Οι σοβαρές καταγγελίες έφεραν τον αιφνιδιαστικό έλεγχο στην ακτοπλοΐα – Θα δούμε αποτελέσματα υπέρ των πολιτών;

Θα μετακινηθούν ή όχι με φθηνότερες τιμές οι Έλληνες τουρίστες στα νησιά το φετινό καλοκαίρι; Είναι το ερώτημα που θέτουν οι πολίτες στον απόηχο των σοβαρών καταγγελιών μεταξύ των ακτοπλοϊκών εταιρίων. 

Την ώρα που ένα ταξίδι με πλοίο για την ελληνική οικογένεια κινδυνεύει να καταστεί απαγορευτικό, ήρθαν οι σοβαρότατες καταγγελίες να οδηγήσουν σε αιφνιδιαστικό έλεγχο την Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Κόμματα στην Βουλή έχουν ζητήσει την προστασία των καταναλωτών από ολιγοπωλιακές πρακτικές και εναρμονισμένες τιμολογήσεις. Άραγε οι έλεγχοι της Επιτροπής θα φέρουν πρακτικά αποτελέσματα για τους πολίτες; Θα δούμε φυσιολογικές τιμές για να μην βλέπουμε με το κυάλι τα νησιά;

Ο διήμερος έλεγχος της Επιτροπής Ανταγωνισμού

Αιφνίδιο επιτόπιο έλεγχο διενήργησε στις 5 και 6 Μαρτίου η Επιτροπή Ανταγωνισμού στον κλάδο της ακτοπλοΐας και συγκεκριμένα σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο παροχής υπηρεσιών θαλάσσιας μεταφοράς επιβατών, ΙΧ οχημάτων και φορτηγών και σε ενώσεις επιχειρήσεων.

Αφορούσε πιθανές αντι-ανταγωνιστικές οριζόντιες συμπράξεις ή/και ενδεχόμενη απόφαση ένωσης επιχειρήσεων, καθώς και πιθανή πρόσκληση σε απαγορευμένη σύμπραξη και ανακοίνωση μελλοντικών προθέσεων τιμολόγησης μεταξύ ανταγωνιστών (κατά παράβαση των άρθρων 1 ν. 3959/2011 ή/και 101 ΣΛΕΕ και 1Α ν. 3959/2011 αντιστοίχως.)

Τον αιφνιδιαστικό αυτό έλεγχο φαίνεται πως προκάλεσαν οι νέες καταγγελίες από την Fast Ferries για την επιθετική πολιτική που ακολουθεί η Seajets του Μάριου Ηλιόπουλου στις τιμές των εισιτηρίων.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις αρχές της εβδομάδας η διοίκηση της Fast Ferries έστειλε επιστολή  στην Επιτροπή Ανταγωνισμού κατά του προέδρου Μάριου Ηλιόπουλου και της Seajets, στην οποία υποστηρίζει ότι η Seajets, συμφερόντων Μάριου Ηλιόπουλου, επιδιώκει να αποκτήσει μονοπωλιακή θέση σε ακτοπλοϊκές γραμμές του Αιγαίου. Κατηγορώντας την για στοχοποίηση των δρομολογίων της, η Fast Ferries ζητάει την παρέμβαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Τι αναφέρεται στην επιστολή

Όπως σημειώνει η Fast Ferries στην επιστολή της: «Το πλοίο ΘΑΝΤΕΡ ήταν έως και τον Σεπτέμβριο του 2024 δρομολογημένο στη γραμμή Πειραιά – Σύρου – Τήνου – Μυκόνου -Πάρου – Ίου – Θήρας- Ηρακλείου Κρήτης. Και στις 42 αυτές διαφορετικές συνδέσεις μεταξύ των λιμένων, ασκήθηκε ασφυκτική ανταγωνιστική πολιτική από την Seajets, καθώς μόνον τις ημέρες και ώρες που εκτελούσε κάποια σύνδεση το πλοίο μας, ένα πλοίο της Seajets που εκτελούσε το ίδιο δρομολόγιο σε παραπλήσιο ωράριο με το δικό μας, είχε ναυλολόγιο έως και 50% φτηνότερο από των υπολοίπων δρομολογίων της ίδιας εταιρείας, την ίδια ημέρα ή άλλες ημέρες», καταγγέλλει η Fast Ferries.

«Αποτέλεσμα αυτής της ασφυκτικής και αθέμιτης πίεσης ήταν, όπως άλλωστε είχαμε προβλέψει και σας είχαμε πληροφορήσει, να υποχρεωθούμε να προβούμε στην αποχώρησή μας από τις γραμμές ταχυπλόων πλοίων στις Κυκλάδες και εν τέλει και στην πώληση του πλοίου μας το Σεπτέμβριο του 2024. Η εκμετάλλευση του πλοίου ΘΑΝΤΕΡ, προκάλεσε σοβαρή οικονομική ζημιά στην εταιρεία μας αλλά, επιτρέψτε μας να σημειώσουμε, ότι αποχώρηση του προκαλεί και θα προκαλέσει σημαντικότερη ζημιά στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις των Κυκλάδων με την ύπαρξη μονοπωλιακής εκμετάλλευσης συγκεκριμένων γραμμών», σημειώνει παραθέτοντας και τις επιπτώσεις συνολικά στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις των Κυκλάδων.

Πώς εκτινάσσεται το κόστος στα εισιτήρια – 92 ευρώ το εισιτήριο από 59 ευρώ, λόγω μονοπωλίου

Στην επιστολή της η Fast Ferries γίνεται πιο σαφής αποστέλλοντας μάλιστα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και σχετικά στοιχεία αναφορικά με τις τιμές: «Εν παραδείγματι, αν σήμερα θέλει κάποιος ενδιαφερόμενος να αγοράσει εισιτήριο για την φετινή θερινή περίοδο από Ηράκλειο για τη Σαντορίνη θα μπορεί να αγοράσει μόνον με την Seajets με τιμή εισιτηρίου ανά άτομο 92,70€. Τονίζουμε ότι το 2024 τις ημέρες που υπήρχε δρομολόγιο της εταιρείας μας με το πλοίο ΘΑΝΤΕΡ και της Seajets παράλληλα, το εισιτήριο και για τις δύο εταιρείες κόστιζε ανά άτομο 59,00€, ενώ τις ημέρες που υπήρχε μόνον δρομολόγιο της Seajets 92,70€. ( Σχετ. 1, 2, 3, 4). Ανάλογη εικόνα θα διαπιστώσει κανείς και στις υπόλοιπες διαδρομές/συνδέσεις που εξυπηρετούσε το ΘΑΝΤΕΡ».

Η Fast Ferries με την επιστολή της προς την Επιτροπή Ανταγωνισμού τονίζει ότι η ίδια πρακτική ακολουθείται και το 2025 από τη Seajets συμφερόντων Μάριου Ηλιόπουλου: «Με πολύ μεγάλη μας λύπη παρατηρούμε ότι και φέτος, το 2025 η εταιρεία Sea Jets εφαρμόζει ανάλογη πολιτική έναντι της εταιρείας μας και μάλιστα, αυτή τη φορά εις βάρος των συμβατικών μας πλοίων».

Πώς το κάνει αυτό η Seajets; Η Fast Ferries δίνει τις απαντήσεις μέσα από την υφιστάμενη νομοθεσία: «Εκμεταλλευόμενη το γεγονός της πληθώρας πλοίων της και της ευνοϊκής νομοθεσίας περί δρομολόγησης και στελέχωσης των ταχυπλόων πλοίων έναντι των συμβατικών, η Seajets έχει στοχοποιήσει τα δρομολόγια των πλοίων μας και εφαρμόζει ειδική τιμολογιακή πολιτική στα δρομολόγιά της που είναι σε παραπλήσια ωράρια με τα δικά μας, από ό,τι στα υπόλοιπα δρομολόγια της κατά την διάρκεια της ημέρας, κι ας πρόκειται για τη ίδια ακριβώς σύνδεση. Στα σχετικά 5, 6 ,7 και 8 (σ.σ. αποδεικτικά έγγραφα) αναφέρουμε ενδεικτικά τις απεικονίσεις από ιστοσελίδα πώλησης εισιτηρίων τις διαδρομές Μύκονος -Νάξος, Πάρος -Μύκονος, Νάξος – Μύκονος και Νάξος – Τήνος».

Σύμφωνα με τη Fast Ferries πλέον είναι αδύνατος ο ανταγωνισμός: «Είναι αδύνατον το συμβατικό πλοίο να μπορεί να ανταγωνιστεί μία τέτοιου είδους «επίθεση» από μία εταιρεία που κυριαρχεί στην αγορά με πλήθος πλοίων και δρομολογίων στους ίδιους προορισμούς. Να σημειωθεί ότι τα συμβατικά πλοία που αναπτύσσουν μέσο όρο ταχύτητας 18 – 19 ναυτικών μιλίων δεν δύνανται να εξυπηρετήσουν περισσότερα από τρία νησιά στο ημερήσιο δρομολόγιο τους. Αντίθετα, τα ταχύπλοα μπορούν να συμπεριλαμβάνουν περισσότερους προορισμούς λόγω υπερδιπλάσιας ταχύτητας και το σκέλος στο οποίο μπορούν να λειτουργούν κάτω του κόστους – με σκοπό να «διώξουν» τον ανταγωνιστή τους – να αποτελεί ένα μικρό και ίσως αδιάφορο μέρος του συνολικού δρομολογίου τους».

Και συνεχίζει στην επιστολή της η Fast Ferries για τις πρακτικές της Seajets και πού αποσκοπούν: «Όπως φαίνεται και στις επισυναπτόμενες αποτυπώσεις της ιστοσελίδας πώλησης ακτοπλοϊκών εισιτηρίων στις συγκεκριμένες διαδρομές που αναφέρουμε, το μοναδικό «εμπόδιο» στην δημιουργία απολύτου μονοπωλίου είναι η εταιρεία μας. Η πρακτική της διαφορετικής τιμολόγησης ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα, για την ίδια διαδρομή και για παρόμοια ταχύπλοα πλοία, έχει ένα μόνον στόχο: την αφαίμαξη κάθε μεταφορικού έργου από το συμβατικό πλοίο, ώστε σύντομα να μην υπάρχει πια ούτε καν αυτό στα προσφερόμενα δρομολόγια».

Και τι σημαίνει αυτό για τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια; Η Fast Ferries εξηγεί: «Και αν με βάση το σχετικό 8, προς στο παρόν μπορεί να πάει κάποιος επιβάτης από τη Νάξο στην Τήνο με 49,70€ αν επιλέξει πρωινό δρομολόγιο, είτε με 25€ αν διαλέξει μεσημβρινό δρομολόγιο (με συμβατικό, αλλά και με το ταχύπλοο σύμφωνα με την πρακτική που σας αναδεικνύουμε), είναι βέβαιο ότι εφόσον το συμβατικό πλοίο της γραμμής αναγκαστεί να αποχωρήσει και αυτό, τότε η τιμή θα είναι μόνον η 49,70€ και μόνον με μία εταιρεία, σε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας».

Και η Fast Ferries καταλήγει στην επιστολή της πως στόχος των πρακτικών της Seajets είναι να πεταχτούν εκτός των δρομολογίων όλα τα συμβατικά πλοία: «Επιπλέον, σε μία τέτοια περίπτωση είναι δεδομένο ότι πέραν της σταθερής υψηλής τιμής ο αριθμός των προσφερόμενων δρομολογίων θα μειωθεί, έτσι ώστε να εξυπηρετούν ακριβώς τις ανάγκες της Seajets και να επιτευχθούν μεγαλύτερες πληρότητες. Άλλωστε, κάποια ωράρια δρομολογίων της Seajets έχουν επιλεχθεί από την ίδια με τρόπο τέτοιο, όχι για να ικανοποιήσουν κάποια επιπλέον ανάγκη της αγοράς, αλλά απλώς για να μην αφήσουν κανένα περιθώριο στον ανταγωνισμό για δρομολόγηση συμβατικού πλοίου».

Γ. Νικητιάδης: «Η κυβέρνηση όφειλε να παρέμβει εδώ και καιρό»

Στο θέμα αναφέρεται με δήλωσή του ο Γιώργος Νικητιάδης, βουλευτής Δωδεκανήσου του ΠΑΣΟΚ -Κινήματος Αλλαγής και υπεύθυνου Κ.Τ.Ε. Ανάπτυξης.

«Οι αιφνιδιαστικοί έλεγχοι της Επιτροπής Ανταγωνισμού στον κλάδο της ακτοπλοΐας έρχονται ως επιβεβαίωση των καταγγελιών του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής για υπέρογκες αυξήσεις στον κλάδο, καθώς και της σχετικής ερώτησης, που κατέθεσε σύσσωμη η Κοινοβουλευτική μας Ομάδα σχετικά με τις έρευνες της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναφορικά με την προστασία των καταναλωτών από ολιγοπωλιακές πρακτικές και εναρμονισμένες τιμολογήσεις.

Η πίεση του ΠΑΣΟΚ είχε ως αποτέλεσμα μετά από σχεδόν 10 μήνες από την ανταλλαγή σχετικής αλληλογραφίας του Υπουργείου Ναυτιλίας με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, να κινηθούν οι σχετικές καταγγελίες. Καλοδεχούμενη η έρευνα και ελπίζουμε να αποδώσει άμεσα αποτελέσματα. Η κυβέρνηση όμως όφειλε να έχει παρέμβει εδώ και καιρό, αντί να αρκείται σε συναντήσεις χωρίς αποτέλεσμα και επιστολές.

Τι λέει η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού σε ανακοίνωσή της, «η ακτοπλοΐα αποτελεί σημαντικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας και το συνδετικό κρίκο μεταξύ της ηπειρωτικής Ελλάδας και του νησιωτικού της πλέγματος. Η ακτοπλοΐα συνδέει 115 κατοικήσιμα νησιά στα οποία ζει το 14,6% του πληθυσμού της χώρας. Από αυτά τα νησιά, μόνο τα 25 διαθέτουν αεροδρόμιο, ενώ το 85% των εμπορευματικών αναγκών των νησιών και το σύνολο της τροφοδοσίας τους καλύπτονται με τα ακτοπλοϊκά πλοία.

Σημειώνεται ότι η διεξαγωγή ελέγχων γίνεται σε επιχειρήσεις από τις οποίες μπορεί να συλλεχθούν στοιχεία για αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές στην ερευνώμενη αγορά και δεν προδικάζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν εμπλακεί σε αντι-ανταγωνιστική συμπεριφορά ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα της έρευνας».

Νομικό πλαίσιο

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αναφέρεται και στο σχετικό νομοθετικό πλαίσιο:

Τα άρθρα 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ απαγορεύουν συμπράξεις μεταξύ επιχειρήσεων (συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων ή εναρμονισμένες πρακτικές) που έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Το άρθρο 1Α του ν. 3959/2011 απαγορεύει μονομερείς πρακτικές που συνιστούν πρόσκληση σε απαγορευμένη σύμπραξη και ανακοίνωση μελλοντικών προθέσεων τιμολόγησης προϊόντων και υπηρεσιών προς ανταγωνιστές. Play Video

Τα άρθρα 2 του ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ απαγορεύουν την καταχρηστική συμπεριφορά επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση στην αγορά.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επισημαίνει ότι στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, θα παρεμβαίνει κατά άμεση προτεραιότητα όπου κρίνεται απαραίτητο και θα εξετάζει κάθε σχετική περίπτωση που θα υποπέσει στην αντίληψή της, με την υποβολή καταγγελίας, αίτησης επιείκειας ή ανώνυμων σχετικών πληροφοριών μέσω του ασφαλούς ψηφιακού περιβάλλοντος (whistleblowing) ή άλλως, και θα επιβάλλει αυστηρότατες διοικητικές κυρώσεις στις επιχειρήσεις που τυχόν μετέρχονται αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών βάσει των διατάξεων του ν. 3959/2011 και 101/102 ΣΛΕΕ.

Το πρόγραμμα επιείκειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού

Σύμφωνα πάντα με την Επιτροπή, η διαπίστωση συμμετοχής επιχείρησης σε συμφωνίες καρτελικής φύσεως, δηλαδή σε μυστικές συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο τον καθορισμό τιμών ή ποσοτήτων, κατανομή πελατών ή μεριδίων αγοράς, ή βάσει των οποίων λαμβάνει χώρα νόθευση διαγωνισμών, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά πρόστιμα από την ΕΑ, σε ποινικές κυρώσεις των υπεύθυνων φυσικών προσώπων και σε αποκλεισμό των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων από δημόσιους διαγωνισμούς και συμβάσεις παραχωρήσεων για τρία (3) έτη από την έκδοση της απόφασης.

Η ένταξη στο πρόγραμμα επιείκειας της ΕΑ έχει σημαντικά πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις, ενώσεις επιχειρήσεων και τα φυσικά πρόσωπα που έχουν εμπλακεί σε τέτοιου είδους συμφωνίες, καθώς με αυτή επιτυγχάνεται:

– Ολική ή μερική απαλλαγή από τα διοικητικά πρόστιμα ή μείωση αυτών,

– Εξάλειψη του αξιοποίνου ή μειωμένη ποινή για τα υπαίτια φυσικά πρόσωπα,

– Πλήρης απαλλαγή της επιχείρησης από κάθε είδους διοικητικές κυρώσεις, και

– Μη αποκλεισμό των επιχειρήσεων από τους δημόσιους διαγωνισμούς ή τις συμβάσεις παραχώρησης.