον «καθ’ όλα συμπαθή οδηγό ελαφρού επαγγελματικού οχήματος», ο οποίος, εγκλωβισμένος σε ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και υπό τη διαρκή πίεση της απόδοσης, μετατρέπει το συνήθως λευκό, ανώνυμο όχημά του σε μέσο επιβολής και προβολής του «εγώ» του.

Ως φαινόμενο, το συναντάμε πλέον παντού: από την επιθετική οδήγηση σε απόσταση αναπνοής στον αυτοκινητόδρομο, μέχρι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα εντός του αστικού ιστού, όπου το βαν εγκαταλείπεται διαγώνια σε μια διασταύρωση, αποκλείοντας φυσικά πρώτα τη ράμπα αναπήρων, με τα αλάρμ αναμμένα ως άτυπο άλλοθι και τη στερεότυπη επίκληση: «Δουλειά κάνω, αδελφέ, δυο λεπτάκια». Και αυτό, εάν δεν σε βρίσει κατευθείαν.

Στη συνολική μας πραγματικότητα, στον απόηχο των διαδοχικών κρίσεων της χώρας μας, το φαινόμενο ξεπέρασε την απλή οδική αγωγή και έγινε ο καθρέφτης μιας γενικευμένης κοινωνικής κόπωσης. Μια παραγωγική βάση που πιέστηκε σκληρά, υιοθετεί συχνότατα μια κυνική ηθική αυτοσυντήρησης. Ο δημόσιος χώρος —υλικός και ψηφιακός— έπαψε να νοείται ως πεδίο κοινής ευθύνης και μετατράπηκε σε ουδέτερη ζώνη διαθέσιμη προς κατάληψη.

Δεν καταθέτω αυτές τις σκέψεις από καθέδρας. Δεν διεκδικώ τον ρόλο του δασκάλου, ούτε βρίσκομαι έξω από το πρόβλημα. Αυτό ακριβώς προσπαθώ να τιθασεύσω κι εγώ μέσα μου καθημερινά, ενίοτε αρθρογραφώντας: παλεύω κόντρα στη φυσική φθορά, στον εκνευρισμό της καθημερινότητας, στη δελεαστική ολίσθηση προς την παραίτηση και τον συμβιβασμό. Τίποτα περισσότερο.

Υπάρχει άλλωστε για όλους μας και η άλλη όψη της πραγματικότητας: η αποστράγγιση της προσωπικής μας ενέργειας. Επιστρέφοντας στο σπίτι εξαντλημένος ή εξαντλημένη, είναι απόλυτα θεμιτό να μην διαθέτεις το σωματικό ή ψυχικό απόθεμα να σηκωθείς από τον καναπέ, να παραμερίσεις την οθόνη του κινητού και να αναλάβεις δράση στο πεδίο. Δεν έχουν όλοι τη δυνατότητα να καθαρίσουν τον ακάλυπτο της πολυκατοικίας, να μεριμνήσουν για το αστικό πράσινο, να φροντίσουν τις αδέσποτες γάτες της γειτονιάς ή να προσφέρουν ουσιαστικό χρόνο σε ένα ΚΑΠΗ και σε μια μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων. Ο φυσικός εθελοντισμός απαιτεί αντοχές που συχνά έχουν εξαντληθεί.

Εάν, λοιπόν, οι συνθήκες επιβάλλουν να παραμείνεις στον ιδιωτικό σου χώρο προστατεύοντας την ηρεμία σου, διοχέτευσε τουλάχιστον αυτή την ανάπαυλα σε μια άλλη μορφή συμμετοχής.

Αντί να αναλωνόμαστε στα ψηφιακά κοινωνικά δίκτυα επαναλαμβάνοντας το «κοντό και το μακρύ μας» —μια έκφραση που έλκει την καταγωγή της από τις ατέρμονες, ανέξοδες συζητήσεις των παραδοσιακών καφενείων, όπου όλοι εξέφεραν γνώμη χωρίς καμία διάθεση δέσμευσης, τσάμπα είναι άλλωστε— ας φροντίσουμε να αλλάξουμε περιεχόμενο. Στη θέση μιας ακόμη ναρκισσιστικής απεικόνισης του εαυτού μας (aka selfie) ή ενός πύρινου πληκτρολογικού αφορισμού, ας καταθέτουμε μια ρεαλιστική, θετική πρόταση για οτιδήποτε μας αφορά και γνωρίζουμε (βασικό και αυτό). Μία κάθε ημέρα, δύο κάθε ημέρα, μία κάθε δύο ημέρες. Μια εφαρμόσιμη σκέψη για τις πραγματικές ανάγκες του δρόμου, της γειτονιάς, του τόπου, της ζωής μας.

Φαντάζομαι πλέον ότι όλοι σχεδόν αντιλαμβανόμαστε πόσο καθοριστικό είναι για τον «προσωπικό αλγόριθμό» μας αυτό που αναζητούμε και αυτό που καταθέτουμε online. Ψάξτε να δείτε πόσο απλό θα ήταν να συμμετέχετε στη δική σας ζωή χωρίς να είστε ετερόφωτα αντικείμενα των επιλογών κάποιων άλλων. Η τοξικότητα, τοξικότητα θα σας επιστρέψει. Και αν δεν είναι τελικά τόσο στραβός ο κόσμος γύρω σας, αλλά οι αναζητήσεις και οι αναρτήσεις σας τον στρεβλώνουν; Αντιλαμβάνεστε την πλάνη;

Όλα στη ζωή διαθέτουν δύο όψεις. Η μία είναι η έμπρακτη, υλική παρέμβαση στον φυσικό μας κόσμο. Η άλλη, εξίσου καθοριστική, είναι η πνευματική συνεισφορά: η νηφάλια, δομημένη σκέψη που αρνείται να βολευτεί στη στείρα διαπίστωση του αδιεξόδου και προκρίνει εφαρμόσιμες λύσεις. Ακόμη και με το τηλέφωνο στο χέρι, έχουμε καθημερινά τη δυνατότητα να πάψουμε να είμαστε απλοί παρατηρητές και σχολιαστές της παρακμής.

Στόχος: να καταφέρουμε να λειτουργήσουμε επιτέλους ως φορείς κοινής λογικής. Έτσι μόνο θα ήταν απλό να επιλέγουμε τους όποιους πολιτικούς διαχειριστές της ζωής μας, αποφεύγοντας πλήρως τον λαϊκισμό και τις υποσχέσεις κάθε «Joseph Goebbels».