Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος: Τα κρασιά ΠΟΠ και ΠΓΕ, η ασφαλής κατανάλωση αλκοόλ και το νέο Δ.Σ.

Τι γνωρίζουμε για τα κρασιά Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ); Πόσες ζώνες ΠΟΠ έχει η Βόρεια Ελλάδα; Ποιο το νόημα της φράσης «Καταναλώνω υπεύθυνα»; Και ποιος αναλαμβάνει το ‘τιμόνι’ της Ένωσης Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος για την επόμενη διετία;

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Ένα ποτήρι δροσερό ροζέ κρασί, Ξινόμαυρο 100%, από τη ζώνη Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) του Αμυνταίου Φλώρινας. Ή μήπως ένα Chardonnay με το έντονο χρυσοκίτρινο χρώμα του, και τα αρώματα μελιού, βανίλιας και ώριμων εσπεριδοειδών, χαρακτηρισμένο ως Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) από τη γη της Επανομής ή και του Παγγαίου Όρους;

Τι είναι τα κρασιά ΠΟΠ και τι τα ΠΓΕ,  και ποιος ο ρόλος τους στο καταναλωτικό κοινό και στην αγορά; Καταρχήν, τα κρασιά που είναι χαρακτηρισμένα ως ΠΟΠ και ΠΓΕ – επίσημες ετικέτες και στην Ευρώπη- εγγυώνται την ποιότητα και την προέλευση του κρασιού. Ορίζουν αυστηρούς κανόνες για:

-τον τόπο παραγωγής,

-τις ποικιλίες σταφυλιών και

-τον τρόπο καλλιέργειας.

Τα ΠΟΠ έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, είναι τα πιο αυστηρά, καθώς όλα τα σταφύλια προέρχονται υποχρεωτικά από τη συγκεκριμένη περιοχή. Και επίσης, όλη η διαδικασία οινοποίησης γίνεται εντός αυτής της περιοχής.

Αντίστοιχα στους οίνους ΠΓΕ, αφορά τουλάχιστον ένα από τα στάδια της παραγωγής τους ενώ σχετικά με τα σταφύλια, το 80% πρέπει να προέρχεται από τη συγκεκριμένη περιοχή.

Συμμετοχή της Ένωσης στο πρόγραμμα ΚΟΑ

Όπως μας εξηγεί η διευθύντρια της Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος Αλεξάνδρα Ανθίδου, κατά τη διάρκεια ενός γεύματος που παρέθεσε η Ένωση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος Κοινή Οργάνωση Αγοράς (ΚΟΑ) Οίνου Εσωτερικής Αγοράς που περιλαμβάνει την Ελλάδα και την Κύπρο, η Βόρεια Ελλάδα έχει έξι (6) ζώνες ΠΟΠ: Αμύνταιο, Γουμένισσα, Ζίτσα, Νάουσα, Πλαγιές Μελίτωνα, Ραψάνη.

Αντίστοιχα, ΠΓΕ, όπου η ένδειξη μπορεί να αφορά είτε ολόκληρα γεωγραφικά διαμερίσματα, είτε περιφερειακές ενότητες, είτε μικρότερες περιοχές, έχει τρία (3) Γεωγραφικά Διαμερίσματα – Μακεδονία, Θράκη, Ήπειρο- και 30 Περιφερειακές Ενότητες περιοχών/πόλεων από τη Θράκη μέχρι την Ήπειρο.

Στο εν λόγω πρόγραμμα, τριετούς διάρκειας (αυτή τη στιγμή διανύεται το δεύτερο έτος), συμμετέχουν τέσσερις Ζώνες ΠΟΠ:

–Ζώνη ΠΟΠ Νάουσα, η οποία παράγει το εμβληματικό Ξινόμαυρο, ερυθρό οίνο, ποικιλία που εκτείνεται σε μια έκταση 7.000 περίπου στρεμμάτων. Οι αμπελώνες είναι εγκατεστημένοι στις νοτιοανατολικές πλαγιές του όρους Βέρμιο, σε υψόμετρο από 150 έως 350 μέτρα, η δε Ζώνη ΠΟΠ Νάουσα αναγνωρίστηκε το 1971. Και επίσης, να σας πούμε, ότι το Ξινόμαυρο έχει και δική του παγκόσμια ημέρα, που εορτάζεται την 1^η Νοεμβρίου!

–Ζώνη ΠΟΠ Πλαγιές Μελίτωνα, στη Χαλκιδική, η οποία αναγνωρίστηκε το 1982 και αφορά λευκούς και ερυθρούς ξηρούς οίνους, οι οποίοι παράγονται από σταφύλια των αμπελώνων, που εκτείνονται στις πλαγιές του όρους Μελίτωνα στη Σιθωνία Χαλκιδικής. Οι λευκοί οίνοι προέρχονται από τη συνοινοποίηση των λευκών ποικιλιών Αθήρι 50%, Ροδίτης 35% και Ασύρτικο 15% ενώ οι ερυθροί οίνοι προέρχονται από τον συνδυασμό των ερυθρών ποικιλιών Λημνιό 70%, Cabernet Franc και Cabernet Sauvignon 30%.

–Ζώνη ΠΟΠ Ζίτσα, στην Ήπειρο, η οποία αναγνωρίστηκε το 1972 και αφορά λευκούς οίνους,  ξηρούς και αφρώδεις ξηρούς και ημίγλυκους, που παράγονται αποκλειστικά από την ποικιλία Ντεμπίνα. Η αμπελουργική ζώνη της Ζίτσας βρίσκεται σε υψόμετρο 700 μ. και η στρεμματική της απόδοση δεν ξεπερνά τα 1000 κιλά.

–Ζώνη ΠΟΠ Γουμένισσα, στη Γουμένισσα του νομού Κιλκίς, αναγνωρίστηκε το 1979 και παράγει ερυθρούς ξηρούς οίνους με ποικιλιακή σύνθεση Ξινόμαυρο 80% και Νεγκόσκα 20%. Ο κύριος όγκος των αμπελώνων, περίπου 2.000 στρέμματα, εκτείνεται στις ανατολικές πλαγιές του όρους Πάικο, τα αμπέλια δεν αρδεύονται και η στρεμματική απόδοση δεν ξεπερνά τα 1.000 κιλά.

Σ’ ότι αφορά την κατηγορία Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη, τα 33 μέλη της Ένωσης Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος παράγουν κρασιά με διαφορετικές ενδείξεις ΠΓΕ, ανάλογα με την περιοχή που δραστηριοποιείται ο καθένας τους.

Και στο συγκεκριμένο πρόγραμμα συμμετέχουν:  ΠΓΕ Άγιο Όρος, ΠΓΕ Αγορά Δράμας, ΠΓΕ Βελβεντό, ΠΓΕ Δράμα, ΠΓΕ Επανομή, ΠΓΕ Ημαθία, ΠΓΕ Ήπειρος, ΠΓΕ Θεσσαλονίκη, ΠΓΕ Ιωάννινα, ΠΓΕ Καστοριά, ΠΓΕ Κοζάνη, ΠΓΕ Μακεδονία, ΠΓΕ Μέτσοβο, ΠΓΕ Παγγαίο, ΠΓΕ Πέλλα, ΠΓΕ Πλαγιές Πάικου, ΠΓΕ Σέρρες, ΠΓΕ Σιθωνία, ΠΓΕ Φλώρινα, ΠΓΕ Χαλκιδική.

Στόχοι και δράσεις

Η Ένωση, η οποία ιδρύθηκε το 1993, από 13 οραματιστές οινοπαραγωγούς από τη Μακεδονία, με την επωνυμία «Ένωση Οινοπαραγωγών του Αμπελώνα της Μακεδονίας», ασχολείται με ενέργειες που αφορούν την αμπελοοινική νομοθεσία, την εξέλιξη, την ανάδειξη και την προστασία του επώνυμου Ελληνικού οίνου, των χαρακτηρισμών ΠΟΠ και ΠΓΕ, τη συνειδητή επιλογή του επώνυμου οίνου ενάντια στον ανώνυμο χύμα και κυρίως την ασφαλή κατανάλωση.

«Υπάρχει η λογική της ασφάλειας, ώστε κάποιος να μπορεί και να κατανοεί καλύτερα αυτό που δοκιμάζει, αυτό που πίνει, που απολαμβάνει. Να καταναλώνει με μέτρο, ώστε να απολαμβάνει πιο καλά και βεβαίως να προσέχει την υγεία του» τόνισε η κα. Ανθίδου, σχετικά με την ασφαλή κατανάλωση αλκοόλ, η οποία συμπεριλαμβάνεται στους στόχους του εν λόγω προγράμματος Επικοινωνίας ΚΟΑ Εσωτερικής Αγοράς.

Σχετικά με τις δράσεις, η Ένωση Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος διοργανώνει γευσιγνωσίες και οινογευσίες, ενώ από το φθινόπωρο θα ξεκινήσει με την ετήσια οινική εκδήλωση ΒορΟινά στις 19 Οκτωβρίου, με την Παγκόσμια Ημέρα Ξινόμαυρου την 1^η Νοεμβρίου, την Παγκόσμια Ημέρα Οινοτουρισμού στις 8 Νοεμβρίου, τα ΒορΟινά Χριστουγέννων στις 7 Δεκεμβρίου κλπ.

Οι Διαμερισματικές ΠΓΕ, ο εθνικός χαρακτήρας και τα κρασιά Μακεδονίας

Σχετικά με τους οίνους ΠΓΕ, όπου η ένδειξη αφορά γεωγραφικά διαμερίσματα, στην περίπτωση της Βορείου Ελλάδας έχουμε τρία, τη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ήπειρο. Σχετικά με τις Διαμερισματικές ΠΓΕ, όπως μας εξήγησε η διευθύντρια της Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος, σε εκθέσεις οίνου στο εξωτερικό, έχουν γίνει αυτόπτες μάρτυρες με τα κρασιά της γειτονικής Βόρειας Μακεδονίας, να προωθούνται ως ‘Κρασιά Μακεδονίας’.

Εδώ λοιπόν, οι ΠΓΕ των γεωγραφικών διαμερισμάτων βλέπουμε ότι έχουν και εθνικό χαρακτήρα και μας μετέφερε το γεγονός ότι σε δυο εκθέσεις οίνου του εξωτερικού, σε Παρίσι και Ντίσελντορφ, προχώρησαν σε ένσταση επισημαίνοντας πως η ΠΓΕ Μακεδονία είναι μία! Η μεν διοργάνωση στο Παρίσι απέσυρε τις ενδείξεις ‘Κρασιά Μακεδονίας’ της γειτονικής χώρας, στο δε Ντίσελντορφ απάντησαν ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν ήταν κάτι που αφορούσε τη δική τους διοργάνωση.

«Αντίστοιχα με τα ‘Κρασιά Μακεδονίας’ συμβαίνει και με τα ΄Κρασιά Θράκης’ και τα ‘Κρασιά Αιγαίου» σημείωσε η κα. Ανθίδου εννοώντας ότι τα μεν κρασιά από την ΠΓΕ Θράκης, τα βαφτίζουν έτσι και οι γειτονικές χώρες της Βουλγαρίας και Τουρκίας, τα δε κρασιά Αιγαίου τα υιοθετεί και η Τουρκία.

Οι εκλογές για το ΔΣ και ο νέος πρόεδρος

Στις πρόσφατες εκλογές που πραγματοποιήθηκαν για την ανάδειξη του 9μελούς διοικητικού συμβουλίου της Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος για την επόμενη διετία (Ιούνιος 2026 – Ιούνιος 2028), πρόεδρος εξελέγη παμψηφεί ο Μπάμπης Μπεκρής, γόνος τρίτης γενιάς αμπελουργών και δημιουργός του οινοποιείου Akrathos στη Μεγάλη Παναγία Χαλκιδικής.

«Με υψηλό αίσθημα ευθύνης, αναλαμβάνω την προεδρία της ιστορικής μας Ένωσης, η οποία, με όχημα τη συλλογική δράση, οραματίστηκε και πέτυχε την καταξίωση των ελληνικών οίνων, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην παγκόσμια σκηνή» δήλωσε ο νεοεκλεγείς πρόεδρος συμπληρώνοντας πως ο αμπελοοινικός κλάδος βρίσκεται σε κρίσιμη συγκυρία, αντιμέτωπος με τις μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες και τις επιτακτικές προκλήσεις της κλιματικής κρίσης.

«Το κρασί καλείται να επαναπροσδιορίσει τη θέση του ως ένα πολιτιστικό προϊόν και σ’ αυτό το πλαίσιο, η Ένωση Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος, πάντοτε πρωτοπόρα, οφείλει να συνεχίσει να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, αναπτύσσοντας τη συστηματική συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα, τους κλαδικούς φορείς και την Πολιτεία, διασφαλίζοντας τη βιώσιμη μετάβαση του κλάδου στην επόμενη ημέρα» υπογράμμισε ο κ. Μπεκρής.

Σ’ ότι αφορά το 9μελές ΔΣ της Ένωσης Οινοποιοί Βορείου Ελλάδος έχει ως εξής (αλφαβητικά): 1. Μαρία Αρχοντοπούλου, από το οινοποιείο «Estates Costa Lazaridi» 2. Μαριάνθη Γεροβασιλείου, από το «Κτήμα Γεροβασιλείου» 3. Βασίλης Γεωργίου, από το οινοποιείο «Μπουτάρη» 4. Νικόλαος Ζαχαρής, από το «Κτήμα Κυρ-Γιάννη» 5. Θωμάς Καμκούτης, από τους «Αμπελώνες Καμκούτη» 6. Στυλιανός Κεχρής, από το οινοποιείο «Κεχρής 7. Χαράλαμπος Μπεκρής, από το «Akrathos Newlands Winery» 8. Ελένη Σίντου, από το «Zoinos Winery» 9. Χρήστος Ταραλάς, από το «Κτήμα Ταραλάς».

Το νέο ΔΣ εξέλεξε ως πρόεδρο παμψηφεί τον Χαράλαμπο Μπεκρή, διευθύνουσα σύμβουλο την Ελένη Σίντου (πρώην πρόεδρος) και αντιπρόεδρο την Μαριάνθη Γεροβασιλείου.