Αυτονομία του Σώματος: Πυξίδα προς ένα ισότιμο μέλλον

Αρθρογραφεί στο TheOpinion η Κική Αραβίδου, συνιδρύτρια της ομάδας για την γυναικεία ενδυνάμωση και τα γυναικεία δικαιώματα SHE-Society for Help & Empowerment.

«Ανήκω σε εμένα» ήταν το σύνθημα του 11^ου Thessaloniki Pride και δε θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο.

Τα σχόλια στα social media κάτω από την είδηση του θανάτου της δημοσιογράφου Ίσμας Τουλάτου, η οποία θα γεννούσε τo πρώτο της παιδί, η αμφισβήτηση των ικανοτήτων της Υπουργού κ. Σοφίας Ζαχαράκη εξαιτίας των προσωπικών επιλογών για τη ζωή της, τα εγκλήματα και η βία εξαιτίας της έκφρασης και της ταυτότητας φύλου –βλ. πρόσφατη δολοφονία της Άννας Ιβάνκοβα-  αλλά και η επανεμφάνιση των απόψεων για «τα δικαιώματα του αγέννητου παιδιού» που πλέον αντιπροσωπεύονται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, είναι καμπανάκια αφύπνισης και επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα της καμπάνιας “ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΟΥ-Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΥ” της SHE- Society for Help & Empowerment σε συνεργασία με το Thessaloniki Pride – Φεστιβάλ Υπερηφάνειας Θεσσαλονίκης για το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα της αυτονομίας και αυτοδιάθεσης του σώματος καθώς μάλλον δεν είναι κατανοητό σε όλους τους ανθρώπους ότι αποτελεί δικαίωμα που δικαιούνται όλοι/ες./α .

Μα τι είναι ακριβώς αυτό το «καινούργιο» δικαίωμα;  Η αυτονομία του σώματος είναι το δικαίωμα μας να παίρνουμε αποφάσεις για το σώμα, τη ζωή και το μέλλον μας χωρίς την επέμβαση τρίτων, χωρίς εξαναγκασμούς και βία και εξασφαλίζει προσωπική ελευθερία, ελευθερία επιλογής, αξιοπρέπεια και αυτοέκφραση. Και δεν είναι καθόλου «καινούργιο», αντίθετα αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, θεμέλιο για την έμφυλη ισότητα και πληθώρα άλλων ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και την απελευθέρωση από τις διακρίσεις. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αυτονομίας του σώματος είναι πιο ψηλά στην ευζωία και στην ισότητα των φύλων.

Το δικαίωμα της αυτονομίας του σώματος είναι συχνά δυσνόητο και ταμπού ακόμη και σε κοινωνίες πιο προοδευμένες. Γιατί αφορά αν και πότε θα παντρευτούμε, αν και πότε θα κάνουμε παιδί, αν θα κάνουμε σεξ ή όχι, αν θα κάνουμε έκτρωση ή όχι, αν θα χρησιμοποιήσουμε αντισύλληψη, τι θα φορέσουμε, αν θα κάνουμε τατουάζ, τη λήψη ιατρικών αποφάσεων, την ελευθερία της κίνησης κοκ.  Η συζήτηση γύρω από τις επιλογές αυτές, δυστυχώς  δεν αφορά εξίσου τα δύο φύλα και συνήθως  όταν γίνεται είναι σε βάρος των γυναικών.

Μερικά από τα πιο επίμονα εμπόδια στην αυτονομία του σώματος συμπεριλαμβάνουν επιζήμια στερεότυπα και παρανοήσεις και η έλλειψή της καταλήγει σε σεξουαλική κακοποίηση, παρενόχληση, εξαναγκασμό και συντροφική βία.  Αποδεχόμαστε πολλές από τις παραβιάσεις που γίνονται γιατί ενισχύονται από βαθιά ριζωμένες κοινωνικές και έμφυλες αντιλήψεις. Για να ξεπεραστούν τα εμπόδια απαιτείται μία ριζική αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε αλλά και στις νοοτροπίες. Επιπλέον, απαιτούνται νόμοι  που διευκολύνουν αντί να περιορίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα καθώς η ευημερία του μισού της ανθρωπότητας δεν μπορεί να υποβαθμιστεί ως «γυναικείο θέμα».

Η αυτονομία του σώματος όμως δεν επηρεάζει μόνο τις γυναίκες. Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται στις ζωές των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων: το να έχουν αυτονομία να αποφασίζουν για τη μοίρα τους χωρίς την  οποιασδήποτε μορφής απαράδεκτη αστυνόμευση στα σώματα τους είναι προϋπόθεση μιας ζωής με αξιοπρέπεια. Βελτιώνοντας λοιπόν τις δυνατότητες για τις γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ως προς τα μέσα επιβίωσης και τη διεκδίκηση ηγετικών ρόλων ενισχύεται η δύναμη τους να αποφασίζουν για τη ζωή και το σώμα τους.

Ό,τι κι αν είσαι, όπου κι αν ζεις έχεις το δικαίωμα να κάνεις επιλογές χωρίς φόβο, βία ή διακρίσεις. Για να διεκδικήσει τη δική του σωματική αυτονομία κάθε άτομο χρειάζεται να ενδυναμωθεί και αυτό συμπεριλαμβάνει άντρες, γυναίκες, κορίτσια και αγόρια, ανθρώπους διαφορετικών σεξουαλικών προσανατολισμών και διαφορετικών εκφράσεων φύλου, με αναπηρίες ή όχι. Συμπεριλαμβάνει ανθρώπους από όλες τις φυλές, τις θρησκείες, τις εθνικότητες γιατί η ουσιαστική και βιώσιμη αλλαγή εξαρτάται από τη συμπερίληψη.

Σήμερα ένα καινούργιο κεφάλαιο εξερεύνησης και προβληματισμού ανοίγει καθώς αυξάνεται η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) σε πολλούς τομείς της ζωής μας συμπεριλαμβανομένων και των υπηρεσιών υγείας, προσφέροντας εξατομικευμένες υπηρεσίες και βελτιώνοντας τον τρόπο λήψης αποφάσεων. Τα συστήματα Τεχνικής Νοημοσύνης όμως, συχνά απαιτούν πρόσβαση σε ένα τεράστιο όγκο προσωπικών δεδομένων, προκαλώντας ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και την πιθανή κακή χρήση τους. Όσο η Τεχνική Νοημοσύνη ενσωματώνεται περισσότερο στη ζωή μας, γίνεται επιτακτικότερη η ανάπτυξη πολιτικών και δικλείδων ασφαλείας που θα προστατεύουν την αυτονομία του σώματος και τις προσωπικές μας πληροφορίες.