Orange The World: Όχι στη βία κατά των γυναικών!

Αρθρογραφεί στο The Opinion η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής του Δήμου Θεσσαλονίκης Ιωάννα Κοσμοπούλου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών στις 25 Νοεμβρίου.

«”Orange The World: Όχι στη βία κατά των γυναικών!” είναι το μήνυμα που ηχεί απ’ άκρη σ’ άκρη στην Υδρόγειο.

Από σήμερα, που τιμούμε την Παγκόσμια ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών, ημέρα που είχε καθιερωθεί από το 1981 από γυναικείες οργανώσεις, σε ανάμνηση της φρικτής δολοφονίας των τριών αδελφών Μιραμπάλ, πολιτικών αγωνιστριών από την Δομινικανή Δημοκρατία, με διαταγή του δικτάτορα Τρουχίλο και θεσπίστηκε επίσημα τον Δεκέμβρη του 1999 από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου (ημέρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) κτήρια και μνημεία σε πολλές χώρες του κόσμου φωτίζονται σε πορτοκαλί χρώμα, που συμβολίζει ένα μέλλον χωρίς έμφυλη βία.

Ένα είδος βίας που τελευταία έχει πάρει τρομακτικές διαστάσεις. Ένα είδος βίας που συμβαίνει σχεδόν παντού γύρω μας, ακόμη κι εκεί που δεν τη φανταζόμαστε. Και στα “καλύτερα” σπίτια και σ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις. Εκεί που δεν υποψιαζόμαστε τι γίνεται όταν κλείνουν οι πόρτες και πέφτει το σκοτάδι. Εκεί που ο τρόμος παραμένει στην ψυχή ακόμη κι όταν τα σημάδια φύγουν απ’ το σώμα.

Η έμφυλη βία είναι ένα καθημερινό, παγκόσμιο φαινόμενο. Μπορεί να τελεστεί τόσο σε ιδιωτικό, όσο και σε δημόσιο χώρο και έχει πολλές μορφές: Λεκτική, σωματική, οικονομική, ψυχολογική, ενδοοικογενειακή, βιασμός, σεξουαλική κακοποίηση ή παρενόχληση έως και σεξουαλική εκμετάλλευση και εμπορία ανθρώπων (human trafficking).

Τα θύματά της κυρίως γυναίκες και κορίτσια, αλλά όχι μόνο. Πολύ συχνά στρέφεται και εναντίον των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Γενικά στρέφεται ενάντια στα πιο αδύναμα και ευάλωτα άτομα ή σε αυτά που η κοινωνία αντιλαμβάνεται ως “διαφορετικά”.

Και φυσικά κορύφωση του φαινομένου της έμφυλης βίας αποτελούν οι ολοένα και περισσότερες γυναικοκτονίες. Γιατί αυτή είναι η λέξη, όσο κι αν αυτό ακόμη ενοχλεί πολλούς. Κι ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να επιμένουμε στον όρο: για να ενοχλεί. 

Οι περισσότεροι συγκλονιζόμαστε από τα νούμερα των γυναικοκτονιών, αλλά ίσως τα αισθανόμαστε μακριά από μας, τα συζητάμε και τελικά τα προσπερνάμε. Κι όμως δεν είναι καθόλου μακριά. Η έμφυλη και ειδικότερα η ενδοοικογενειακή βία μπορεί να είναι δίπλα μας.

Θα προσπαθήσω να εξυφάνω το “χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου” μέσα από μια σειρά περιστατικών, που φαντάζομαι ότι μπορεί να συμβαίνουν ή ίσως να έχουν ήδη συμβεί πολύ κοντά στον καθένα μας, γιατί όχι και σε κάποιες από μας τις ίδιες:

Ο θύτης: Συνήθως ένας macho άνδρας, μπορεί εύπορος ή και όχι, μορφωμένος και ανώτερος κοινωνικά ή από κοινωνικά αδύναμο περιβάλλον χωρίς μόρφωση, συχνά στα όρια της παραβατικότητας. Σε κάθε περίπτωση κομπλεξικοί και ανασφαλείς, συχνά έρμαια παθών, κακοποιημένοι κάποιες φορές και οι ίδιοι ή αυτόπτες μάρτυρες κακοποίησης της μάνας τους, που όλο τους το αντριλίκι το βγάζουν σε πιο “αδύναμα” πλάσματα, που μέσα τους γνωρίζουν καλά ότι είναι ανώτερα. Κι αυτό είναι συνήθως που αυτοί οι τύποι δεν μπορούν να αντέξουν.

Το θύμα: Μια γυναίκα συναισθηματικά ευάλωτη, από οποιοδήποτε κοινωνικό, οικονομικό ή μορφωτικό περιβάλλον, που δυσκολεύεται να φύγει από τη “φυλακή” της. Γιατί κάποτε ήταν ερωτευμένη, γιατί έχει παιδιά, γιατί είναι οικονομικά εξαρτημένη, γιατί σκέφτεται τι θα πει ο κόσμος, γιατί συχνά δεν έχει πού να πάει.

Δυστυχώς όμως θύμα δεν είναι μόνο η γυναίκα. Πολλές φορές τα πιο τραγικά και αθέατα θύματα είναι οι μικρές αθώες ψυχές που συνοικούν με αυτούς τους ανθρώπους και των οποίων η ζωή “βιάζεται” καθημερινά.

Τα γεγονότα: Ξεκινάνε με τα “εγώ δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα”, με το χτίσιμο μιας νοσηρής σχέσης εξάρτησης και μετά αρχίζει το “ποια είναι αυτή η φίλη σου που δεν ξέρω”, “δεν θα βγαίνεις παρά μόνο μαζί μου”, “δεν θα βάψεις τα μαλλιά ή τα νύχια” και σιγά σιγά ανοίγει ο κύκλος της ατέλειωτης ψυχολογικής, λεκτικής και σωματικής βίας. Αν επιτρέψεις κάτι από αυτά μία φορά, δεν υπάρχει τέλος.

Ο περίγυρος: Πολλές φορές γνωρίζει, άλλες υποψιάζεται, συχνά δεν μπορεί καν να φανταστεί. Γιατί η γυναίκα δεν μιλά, δεν αποκαλύπτει. Ντρέπεται, φοβάται, τον καλύπτει. Κι όμως το στενό περιβάλλον (οικογένεια και φίλοι) είναι αυτοί που μπορούν να στηρίξουν, αυτοί που μπορούν να δώσουν διέξοδο. Χωρίς αυτούς η φυγή από το τέλμα είναι αδύνατη.

Οι Αρχές και οι νόμοι: Δύσκολο να προστατέψουν το θύμα. Πρέπει να καταγγείλει, να κάνει μηνύσεις, να αποδείξει κάτι που πολλές φορές δεν φαίνεται πάνω στο σώμα. Και συνήθως το αποτρέπουν ή του επισημαίνουν τους κινδύνους του τι θα ακολουθήσει αν καταγγείλει.

Κι ενώ η γυναίκα βρίσκεται μέσα σ’ αυτό το σκοτεινό τούνελ, κάποιες φορές αναζητά την έξοδο στο φως. Γιατί βρίσκει τη δύναμη, γιατί έχει πού να πάει, γιατί μπορεί ακόμη και ονειρεύεται, αλλά κυρίως γιατί έχει ανθρώπους που την στηρίζουν. Και φεύγει και αντιστέκεται στις απειλές και τα τηλεφωνήματα κι επιτέλους σώζεται και μαζί της κι όσοι δίπλα της υπέφεραν.

Τις περισσότερες φορές όμως μένει εγκλωβισμένη στο τούνελ, γιατί δεν έχει πού να πάει ή από πού να πιαστεί και συνεχίζει να προκαλεί πόνο στον εαυτό και τους γύρω της.

Κι εδώ είναι που πρέπει να παρέμβουμε εμείς: οι υπόλοιπες γυναίκες, η κοινωνία, η συντεταγμένη Πολιτεία.

Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση και αποτροπή των φαινομένων βίας σε όλες της τις εκφάνσεις απαιτείται η συνέργεια όλων των εμπλεκόμενων Υπουργείων και φορέων (Υπουργεία, Περιφέρειες, Δήμοι, τοπικές κοινωνίες, άλλοι φορείς).

Απαιτείται η ευαισθητοποίηση, η συνειδητοποίηση της κοινωνίας και παράλληλα η ενθάρρυνση, η υποστήριξη και η ενδυνάμωση γυναικών για να σπάσουν τη σιωπή και να καταγγείλουν. Διαδικασίες που πρέπει να ξεκινούν από την εκπαίδευση και να καλλιεργούνται ταυτόχρονα από τις Δημοτικές Κοινότητες, την οικογένεια, το εργασιακό περιβάλλον.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες σ’ αυτόν τον τομέα. (Δίκτυα Δομών- Συμβουλευτικά Κέντρα- Ξενώνες-Γραμμή SOS 15900).

Συγκεκριμένα ο Δήμος Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια του προγράμματος ΕΣΠΑ που υλοποιεί η Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με τίτλο «Λειτουργία δομών και υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης προς όφελος των γυναικών για την καταπολέμηση της βίας», ίδρυσε και λειτουργεί Ξενώνα φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους από τον Αύγουστο του 2013.

Επίσης έχει υπογράψει τη Σύμβαση Κωνσταντινούπολης: Το πρώτο διεθνές δεσμευτικό εργαλείο του Συμβουλίου της Ευρώπης-Κύρωση από 21 μέλη. Υπογράφηκε από όλα (η Ελλάδα το 2018). Αναλυτικά για τη λειτουργία των Δομών στήριξης των γυναικών ενάντια στην έμφυλη βία θα αναφερθεί το επιστημονικό προσωπικό του Ξενώνα.

Παράλληλα μέσω και των άλλων Δομών της Αντιδημαρχίας Κοινωνικής Πολιτικής (Κέντρα Ένταξης Μεταναστών- Στεγαστικό πρόγραμμα για αιτούντες διεθνή προστασία (REACT) – Κέντρα Κοινότητας-Κοινωνικοί Λειτουργοί- Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων- Ψυχολογική Υποστήριξη- Σχολές Γονέων) ο Δήμος μας παρεμβαίνει συνεχώς με ενημέρωση, εκπαίδευση, υποστήριξη και ενδυνάμωση.

Επίσης έχει συστήσει την Δημοτική Επιτροπή Ισότητας των Φύλων προκειμένου να αντιμετωπιστούν αρτιότερα τα ζητήματα αυτά.

Από όλα όσα προαναφέρθηκαν καθίσταται προφανές ότι η αυριανή μέρα, 25 Νοεμβρίου, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όπως και το μήνυμα που πρέπει να δοθεί.

Ζήτα βοήθεια. Γίνε η δύναμή σου! Σπάσε τη σιωπή! Δεν είσαι μόνη. Δεν είσαι η μόνη!»

Εκδήλωσεις για την Παγκόσμια Ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών

Ο Ξενώνας φιλοξενίας γυναικών και των παιδιών τους του Δήμου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Ξενώνα φιλοξενίας του Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου, το ΕΚΚΑ (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης) και το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Θεσσαλονίκης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών, σήμερα Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2023, στην Πλατεία Αριστοτέλους (Ολύμπιον) από τις 10:00 έως τις 15:00 διοργανώνουν καμπάνια ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του πληθυσμού, με απώτερο στόχο την επαφή των στελεχών των δομών με τους πολίτες και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης.

Επιπρόσθετα, το επιστημονικό προσωπικό του Ξενώνα φιλοξενίας γυναικών και των παιδιών τους του Δήμου Θεσσαλονίκης, θα συμμετέχει σε ημερίδα με τίτλο: Έμφυλη Βία «Συζητώντας ένα πολυδιάστατο ζήτημα» που οργανώνει το Δημοτικό Συμβούλιο Νέων Θεσσαλονίκης, τη Δευτέρα 27/11/2023 και ώρα 17:00, στην αίθουσα «Μανώλης Αναγνωστάκης», στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης.

Τέλος, στελέχη του Ξενώνα του Δήμου Θεσσαλονίκης και του Συμβουλευτικού Κέντρου Γυναικών Θεσσαλονίκης, θα συμμετέχουν σε podcast της Φοιτητικής Ένωσης ‘‘ΦΥΛ.ΙΣ’’ για να συζητήσουν θέματα γύρω από την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας εις βάρος των γυναικών. Το podcast θα είναι διαθέσιμο στο σύνδεσμο https://open.spotify.com/show/4r1nLpLx0nt2LDqGuxY5i2?si=jy6tjcC_QLSiUw9AoyCjYw με την ολοκλήρωση και επεξεργασία του υλικού, από τον φορέα διοργάνωσης, εντός Δεκεμβρίου.