«Ανεπιθύμητες» συμπεριφορές γάτας: Τι πραγματικά σημαίνουν και πώς αντιμετωπίζονται με θετική εκπαίδευση

Η συμβίωση με μια γάτα μπορεί να είναι πηγή χαράς, τρυφερότητας και βαθιάς συντροφικότητας. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιες συμπεριφορές της μας προκαλούν… πονοκέφαλο.

Επιμέλεια: Νικολέτα Τσορμπατζόγλου 

Ξύσιμο σε καναπέδες, «επιθέσεις» στα πόδια μας, άλματα στους πάγκους της κουζίνας ή τουαλέτα εκτός άμμου. Είναι άραγε κακή συμπεριφορά; Ή μήπως πρόκειται για φυσικές εκδηλώσεις ενός ζώου που απλώς λειτουργεί με βάση τα ένστικτά του;

Τι μας «λέει» η γάτα όταν δυσκολεύει τη συμβίωση

Για τη γάτα, κάθε συμπεριφορά έχει νόημα. Μπορεί να συνδέεται με:

• Φυσικά ένστικτα (ξύσιμο, σκαρφάλωμα, κυνήγι)
• Συναισθήματα (άγχος, ανασφάλεια, υπερένταση)
• Ανικανοποίητες ανάγκες (παιχνίδι, έλεγχος χώρου, αίσθηση ασφάλειας)

Ξύσιμο σε καναπέδες και έπιπλα

Το ξύσιμο είναι απολύτως φυσιολογική συμπεριφορά. Η γάτα:

• Ακονίζει τα νύχια της
• Τεντώνει το σώμα της
• Αφήνει οσφρητικά και οπτικά σημάδια

Συχνά επιλέγει τον καναπέ γιατί βρίσκεται σε κεντρικό σημείο του σπιτιού, άρα σε «στρατηγικό» χώρο.

Η λύση

• Τοποθέτηση σταθερού και ελκυστικού ονυχοδρόμιου κοντά στο σημείο που ήδη ξύνει
• Επιβράβευση κάθε φορά που το χρησιμοποιεί
• Προσωρινή κάλυψη του καναπέ ή αποφυγή παιχνιδιού πάνω σε αυτόν
• Η τιμωρία δεν λειτουργεί. Η ανακατεύθυνση λειτουργεί.
• Όταν γραπώνεται στα πόδια ή στα χέρια

Σε πολλές περιπτώσεις δεν πρόκειται για επιθετικότητα αλλά για παιχνίδι ή υπερένταση, ιδιαίτερα σε νεαρές γάτες.

Το ανθρώπινο σώμα γίνεται «λεία» όταν δεν υπάρχει επαρκής εκτόνωση.

Τι κάνουμε

• Καθημερινό, δομημένο παιχνίδι με καλάμια ή μπαλάκια
• Όχι παιχνίδι με γυμνά χέρια
• Ήρεμη απομάκρυνση και διακοπή αλληλεπίδρασης όταν γραπώνεται
• Σημάδια όπως διασταλμένες κόρες, έντονη κίνηση ουράς ή αυτιών δείχνουν ότι η υπερένταση πλησιάζει.
• Αν η συμπεριφορά εμφανιστεί ξαφνικά, απαιτείται κτηνιατρικός έλεγχος για πιθανό πόνο.
• Άλματα στους πάγκους της κουζίνας

Από ανθρώπινη σκοπιά είναι θέμα υγιεινής. Από τη σκοπιά της γάτας, τα ψηλά σημεία σημαίνουν ασφάλεια και έλεγχο.

Πρακτική λύση

• Δημιουργία εναλλακτικών ψηλών σημείων (ράφια, δέντρο γάτας)
• Τοποθέτηση λιχουδιών στο νέο σημείο
• Αποφυγή εκτεθειμένων τροφίμων
• Η συνεχής αποτροπή συχνά εντείνει τη συμπεριφορά.
• Όταν κάνει την ανάγκη της εκτός άμμου
• Πρόκειται για μία από τις πιο αγχωτικές καταστάσεις για τους κηδεμόνες.

Σπάνια είναι «πείσμα». Συχνά σχετίζεται με:

• Στρες ή αλλαγές στο περιβάλλον
• Ακατάλληλη τοποθέτηση του κουτιού
• Δυσαρέσκεια για την άμμο
• Κακή καθαριότητα
• Ιατρικό πρόβλημα

Η άμμος πρέπει να βρίσκεται σε ήσυχο, εύκολα προσβάσιμο σημείο και να καθαρίζεται τακτικά.

Επιθετικότητα μεταξύ γατών: Πού οφείλεται

Σε πολυγατικά σπίτια, η ένταση μπορεί να οφείλεται σε:

• Έλλειψη κοινωνικοποίησης
• Εδαφικότητα
• Ανταγωνισμό για πόρους
• Ωρίμανση (1–3 ετών)
• Αρνητική εμπειρία που συνδέθηκε με την παρουσία άλλης γάτας

Διαχείριση

• Πολλαπλά μπολ φαγητού και νερού
• Πολλαπλές άμμους
• Ξεχωριστά σημεία ύπνου
• Περισσότερος κάθετος χώρος (ράφια, δέντρα γάτας)
• Σταδιακή επανεισαγωγή αν υπάρχει σοβαρή σύγκρουση

Ποτέ δεν αφήνουμε τις γάτες «να το λύσουν μόνες τους».

Η θετική εκπαίδευση ως κεντρική στρατηγική

Η φιλοσοφία της βασίζεται:

• Στην ενίσχυση της επιθυμητής συμπεριφοράς
• Στην αποφυγή σωματικής τιμωρίας
• Στη συνέπεια όλων των μελών του σπιτιού
• Οι γάτες δεν ανταποκρίνονται καλά στην τιμωρία. Αντίθετα, η τιμωρία μπορεί να οδηγήσει σε άγχος και επιθετικότητα.

Βλέποντας τον κόσμο μέσα από τα μάτια της γάτας

Η ουσιαστική αλλαγή δεν ξεκινά από τη «διόρθωση» της γάτας, αλλά από τη δική μας κατανόηση.

Οι γάτες χρειάζονται:

• Σταθερότητα
• Προβλεψιμότητα
• Αίσθηση ελέγχου
• Χρόνο για προσαρμογή

Οι μικρές βελτιώσεις είναι σημάδι προόδου. Η συνέπεια είναι καθοριστική.