Στο «κόκκινο» οι σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ για τις αμυντικές προμήθειες – Απειλές για αντίποινα

Έντονη δυσαρέσκεια εκφράζει η Ουάσινγκτον απέναντι στα σχέδια των Βρυξελλών να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μέσω προτιμησιακών ρυθμίσεων στις εξοπλιστικές συμβάσεις.

Η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη υιοθέτηση ρητρών που θα περιορίζουν τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά θα οδηγήσει σε «άμεση και αναλογική» αντίδραση.

Σύμφωνα με αμερικανικές θέσεις που κατατέθηκαν σε πρόσφατη διαβούλευση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σε οποιαδήποτε τροποποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις αμυντικές προμήθειες που θα δυσχεραίνει την πρόσβαση αμερικανικών ομίλων σε εθνικά προγράμματα εξοπλισμών των κρατών-μελών, όπως αναφέρουν πληροφορίες του newsbeast.gr.

Το Πεντάγωνο φέρεται να ξεκαθαρίζει ότι εάν θεσπιστεί ισχυρή ρήτρα «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τις εξαιρέσεις που ισχύουν σήμερα στο πλαίσιο των συμφωνιών αμοιβαίων αμυντικών προμηθειών. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα ευρωπαϊκών εταιρειών να διεκδικούν συμβόλαια στην αμερικανική αγορά. Η αμερικανική επιχειρηματολογία βασίζεται στην αρχή της αμοιβαιότητας: εφόσον οι ευρωπαϊκές εταιρείες επωφελούνται από πρόσβαση σε προγράμματα των ΗΠΑ, η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι δεν μπορεί να αποκλείεται από την ευρωπαϊκή αγορά.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο για ενίσχυση της αμυντικής αυτονομίας

Τα τελευταία χρόνια, η Κομισιόν επιδιώκει να αυξήσει τη συμμετοχή ευρωπαϊκών συστημάτων στα οπλοστάσια της Ένωσης, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής ενίσχυσης της αμυντικής αυτονομίας. Η εξάρτηση από αμερικανικά οπλικά συστήματα – από μαχητικά F-35 μέχρι αντιαεροπορικά Patriot – παραμένει υψηλή, με τις ΗΠΑ να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών όπλων της ΕΕ.

Η σχεδιαζόμενη αναθεώρηση της Οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί εντός του έτους, εξετάζει το ενδεχόμενο ενίσχυσης των κανόνων που ευνοούν την ευρωπαϊκή παραγωγή. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν θα υιοθετηθούν δεσμευτικές διατάξεις υπέρ εγχώριων κατασκευαστών.

Ήδη σε χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το πρόγραμμα SAFE, προβλέπεται ότι σημαντικό ποσοστό της αξίας των εξοπλισμών πρέπει να προέρχεται από ευρωπαϊκή παραγωγή, γεγονός που εντάσσεται στη λογική της ενίσχυσης της βιομηχανικής βάσης της Ένωσης.

Αντιπαράθεση με γεωπολιτικό υπόβαθρο

Η ένταση αναδεικνύει ένα βαθύτερο δίλημμα. Από τη μία, οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένως καλέσει τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλεια της ηπείρου. Από την άλλη, αντιδρούν όταν η ενίσχυση αυτή μεταφράζεται σε περιορισμό της αμερικανικής παρουσίας στην αγορά.

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι πολιτικές αποκλεισμού θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ και να δυσχεράνουν την επίτευξη κοινών αμυντικών στόχων. Παράλληλα, εκφράζονται αιτιάσεις ότι μια αυστηρή ευρωπαϊκή ρήτρα θα μπορούσε να έρθει σε αντίθεση με πρόσφατες διατλαντικές εμπορικές δεσμεύσεις.

Πού οδηγείται η διατλαντική σχέση

Η συζήτηση για την «ευρωπαϊκή προτίμηση» στα εξοπλιστικά δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της στρατηγικής ισορροπίας μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον. Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα επιμείνουν στην κατεύθυνση της βιομηχανικής αυτονομίας ή θα αναζητήσουν συμβιβασμό για να αποφευχθεί μια νέα εμπορική και πολιτική ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται καθοριστικό, καθώς η τελική μορφή της ευρωπαϊκής νομοθετικής πρότασης θα κρίνει εάν η διατλαντική συνεργασία στον αμυντικό τομέα θα παραμείνει αλώβητη ή θα εισέλθει σε περίοδο αυξημένων τριβών.

Προσωρινή διακοπή του gov.gr λόγω προγραμματισμένης αναβάθμισης