Τι περιλαμβάνει η συμφωνία Τραμπ και Πούτιν για το ντίζελ

Την προσπάθειά του να περιορίσει την άνοδο των τιμών του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνει ο Ντόναλντ Τραμπ, χαλαρώνοντας τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές καυσίμων και ανακοινώνοντας συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας για την παύση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές.

Η αύξηση του κόστους του ντίζελ προκαλεί ανησυχία στην αμερικανική αγορά, αλλά και στο πολιτικό σκηνικό, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού καυσίμου αποτελεί μέρος των προσπαθειών της αμερικανικής κυβέρνησης να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές.

Πόσο ντίζελ θα διαθέσει η Ρωσία

Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει άμεσα περισσότερους από 300.000 μετρικούς τόνους ντίζελ, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 2,25 εκατομμύρια βαρέλια, για τις αγορές των ΗΠΑ και της υπόλοιπης διεθνούς αγοράς.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη ποσότητα υπολείπεται της ημερήσιας κατανάλωσης ντίζελ μόνο από τον τομέα των μεταφορών στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών, η ημερήσια κατανάλωση φτάνει περίπου τα 2,94 εκατομμύρια βαρέλια.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ακόμη ότι η Ρωσία θα διαθέσει επιπλέον 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ακόμη ένα εκατομμύριο τόνους «αμέσως μετά». Η συνολική αυτή ποσότητα αντιστοιχεί σε λιγότερο από τέσσερις ημέρες κατανάλωσης ντίζελ από τον αμερικανικό τομέα των μεταφορών.

Τα εμπόδια στις ρωσικές εξαγωγές

Παρά τη χαλάρωση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την υλοποίηση των εξαγωγών. Μεταξύ άλλων, δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια δεξαμενόπλοια θα μπορούσαν να μεταφέρουν το καύσιμο, δεδομένου ότι αρκετά πλοία υπόκεινται σε κυρώσεις. Αβεβαιότητα υπάρχει επίσης για την παραγωγική δυνατότητα των ρωσικών διυλιστηρίων, τα οποία έχουν δεχθεί επανειλημμένες ουκρανικές επιθέσεις.

Πριν από την έναρξη των επιθέσεων με drones κατά των διυλιστηρίων, το 2024, η Ρωσία μπορούσε να εξάγει περίπου 100.000 τόνους ντίζελ ημερησίως.

Οι ζημιές στις εγκαταστάσεις παραγωγής οδήγησαν τη Μόσχα στην απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ από τον Ιούλιο, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες της εγχώριας αγοράς. Το μέτρο επεκτάθηκε έως τις 31 Οκτωβρίου για χώρες με τις οποίες δεν υπάρχουν διμερείς συμφωνίες, ενώ διατηρήθηκαν οι προμήθειες προς φιλικές χώρες, κυρίως της Κεντρικής Ασίας.

Πηγές του κλάδου εκτιμούν ότι, εφόσον η Ουκρανία σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, η Μόσχα θα μπορούσε να καλύψει το αρχικό αίτημα του Τραμπ για εξαγωγή 300.000 τόνων ντίζελ. Καθοριστικό ρόλο θα μπορούσε να παίξει η επαναλειτουργία ενός μεγάλου διυλιστηρίου στο ευρωπαϊκό τμήμα της Ρωσίας, το οποίο υπέστη ζημιές από επιθέσεις drones.

Το Σάββατο, η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι αίρεται εν μέρει και με άμεση ισχύ η απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ που είχε επιβληθεί τον Ιούλιο.

Οι οικονομικές επιπτώσεις και οι αντιδράσεις

Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, οι ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήρια έχουν προκαλέσει ζημιές που αντιστοιχούν στο 1% του ρωσικού ΑΕΠ. Το ποσό υπολογίζεται σε περίπου 26,6 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters.

Από την άλλη πλευρά, η εξαγωγή 300.000 τόνων ντίζελ θα μπορούσε να αποφέρει στη Ρωσία περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια. Μόνο ένα μικρό μέρος των εσόδων αυτών αναμένεται να καταλήξει απευθείας στον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς η ρωσική φορολογία επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή πετρελαίου και όχι στις εξαγωγές αργού ή καυσίμων.

Η Ρωσία διαθέτει περίπου 30 μεγάλα διυλιστήρια, ενώ η Ουκρανία δεν έχει κανένα διυλιστήριο σε λειτουργία.

Η απόφαση της Ουάσιγκτον προκάλεσε αντιδράσεις, με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να προειδοποιεί ότι η συμφωνία για τις προμήθειες ντίζελ θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη Μόσχα να συνεχίσει τις επιθέσεις της κατά της Ουκρανίας, με αποτέλεσμα να χαθούν περισσότερες ζωές.

Επικρίσεις διατυπώθηκαν και στις ΗΠΑ. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον θα πρέπει να εφαρμόσει τις πρόσθετες κυρώσεις που έχει εγκρίνει πρόσφατα το Κογκρέσο, αντί να χαλαρώνει τους περιορισμούς κατά της Ρωσίας.

Παράλληλα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι η χώρα του θα ενισχύσει τις κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας. Από την πλευρά του, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάδεφουλ επανέλαβε τη στήριξη του Βερολίνου προς την Ουκρανία και ζήτησε μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία, ώστε να επανεκκινήσουν οι ειρηνευτικές συνομιλίες.

Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει στην ανάγκη επίτευξης μιας δίκαιης και βιώσιμης συμφωνίας, η οποία θα διασφαλίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίζει να παρέχει οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στο Κίεβο, διατηρώντας παράλληλα τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου ανακοινώθηκε, σύμφωνα με το κείμενο, νέο πακέτο κυρώσεων, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως το μεγαλύτερο από την έναρξη του πολέμου.

Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν τις αποφάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, καθώς η χαλάρωση των περιορισμών στις ρωσικές εξαγωγές καυσίμων δημιουργεί νέα δεδομένα τόσο στην ενεργειακή αγορά όσο και στις διεθνείς σχέσεις.

Τι θέλει ο Τραμπ

Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει έναν γρήγορο συμβιβασμό με γνώμονα κυρίως το οικονομικό συμφέρον των ΗΠΑ.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο πιέζει για στοχευμένες εκεχειρίες, όπως αυτή για τις ενεργειακές υποδομές, που βασίζονται σε συμφωνίες με οικονομικά ανταλλάγματα, όπως αυτή για το ρωσικό ντίζελ.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί βλέπει τους Ευρωπαίους και τον Ζελένσκι ως μεγαλύτερο εμπόδιο από τον Πούτιν.

Από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, η προσέγγιση του Τραμπ για τον τερματισμό του ρωσικού πολέμου κατά της Ουκρανίας έγκειται συχνά στην προσπάθεια να εκφοβίσει το Κίεβο ώστε να κάνει παραχωρήσεις. Αυτές οι προσπάθειες έχουν σε μεγάλο βαθμό αποτύχει. Η Ουκρανία – και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της – έχουν απορρίψει συστηματικά την ιδέα της παραχώρησης οποιουδήποτε εδάφους στη Ρωσία.

Η συμφωνία του Τραμπ για το ντίζελ αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια εκφοβισμού, ασκώντας πίεση στην Ουκρανία να εγκαταλείψει ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της τον τελευταίο καιρό.

Τι θέλει ο Ζελένσκι

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αγωνίζεται για την εθνική επιβίωση, την αποκατάσταση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας με ισχυρές και αξιόπιστες δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Ποντάρει στο δίχτυ ασφαλείας των Ευρωπαίων και διαχειρίζεται με ψυχραιμία την πίεση Τραμπ γιατί κατανοεί ότι η επιθετικότητά του υποκινείται από την πίεση των ενδιάμεσων εκλογών.

Τι θέλει ο Πούτιν

Ωστόσο, ο Ρώσος πρόεδρος δεν έχει λόγους να βιάζεται. Θέλει να διατηρήσει και να νομιμοποιήσει τα εδαφικά κέρδη μέσω ενός πολέμου φθοράς, να υποτάξει την Ουκρανία και να οδηγήσει σε συνθηκολόγηση τη Δύση.

Εν προκειμένω τις επιδιώξεις αυτές διευκολύνει η στάση του προέδρου Τραμπ. Και δεν αποκλείεται ο Ρώσος Πρόεδρος να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία (των ενδιάμεσων) στο έπακρο, γι΄αυτό και δεν απαντά ακόμα στο θέμα της εκεχειρίας για τις ενεργειακές υποδομές.

Σύμφωνα με το BBC, οι αόριστες δηλώσεις της Ρωσίας σχετικά με την «ενεργειακή εκεχειρία» καταδεικνύουν πόσο δικαιολογημένες ήταν οι ανησυχίες της Ουκρανίας ότι οι ΗΠΑ είχαν συνάψει συμφωνία για το ντίζελ με τη Ρωσία χωρίς να λάβουν τίποτα σε αντάλλαγμα.

Είναι ήδη σαφές ότι η συμφωνία για την πώληση ντίζελ στις ΗΠΑ αποτελεί, πρώτα απ’ όλα, μια συμβολική νίκη για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο Ρώσος πρόεδρος μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι βοήθησε προσωπικά τον πρόεδρο Τραμπ σε μια κρίσιμη στιγμή, ενώ παράλληλα κερδίζει μια ακόμη ευκαιρία να εντείνει τις εντάσεις μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον.

Η Ρωσία έχει επίσης περισσότερα να κερδίσει από τα πιθανά έσοδα από τις πωλήσεις ντίζελ. Σε ευρύτερο πλαίσιο, η πολεμική προσπάθεια της Μόσχας περιορίζεται από την ανταλλαγή πληροφοριών των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών με την Ουκρανία και από τη συνεχιζόμενη ροή αμερικανικών όπλων, ακόμη και αν τώρα τα πληρώνει η Ευρώπη.

Αλλά ακόμη και αν οι πιο φιλόδοξες ελπίδες της Μόσχας δεν υλοποιηθούν, ο ελάχιστος στόχος έχει ήδη επιτευχθεί: η Ρωσία συνάπτει και πάλι συμφωνίες με τις ΗΠΑ χωρίς καμία ουκρανική ή ευρωπαϊκή συμμετοχή, λαμβάνοντας κίνητρα αντί για κυρώσεις — και χωρίς να συμφωνεί σε κανένα συμβιβασμό για τον τερματισμό του πολέμου.

Τραμπ κατά ΕΕ για τις αγορές ρωσικής ενέργειας – «Έκανα τη σωστή επιλογή»