Στενά του Ορμούζ: Ο κίνδυνος για την ελληνική οικονομία και η εξάρτηση από τις εισαγωγές καυσίμων

Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται η ελληνική οικονομία μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας κομβικής θαλάσσιας διόδου για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Σύμφωνα με πρόσφατη ειδική έκθεση του ΙΟΒΕ, η Ελλάδα εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς το 25% των εισαγωγών καυσίμων της προέρχεται από χώρες του Κόλπου. Μια παρατεταμένη διαταραχή στην περιοχή μπορεί να πυροδοτήσει αύξηση του κόστους ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και το κόστος των μεταφορών.

Όπως επισήμανε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, η κρισιμότητα του Στενού έγκειται στο γεγονός ότι από εκεί διακινείται το 1/5 της παγκόσμιας ενεργειακής παραγωγής, αλλά και το 1/3 των λιπασμάτων. Για την Ελλάδα, η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω λόγω του ρόλου της ως ισχυρής ναυτιλιακής δύναμης, καθώς το κλείσιμο των Στενών συνεπάγεται υψηλότερο κόστος ασφάλισης, λειτουργικούς κινδύνους και αναταράξεις στις διεθνείς θαλάσσιες εμπορικές ροές.

Υψηλή εξάρτηση της Ελλάδας σε σύγκριση με την ΕΕ

Η μελέτη του ΙΟΒΕ αναδεικνύει την Ελλάδα ως τη χώρα με τη μεγαλύτερη εξάρτηση στην Ευρώπη όσον αφορά τις εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου (ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Ομάν, Ιράκ και Ιράν). Ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ27 περιορίζεται στο 6,1%, η ελληνική εξάρτηση ανέρχεται στο 25,4% σε όρους αξίας. Επιπλέον, παρά την ανησυχία για τη διαθεσιμότητα λιπασμάτων, η Ελλάδα προμηθεύεται τις κύριες ποσότητες από αγορές όπως η Αίγυπτος, με αποτέλεσμα η επίπτωση να μεταφέρεται έμμεσα μέσω της μεταβλητότητας των διεθνών τιμών.

Η «άμυνα» των ελληνικών διυλιστηρίων

Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις, ο κλάδος των πετρελαιοειδών στην Ελλάδα διατηρεί ψυχραιμία. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τα ελληνικά διυλιστήρια διαθέτουν επάρκεια αποθεμάτων για τουλάχιστον δύο μήνες, με δυνατότητα επέκτασης έως και έξι μηνών μέσω σταδιακής αναπλήρωσης.

Η στρατηγική διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας αποτελεί το «κλειδί» για την αντιμετώπιση της κρίσης. Μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έχουν ήδη προχωρήσει σε αλλαγές, δηλώνοντας ικανοί να αντικαταστήσουν πλήρως τις ποσότητες από το Ιράκ με προμηθευτές από την Αίγυπτο, τη Λιβύη και τη Βόρεια Θάλασσα. Ειδικά για τη Σαουδική Αραβία, η δυνατότητα εκτροπής των εξαγωγών προς το λιμάνι της Τζέντα στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα ασφάλειας, μειώνοντας την απόλυτη εξάρτηση από το Στενό του Ορμούζ.

Στο σύνολό της, η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς προκλήσεις και την ανάγκη για ενεργειακή σταθερότητα, με τα αποθέματα και τη γεωγραφική διαφοροποίηση των προμηθευτών να αποτελούν το βασικό ανάχωμα απέναντι σε μια πιθανή γεωπολιτική κρίση στον Περσικό Κόλπο.