Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Ποιο είναι άραγε το πιο cliché πράγμα που σου έχουν πει;

Γυναίκα: πολύπλευρη, ελεύθερη, ικανή, δυναμική και συνάμα ευαίσθητη χωρίς ενοχές. Μία πηγή έμπνευσης, μία σύγχρονη «ακροβάτης» μεταξύ ρόλων που εναλλάσσονται με «ταχύτητα φωτός».

Αν θα μπορούσε κανείς να μετρήσει τις προκλήσεις, τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις με τις οποίες έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη, θα έχανε όχι μόνο το μέτρημα, αλλά πιθανώς και την ελπίδα του για την εξάλειψή τους.

Μετά από αλλεπάλληλους αγώνες για την χειραφέτησή της, για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, τη συμμετοχή στα κοινά, την ένταξη στον εργασιακό στίβο και την επαγγελματική εξέλιξη μέσα από εργασίες που κάποτε φάνταζαν «μακρινό όνειρο», η γυναίκα συνεχίζει να παλεύει με cliché, κατάλοιπα μιας άλλης, «σκοτεινής» εποχής. Όταν φυσικά δεν παλεύει για τη ζωή της.

Το TheOpinion έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα: έδωσε φωνή στις γυναίκες, ζητώντας από αυτές να μιλήσουν για όλα εκείνα τα μικρά και τα μεγάλα στερεότυπα στα οποία κάποιοι -ακόμη και σήμερα- τους ζητούν να «χωρέσουν». Και το κυριότερο; Τους έδωσε την ευκαιρία να απαντήσουν, παραδόξως κόσμια, σε όλους αυτούς που τους ζητούν να «μικρύνουν» και να συμβιβαστούν.

Εργασία και μισθολογικές ανισότητες

Η πεποίθηση ότι οι γυναίκες δεν είναι ικανές -τουλάχιστον όχι όσο οι άντρες- ως επαγγελματίες, ότι δεν έχουν φιλοδοξίες και κίνητρα για υψηλόβαθμες θέσεις, ότι σε αυτές ταιριάζουν περισσότερο ρόλοι φροντίδας, καθώς «είναι εστιασμένες κυρίως στη δημιουργία και την ανατροφή της οικογένειας», συνθέτουν το τοπίο της επαγγελματικής και μισθολογικής ανισότητας μεταξύ των φύλων.

Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην ΕΕ κυμαίνεται περίπου στο 12-13% (2023-2024), με τις γυναίκες να κερδίζουν λιγότερα ανά ώρα εργασίας. Στην Ελλάδα, η διαφορά αυτή προσδιορίζεται στο 12,5-15%. Μάλιστα, το συνταξιοδοτικό χάσμα μεταξύ των φύλων, «αγγίζει» το 24-26% στην ΕΕ.

Παράλληλα, το glass ceiling, η αόρατη γυάλινη οροφή που -λόγω των στερεότυπων που κυριαρχούν- περιορίζει την επαγγελματική ανέλιξη των γυναικών και εντείνει την εργασιακή ανισότητα. Σε μία θετική εξέλιξη, τα στοιχεία για τις υψηλόβαθμες θέσεις που κατέχονται από γυναίκες «μαρτυρούν» σημαντική αύξηση στη χώρα μας, καθώς το 2023, το ποσοστό των γυναικών που βρίσκονται σε ανώτερες διοικητικές «άγγιξε» το 37%, έναντι 28% το 2022.

Η μητρότητα ως επιτακτικό «καθήκον» και μοναδική ταυτότητα

Η μητρότητα είναι αναμφισβήτητα μια μοναδική εμπειρία την οποία κάποιες γυναίκες βιώνουν και κάποιες άλλες όχι. Γιατί η μητρότητα είναι επιλογή και όχι κοινωνικό «καθήκον» και αντικείμενο συζήτησης.

Από την άλλη πλευρά, οι γυναίκες που επιλέγουν να γίνουν μητέρες… «αγιοποιούνται» και -για πολλούς- «χάνουν» οποιαδήποτε άλλη ιδιότητα, οποιαδήποτε κατάκτηση έχουν καταφέρει. Η πρωτόγνωρη συνθήκη, με όλα τα όμορφα συναισθήματα που τη συνοδεύουν, έρχεται σε σύγκρουση με τα «πρέπει» για την φροντίδα του μωρού, τον θηλασμό, τη διάθεση της μητέρας κ.α., αφήνοντας τη γυναίκα να αγωνίζεται -συχνά ουσιαστικά μόνη- να βρει τα πατήματά της στη νέα πραγματικότητα.

Η καταπιεσμένη νοικοκυρά

«Σπίτι, Κρεβάτι, Εκκλησία». Αυτοί οι τρεις τομείς αποτέλεσαν για σειρά δεκαετιών την αντίληψη που επικρατούσε για τον ρόλο της γυναίκας. Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση, βέβαια, δε θα μπορούσαν να απουσιάζουν και από αυτό το κλισέ. Η γυναίκα για χρόνια παρουσιαζόταν ως ένα αφελές, χαριτωμένο αλλά πάντα υπάκουο prop του σπιτιού ή σεξουαλικοποιούνταν και ενσάρκωνε τη μοιραία -αν και λίγο «ελαφριά»- της υπόθεσης. Στο σήμερα, δε θα μπορούσε κανείς να πει πως ο ρόλος της γυναίκας στα media έχει απελευθερωθεί από τα στερεότυπα, όμως αναμφισβήτητα πλέον η παρουσία της είναι πολυδιάστατη.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην κοινωνία, αυτό όμως δεν αποτρέπει τα αρσενικά εκεί έξω να στέλνουν συχνά «στην κουζίνα τους» συντρόφους, γνωστές και άγνωστες που ίσως -κατά τα δικά τους δεδομένα- δεν είναι αρκετά καλές σε κάποια «αντρική δουλειά», όπως η οδήγηση. Αλλά, ως φαίνεται, το «άγγιγμα» της «ενσυναίσθησης» τους κάνει να σταματήσουν τις «κλισέ ευχές» σε περίπτωση που αντιληφθούν γυναικεία παρουσία κοντά τους, ίσως και να ζητήσουν συγνώμη. Φίλοι μισογύνηδες, εμείς σας ευχαριστούμε (όρθιες), γιατί μας δίνετε την ευκαιρία να διαπιστώνουμε καθημερινά ότι η ανθρώπινη βλακεία -όπως και το σύμπαν- είναι άπειρη.

«Είσαι πολύ ευαίσθητη»

Ίσως στη μακρά λίστα με τα κλισέ που θα έπρεπε να απαγορευτούν διά ροπάλου, κάπου ανάμεσα από τον πελάτη που έχει πάντα δίκαιο και το σύμπαν που συνωμοτεί για να καταφέρεις αυτό που θέλεις πολύ, θα έπρεπε να καταταχθεί και το «είσαι πολύ ευαίσθητη». Μία γενιά ανδρών που γαλουχήθηκε με το «οι άντρες δεν κλαίνε» και έμαθε να κρύβει τα συναισθήματά του, συχνά απειλείται από την ορμητικότητα των συναισθημάτων των γυναικών. Όμως αν καταφέρουν να ξεπεράσουν τον «σκόπελο» της συναισθηματικής ουδετερότητας και εκφραστούν, συνειδητοποιούν πως είναι το ίδιο συναισθηματικοί με αυτές. Όσα δεν καταπιέζεις, δεν μπορούν να σε πνίξουν. Και όχι δεν φταίνε πάντα οι ορμόνες.