Α. Φλουράκης: «Η Τέχνη ούτε τιμωρεί ούτε αθωώνει – Μερικές φορές, όμως, δικαιώνει»

Μία Μήδεια με μπούρκα στην Κωνσταντινούπολη. Ένας Άμλετ που έρχεται αντιμέτωπος με την συγκάλυψη και το έγκλημα πίσω από μια πανίσχυρη εταιρία. Το δράμα του ξένου σε μια χώρα αφιλόξενη ή η θηλυκότητα ως μία εμπειρία αποξένωσης από την μία και η διαφθορά ή το οργανωμένο συμφέρον που σκοτώνει από την άλλη είναι ζητήματα που «καίνε» με την οδυνηρή τους επικαιρότητα σήμερα. Αυτά ακριβώς προσεγγίζει μέσα από τις μεταγραφές δύο εμβληματικών θεατρικών έργων, αυτών του Σεξπηρικού «Άμλετ» και την Ευριπίδειας «Μήδειας» ο καταξιωμένος θεατρικός συγγραφέας Ανδρέας Φλουράκη.

Ο «Αμλετ» καταχειροκροτήθηκε κατά τον πρώτο κύκλο παραστάσεων στο θέατρο ΕΛΕΡ, στην Αθήνα. Μάλιστα, στον ίδιο χώρο πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στις 21 Δεκεμβρίου στον χώρο του Θεάτρου ΕΛΕΡ (Φρυνίχου 10, Αθήνα), μία ξεχωριστή εκδήλωση λόγου, με τίτλο το ερώτημα: ««Άμλετ μετά τα Τέμπη: Μπορεί η Τέχνη να αποδώσει Δικαιοσύνη;» με την συμμετοχή της Μαρίας Καρυστιανού. Η ανοιχτή αυτή συζήτηση επιχείρησε να διερευνήσει τον ρόλο της θεατρικής αναπαράστασης όταν συνομιλεί με τραυματικά και πολιτικoκοινωνικά φορτισμένα γεγονότα που παραμένουν ανοιχτές πληγές στη δημόσια ζωή.

Ο κ. Φλουράκης μιλά στο ΤheOpinion, ανάμεσα σε άλλα, για τον ρόλο του δημιουργού μέσα σε μια κοινωνία που μοιάζει να φλέγεται, για την διαχρονική ικανότητα κλασικών ηρώων της δραματουργίας να επιστρέφουν μέσα από διαφορετικούς δρόμους στο σήμερα και μας βάζει για λίγο στο συγγραφικό του εργαστήρι.

Πολλοί οραματιζόμαστε τον δημιουργό ως έναν απομονωμένο καλλιτέχνη που ζει στον “πύργο” και είναι παραδομένος στην μελέτη ή στην έμπνευσή του. Πόσο ισχύει ή δεν αυτό;

Η εικόνα του απομονωμένου δημιουργού είναι, σε μεγάλο βαθμό, ένα ρομαντικό στερεότυπο. Ο κόσμος μας έχει γίνει τόσο πυκνός και περίπλοκος που, ακόμη κι αν θέλεις να απομονωθείς, αυτό είναι πια δύσκολο. Παρότι τα τελευταία χρόνια ζω για όλο και μεγαλύτερα διαστήματα εκτός πόλης, η επικαιρότητα, ό,τι συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο, κοινωνικά, πολιτικά, ανθρώπινα, λειτουργεί ως βασικό υλικό σκέψης και αφετηρία. Όταν γράφω, με ενδιαφέρει το πώς μια εσωτερική αναζήτηση συναντά το τώρα, τις εντάσεις, τις αντιφάσεις και τις ανάγκες της εποχής. Το βίωμα της καθημερινότητας είναι καθοριστικό· θεωρώ σημαντικό ένα έργο να «πατά» συνειδητά στον χρόνο μέσα στον οποίο δημιουργείται.

Ο δημιουργός έχει ευθύνη να αρθρώσει λόγο πολιτικό λόγο μέσα από το έργο του; Και τελικά υπάρχει απάντηση στο ερώτημα του αν και κατά πόσο μπορεί η Τέχνη να αποδώσει Δικαιοσύνη;

Ένας δημιουργός δεν έχει υποχρέωση να κάνει πολιτικό λόγο με τη στενή έννοια του όρου. Έχει όμως ευθύνη να είναι παρών στην πραγματικότητα που τον περιβάλλει και να μη γυρίζει το βλέμμα αλλού όταν συναντά τα κακώς κείμενα. Η Τέχνη δεν αποδίδει Δικαιοσύνη όπως το κάνει ένας θεσμός —όταν και εφόσον το κάνει. Δεν τιμωρεί ούτε αθωώνει. Μερικές φορές, όμως, η Τέχνη δικαιώνει, δημιουργεί χώρο για ενσυναίσθηση, για αμφισβήτηση και για κριτική σκέψη. Ίσως αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό της καθήκον.

Η διασκευή είναι μια ιδιαίτερη δημιουργική διαδικασία. Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε καταρχάς στην επιλογή του σεξπηρικού Αμλετ ως αφετηρία για το δικό σας έργο και πώς πήρατε την συγκεκριμένη κατεύθυνση προς να μεταθέσετε την πλοκή από τον χώρο ηγεσίας μιας χώρας στα γραφεία μιας πανίσχυρης πολυεθνικής;

Ο Άμλετ κουβαλά διαχρονικά ερωτήματα γύρω από την εξουσία, την ηθική ευθύνη, τη δικαιοσύνη, την αδράνεια και τη δράση. Αυτά τα ερωτήματα δεν ανήκουν αποκλειστικά σε βασιλικά παλάτια· σήμερα ίσως εκφράζονται πιο καθαρά στα κέντρα πολιτικής και εταιρικής ισχύος. Η μεταφορά της δράσης σε μια πολυεθνική που κατασκευάζει γέφυρες δεν ήταν απλώς μια εκσυγχρονιστική επιλογή, αλλά ένας τρόπος να μιλήσω για τη εξουσία σήμερα: μια εξουσία απρόσωπη, αδιάφορη απέναντι στην ανθρώπινη ζωή και τον ανθρώπινο πόνο —και, δυστυχώς, βαθιά αδιαφανή.

Πλέον έχετε μια πλούσια εργογραφία- δεν είναι τυχαία, άλλωστε, η πρόσφατη έκδοση με το σύνολο του έργου σας από τις εκδόσεις “Μανδραγόρας”. Ξαναδιαβάζοντας τα πρώτα σας έργα, τι σκέψεις σάς γεννιούνται για εκείνον τον νεότερο Φλουράκη και τι συμβουλές θα του δίνατε, αν τον είχατε τώρα μπροστά σας;

Ήταν μια σπάνια τιμή για μένα το γεγονός ότι περισσότεροι από σαράντα πανεπιστημιακοί, μεταφραστές και καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο —από το Περού έως την Ινδία— συμμετείχαν στον αφιερωματικό τόμο του Μανδραγόρα. Παρότι το ταξίδι μου στη θεατρική γραφή ξεκίνησε πριν από είκοσι πέντε χρόνια, δεν συνηθίζω να επιστρέφω συχνά στο παρελθόν. Ο συγκεκριμένος τόμος, όμως, μου υπενθύμισε πόσο τυχερός υπήρξα που είδα σαράντα έργα μου να παρουσιάζονται στη σκηνή. Όσο για τα πρώτα μου κείμενα, αυτά κουβαλούν συνήθως μια αθωότητα παντρεμένη με μια αμέτρητη σκληρότητα, κάτι που ίσως και να μην διαφοροποιήθηκε πολύ με τα χρόνια. Στον παλιό μου εαυτό δεν θα του έλεγα να αλλάξει κάτι ουσιαστικά· μόνο να συνεχίσει να μην παίρνει τον εαυτό του σοβαρά και να εμπιστευτεί τον χρόνο.

Αν μπαίναμε για λίγο κρυφά συγγραφικό σας εργαστήρι, τι θα βρίσκαμε πάνω στο γραφείο σας; Με τι -θα σας παραμονεύαμε- να καταπιάνεστε;

Με τα χρόνια, το χαοτικό γραφείο με τα διάσπαρτα ανοιγμένα βιβλία έχει περιοριστεί σε ένα λάπτοπ και ένα τετράδιο όπου είτε γράφω απευθείας σκηνές είτε κρατώ σημειώσεις για κάθε έργο. Τα τελευταία χρόνια δουλεύω συνήθως σε συγκεκριμένα καφέ δίπλα στη θάλασσα του Κορινθιακού ή, όταν βρίσκομαι στην Αθήνα, στο διαμέρισμά μου στην Κυψέλη , κυρίως τις νυχτερινές ώρες, όταν ο θόρυβος κοπάζει. Συχνά γράφω ακούγοντας μουσική και κάπου γύρω θα υπάρχει πάντα κι ένας καφές που έχει κρυώσει από ώρα.

Μέχρι πότε θα συνεχιστούν οι παραστάσεις του ‘Άμλετ και αν θα ταξιδέψει κάπου αλλού η παράσταση; Τι ετοιμάζετε αυτό το διάστημα;

Οι παραστάσεις του Άμλετ, σε σκηνοθεσία Ρουμπίνης Μοσχοχωρίτη ολοκληρώνουν ένα μακρύ ταξίδι που ξεκίνησε από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης, με ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα, αυτή την Παρασκευή 30/1 στο ΔΗΠΕΘΕ Σερρών. Παράλληλα, λόγω της μεγάλης ανταπόκρισης του κοινού, η παραγωγή βρίσκεται ήδη σε συζήτηση για το ενδεχόμενο να προστεθούν επιπλέον παραστάσεις. Την ίδια περίοδο, στο «Μικρό Γκλόρια» στην Αθήνα παρουσιάζεται ο μονόλογός μου Ταπ Άουτ, σε σκηνοθεσία Θανάση Ισιδώρου. Πρόκειται για την ιστορία ενός νεαρού αθλητή του kick boxing που εργάζεται παράλληλα σε καφετέρια, τον οποίο ερμηνεύει ο Τάσος Κορκός. Ο όρος «ταπ άουτ» αναφέρεται στο είδος υποταγής κατά το οποίο ο μαχητής δηλώνει, σωματικά ή λεκτικά, πως αδυνατεί να συνεχίσει τον αγώνα. Ο μονόλογος αυτός, γραμμένος εννέα χρόνια πριν, μιλά για τον καθημερινό αγώνα που δίνουν οι νέοι άνθρωποι σε αυτή τη χώρα για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Παράλληλα με αυτά τα δύο έργα, συνεχίζονται οι παραστάσεις του Μήδειας Μπούρκα στην Κωνσταντινούπολη, σε σκηνοθεσία της Esen Özman.

Info: Η παράσταση Αμλετ αποτελεί μια συμπαραγωγή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Σερρών με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κοζάνης και την ομάδα Anima Theater και συνεχίζεται έως τις 30 Ιανουαρίου 2026. Γενική Είσοδος : 12,00 € / Εξώστης: 10,00 € Μειωμένο : 8,00 € (ανέργων, πολυτέκνων, φοιτητικό, άνω των 65 ετών) – ΑΜΕΑ δωρεάν