Δημόσιο: Το Ελεγκτικό Συνέδριο αποκαλύπτει τη μεγάλη αποτυχία των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου
Μόνο 19% των φορέων έχει πραγματικά λειτουργικά συστήματα, ενώ 8,9 εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν με απευθείας αναθέσεις...
theopinion 
Η μεγάλη εξάρτηση των δημόσιων φορέων από εξωτερικούς συνεργάτες και ιδιώτες συμβούλους για την ανάπτυξη και την πιστοποίηση των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου δημιουργεί σοβαρή εικόνα εικονικού ή τυπικού ελέγχου που στην πραγματικότητα δεν προστατεύει το δημόσιο συμφέρον.
Το Δημόσιο ξόδεψε συνολικά 8,9 εκατομμύρια ευρώ σε τέτοιες συμβάσεις, από τα οποία τα 7,6 εκατομμύρια –δηλαδή το 90%– δόθηκαν με απευθείας αναθέσεις, χωρίς διαγωνισμό. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το 65,5% του συνολικού πλήθους και της αξίας αυτών των συμβάσεων συγκεντρώθηκε σε λίγους αναδόχους, δημιουργώντας μια εικόνα ολιγοπωλίου που πλήττει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του ίδιου του θεσμού.
Στις 152 εκθέσεις που εξέδωσαν αυτοί οι εξωτερικοί συνεργάτες για την επάρκεια των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου, το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι καμία αρνητική γνώμη δεν διατυπώθηκε, ακόμα και σε φορείς που δεν είχαν καν λειτουργικό σύστημα ελέγχου. Πολλές εκθέσεις μοιάζουν αντιγραμμένες ή τυποποιημένες, ενώ οι περισσότεροι φορείς (ιδιαίτερα δήμοι, νοσοκομεία, ΑΕΙ και ΝΠΙΔ) εξακολουθούν να στηρίζονται πλήρως σε αυτούς τους εξωτερικούς παρόχους για τη λειτουργία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εκφράζει ρητές αμφιβολίες για την ικανότητα των ίδιων των φορέων να παρακολουθούν την εκτέλεση του έργου, να ελέγχουν την ποιότητα και να αξιολογούν σωστά τα παραδοτέα. Σε δε τρία τέταρτα των φορέων η διαδικασία παραλαβής και αξιολόγησης είναι προβληματική, χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους ποιότητας ή σύγκρουσης συμφερόντων.
Πέρα από αυτή την εικόνα εικονικού ελέγχου, η έκθεση αποκαλύπτει και άλλα σημαντικά τρωτά σημεία στην υλοποίηση. Μόνο το 19% των φορέων έχει πλήρως λειτουργικά και ολοκληρωμένα συστήματα, ενώ το 81% παραμένει σε ανεπαρκές στάδιο. Η καταγραφή των διαδικασιών με οικονομικές επιπτώσεις είναι εξαιρετικά χαμηλή. Το 68% των φορέων έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές, και μόλις το 9,43% έχει κάνει πλήρη καταγραφή. Οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου έχουν συσταθεί μόνο στο 55% των φορέων, αλλά το 32% από αυτές υποφέρει από ελλιπή στελέχωση ή μεγάλη εναλλαγή προσωπικού, που υπονομεύει την ανεξαρτησία και τη συνέχεια του ελέγχου.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι, παρόλο που ο νόμος του 2021 επιβάλλει υποχρεωτικά αυτά τα συστήματα, η πρόοδος από τότε μέχρι το 2025 παραμένει απογοητευτική. Δεν υπάρχει επαρκής παρακολούθηση από τους φορείς, δεν διασφαλίζεται η πραγματική εφαρμογή και υπάρχει κίνδυνος να μένει όλο αυτό στα χαρτιά, χωρίς να ενισχύεται η λογοδοσία, η διαφάνεια και η προστασία των δημόσιων πόρων. Η έκθεση καταλήγει στην ανάγκη άμεσης ενίσχυσης του θεσμικού πλαισίου, καλύτερης στελέχωσης, μείωσης της εξάρτησης από εξωτερικούς συνεργάτες και ουσιαστικής εφαρμογής, ώστε ο εσωτερικός έλεγχος να γίνει πραγματικό εργαλείο καλής διακυβέρνησης και όχι τυπική διαδικασία.