Στον λαβύρινθο του Καρλ Σμιτ: Όταν η πολιτική γίνεται εξαίρεση και κανόνας μαζί

Το έργο «Carl Schmitt – Πολιτική θεολογία, κράτος και δημοκρατικό παράδοξο» του Σπύρου Μακρή είναι μια θαρραλέα και επιστημονικά στιβαρή κατάδυση στον σκοτεινό λαβύρινθο της σκέψης ενός εκ των πλέον αμφιλεγόμενων στοχαστών του 20ού αιώνα.

Η συμβολή του δεν περιορίζεται στη χαρτογράφηση της σκέψης του Schmitt, αλλά επεκτείνεται σε έναν διαυγή στοχασμό για την πολιτική και θεσμική συνθήκη της εποχής μας. Με άξονα πέντε ερμηνευτικές δοκιμές, ο συγγραφέας, αναδεικνύει πώς έννοιες όπως η «κυριαρχία», η «κατάσταση εξαίρεσης» και ο «εχθρός» δεν ανήκουν απλώς στην ιστορία της πολιτικής θεωρίας, αλλά συνεχίζουν να στοιχειώνουν τα δημοκρατικά καθεστώτα του σήμερα.

Το βιβλίο διατηρεί μια σπάνια ισορροπία. Αναγνωρίζει τη φιλοσοφική και νομική οξύνοια του Schmitt, χωρίς να παραγνωρίζει τις σκοτεινές του διαδρομές  ιδίως τη συνύπαρξή του με το ναζιστικό καθεστώς. Ο συγγραφέας δεν απολογείται ούτε καταδικάζει απλουστευτικά. Με καθαρό, αναλυτικό βλέμμα, παρακολουθεί πώς ο φιλόσοφος επεξεργάζεται την πολιτική ως ζήτημα απόφασης και διάκρισης φίλου/εχθρού, αλλά και πώς η «πολιτική θεολογία» του δηλαδή η μεταφορά θεολογικών σχημάτων στη δικαιοπολιτική τάξη φωτίζει την ένταση ανάμεσα σε νόμο και κυριαρχία, ορθολογικότητα και μυστικισμό της εξουσίας.

Η γραφή είναι στοχαστική και μεστή, απευθύνεται περισσότερο σε εξοικειωμένους αναγνώστες της θεωρίας, χωρίς όμως να χάνει ποτέ τη διαύγεια της ανάλυσης. Ο συγγραφέας γνωρίζει πού να σταθεί και πώς να κινηθεί μέσα σε ένα φορτισμένο και ενίοτε εκρηκτικό υλικό, εντάσσοντας τη σκέψη του Schmitt στον ευρύτερο προβληματισμό περί φιλελεύθερης δημοκρατίας, συνταγματισμού και κρίσης των θεσμών. Το βιβλίο συνομιλεί όχι μόνο με τον ίδιο τον Schmitt, αλλά και με τις μεταγενέστερες προσλήψεις του στον 21ο αιώνα σε ένα πεδίο όπου η «κατάσταση εξαίρεσης» μοιάζει ολοένα και περισσότερο με διαρκή κανόνα.

Το αποτέλεσμα είναι μια ώριμη και θαρραλέα συμβολή στον διάλογο για τα όρια και τις αντιφάσεις της δημοκρατίας, για τον ρόλο του δικαίου και για το πώς η πολιτική συγκροτείται μέσα από συγκρούσεις, όχι απλώς διαδικασίες. Πρόκειται για μια μελέτη που αξίζει να διαβαστεί προσεκτικά  όχι μόνο από νομικούς και πολιτειολόγους, αλλά από κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται για τα θεμέλια της εξουσίας και τις ρωγμές της συνταγματικής τάξης. Ένα βιβλίο απαραίτητο σε μια εποχή όπου η πολιτική εξακολουθεί να κινείται ανάμεσα στην κανονικότητα και την εξαίρεση.