Πράσινο φως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε κατάλογο «ασφαλών χωρών»

Σε τροποποιήσεις-κλειδί των ευρωπαϊκών κανονισμών για το άσυλο προχώρησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εγκρίνοντας δύο νέα μέτρα που αποσκοπούν στην επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του συστήματος ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με ευρεία πλειοψηφία, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού καταλόγου «ασφαλών χωρών καταγωγής», καθώς και νέο κανονισμό για την εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», εισάγοντας κοινό πλαίσιο για όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

Ενιαίος κατάλογος «ασφαλών χωρών καταγωγής»

Ο νέος κατάλογος περιλαμβάνει επτά χώρες: Μπανγκλαντές, Κολομβία, Αίγυπτο, Κόσοβο, Ινδία, Μαρόκο και Τυνησία. Η ένταξη των χωρών αυτών στο σχετικό μητρώο επιτρέπει την ταχύτερη επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου που υποβάλλονται από υπηκόους τους, καθώς τεκμαίρεται ότι οι χώρες αυτές παρέχουν επαρκή προστασία στους πολίτες τους.

Στο πλαίσιο αυτό, το βάρος απόδειξης μετατίθεται στους αιτούντες, οι οποίοι θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι αντιμετωπίζουν προσωπικό κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής. Παράλληλα, ως ασφαλείς θεωρούνται κατ’ αρχήν και οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, εκτός αν συντρέχουν ειδικές συνθήκες, όπως εκτεταμένη βία ή αυξημένα ποσοστά αναγνώρισης ασύλου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει την αρμοδιότητα να παρακολουθεί την κατάσταση στις χώρες αυτές και να εισηγείται την αναστολή ή αφαίρεσή τους από τον κατάλογο, ενώ τα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να καταρτίζουν και εθνικούς καταλόγους, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

Εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας»

Παράλληλα, εγκρίθηκε κανονισμός που επιτρέπει στα κράτη μέλη να απορρίπτουν αιτήσεις ασύλου ως απαράδεκτες, εφόσον ο αιτών έχει ουσιαστικό δεσμό με τρίτη χώρα, η οποία θεωρείται ασφαλής και μπορεί να του παράσχει προστασία.

Ο δεσμός αυτός μπορεί να προκύπτει από προηγούμενη διαμονή, οικογενειακές, πολιτισμικές ή γλωσσικές σχέσεις, αλλά και από τη διέλευση μέσω τρίτης χώρας πριν από την άφιξη στην ΕΕ. Η ρύθμιση μπορεί επίσης να εφαρμοστεί στο πλαίσιο συμφωνιών της ΕΕ ή των κρατών μελών με τρίτες χώρες για την υποδοχή αιτούντων άσυλο, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η εξέταση κάθε αίτησης προστασίας.

Οι νέοι κανονισμοί αναμένεται να τεθούν σε ισχύ μετά την τυπική έγκρισή τους από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα.

«Σημείο καμπής» για το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου

Οι εισηγητές των κανονισμών χαρακτήρισαν την απόφαση «σημείο καμπής» για τη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ. Ο εισηγητής του καταλόγου ασφαλών χωρών, Αλεσάντρο Σιριάνι, ανέφερε ότι το νέο πλαίσιο εισάγει σαφείς και κοινές διαδικασίες, με στόχο την αποτελεσματικότερη προστασία όσων δικαιούνται άσυλο και την αντιμετώπιση καταχρηστικών αιτήσεων.

Αντίστοιχα, η εισηγήτρια για την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας, Λένα Ντουπόν, σημείωσε ότι οι νέοι κανόνες ενισχύουν τη λειτουργικότητα και αξιοπιστία του συστήματος, επιτρέποντας ταχύτερη διεκπεραίωση αιτήσεων και αποσυμφόρηση των εθνικών μηχανισμών ασύλου.

Αντιδράσεις για πιθανές επιπτώσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα

Αντιδράσεις προκάλεσε η έγκριση των ρυθμίσεων στην Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, η οποία εξέφρασε ανησυχία για τις επιπτώσεις των νέων κανόνων στην προστασία των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο.

Η αντιπρόεδρος της Ομάδας, Άνα Καταρίνα Μέντες, υποστήριξε ότι η διεύρυνση των εννοιών της «ασφαλούς χώρας καταγωγής» και της «ασφαλούς τρίτης χώρας» ενδέχεται να περιορίσει την πρόσβαση στο δικαίωμα ασύλου, ενώ η σκιώδης εισηγήτρια Σεσίλια Στράντα εξέφρασε επιφυλάξεις για την ένταξη ορισμένων χωρών στον σχετικό κατάλογο, επικαλούμενη ζητήματα κράτους δικαίου και προστασίας δικαιωμάτων.

Το νέο πλαίσιο αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας μεταρρύθμισης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία ενιαίων διαδικασιών και τη βελτίωση της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Copernicus: Ο Ιανουάριος του 2026 ήταν ο 5ος θερμότερος που καταγράφτηκε ποτέ