Τσίπρας στο Παλλάς: Ο Αρχηγός στο βήμα, ο λαός στην πλατεία, τα στελέχη στον εξώστη

Τελικά το είπε και το έκανε. Ο Αλέξης Τσίπραςυπονόησε αυτό που όλοι περίμεναν, μπροστά σε ένα κοινό που περισσότερο έμοιαζε με σκηνικό επιστροφής παρά με παρουσίαση βιβλίου. Η εκδήλωση για την Ιθάκη στο Παλλάς είχε τον τίτλο της λογοτεχνικής βραδιάς, όμως από την πρώτη στιγμή ήταν φανερό ότι το βιβλίο αποτελούσε απλώς το πρόσχημα. Ο Τσίπρας δεν έκρυψε λεπτό πως στόχος του ήταν να παρουσιαστεί ξανά ως κεντρική φιγούρα, να ανασυγκροτήσει το αφήγημά του και να επιβεβαιώσει ότι ακόμη διαθέτει την ικανότητα να τραβάει πάνω του τα φώτα. Το έκανε με τον τρόπο που ξέρει, με λόγια φορτωμένα δραματικότητα και με μια αφήγηση που προσπαθεί να ισοπεδώσει τις προηγούμενες ευθύνες του μέσα σε μια ιστορία προσωπικής διαδρομής.

Φαίνεται και αμετανόητος, αλλά καταλήγει και προβλέψιμος. Δεν υπήρξε ούτε σε μια στιγμή πραγματική διάθεση αναστοχασμού. Ο Τσίπρας μίλησε σαν να είχε υπάρξει απλός παρατηρητής στις ήττες του 2023, σαν κάποια εξωτερική δύναμη να τον παρέσυρε έξω από το κόμμα του, έξω από την πολιτική ζωή, έξω από την πραγματική ευθύνη. Η εικόνα του ηγέτη που επιστρέφει αναγεννημένος βασίζεται στη γνωστή ικανότητά του να περιβάλλει τα γεγονότα με αύρα σχεδόν μυθολογική. Όμως η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη. Η αποχώρησή του υπήρξε προϊόν διπλής συντριβής. Και η χθεσινή του εμφάνιση επιβεβαίωσε ότι δεν τον απασχολεί η αυτοκριτική, αλλά η διαχείριση της εικόνας του.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η τοποθέτηση των παλιών στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ στον εξώστη. Σαν να προσκλήθηκαν εκεί από υποχρέωση, σαν μακρινοί συγγενείς που βρέθηκαν τυπικά σε μια εκδήλωση ως ανεπιθύμητοι. Η σκηνή είχε μέσα της κάτι βαθιά αποκαλυπτικό. Ο Τσίπρας τους χρησιμοποίησε όταν τους χρειαζόταν, τους χαρακτήρισε ανεπαρκείς στο βιβλίο του και τώρα τους επανέφερε μόνο ως διακοσμητικό στοιχείο σε μια παράσταση που έχει στόχο αποκλειστικά την προσωπική του αναβάπτιση. Η νέα του πολιτική προσπάθεια μοιάζει να περιορίζεται σε μια φθαρμένη λίστα ανθρώπων που εμφανίζονται ξανά και ξανά, αναξιόπιστοι και λοιδωρημένοι χωρίς να έχουν κάτι να προσφέρουν και στον ηγέτη τους και στη χώρα. Όσοι δεν έχουν πια παρουσία στην αίθουσα προφανώς δεν αποτελούν αντικείμενο ενδιαφέροντος του Τσίπρα. Το πολιτικό σύστημα συνολικά άλλωστε δείχνει να μην το αφορά επηρεάζεται ιδιαίτερα η επιστροφή του.

Το νέο κόμμα που οραματίζεται ο Τσίπρας έχει έναν ηγέτη χωρίς ηγετική ομάδα. Ο λόγος του περί αυτοοργάνωσης και ισότητας των μελών καταλήγει να ακούγεται σαν θεωρητική άσκηση χωρίς εφαρμογή, πιθηκίζοντας το παλιό πασοκικό πρότυπο των 70s. Το οργανωτικό μοντέλο που επιδιώκει να αναβιώσει βασίζεται στο γνώριμο λαϊκίστικο σχήμα όπου ο αρχηγός αποτελεί το κέντρο της πολιτικής ύπαρξης και ένα υποθετικό λαϊκό σώμα λειτουργεί ως η μοναδική νομιμοποιητική βάση. Δεν διαφαίνεται διάθεση για κάτι συλλογικό, ούτε για κάτι νέο. Το χθεσινό σκηνικό επιβεβαίωσε ότι ο Τσίπρας προχωρά σε μια προσωπική ανασύσταση, όχι σε πολιτική ανασυγκρότηση.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον μπορεί ένα τέτοιο εγχείρημα να επανέλθει δυναμικά στον χάρτη της αντιπολίτευσης. Ο Τσίπρας αναμφίβολα έχει δημιουργήσει ένα momentum. Το εκλογικό κοινό που μπορεί να απευθυνθεί παραμένει πιο ενεργό δημογραφικά από εκείνο του ΠΑΣΟΚ και ο ίδιος έχει αποδείξει ότι μπορεί να προκαλεί κινητικότητα επιστρέφοντας στο προσκήνιο. Όμως αυτό δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί η ένδεια της αντιπολίτευσης που ανακυκλώνει πρόσωπα και σχήματα χωρίς να παράγει ουσιαστικό πολιτικό λόγο, απέναντι στο κυβερνητικό σχέδιο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το γεγονός ότι σε δεκαοκτώ μήνες ενδέχεται να διεκδικήσει ξανά τη δεύτερη θέση δεν αποτελεί ένδειξη ανανέωσης. Αντίθετα, φανερώνει την αδυναμία των κομμάτων να γεννήσουν νέα στελέχη και ιδέες.

Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην πρωτοκαθεδρία της αντιπολίτευσης θα αποτελούσε έτσι ένα πισωγύρισμα. Θα επιβεβαίωνε ότι ένας πολιτικός που αποχώρησε εξευτελισμένος μετά από δύο απανωτές πρωτοφανώς συντριπτικές ήττες μπορεί να αναστηθεί όχι επειδή προτείνει κάτι διαφορετικό, αλλά επειδή το υπόλοιπο πολιτικό περιβάλλον έχει αποτύχει να αρθρώσει πειστικό λόγο. Αυτή η διαπίστωση είναι ίσως η πιο ανησυχητική. Όχι για τον ίδιο τον Τσίπρα, αλλά για την πολιτική σκηνή που δείχνει ανίκανη να προχωρήσει πέρα από τα ήδη δοκιμασμένα και ήδη αποτυχημένα.

Αν αυτό το μοντέλο πρόκειται να αποτελέσει την κορωνίδα της αντιπολίτευσης, τότε αναδεικνύεται ένα μείζον πρόβλημα ποιότητας του πολιτικού προσωπικού. Το κομματικό σύστημα δείχνει φτωχό, η αντιπολίτευση δείχνει εγκλωβισμένη και ο Τσίπρας δείχνει μόνος διαθέσιμος αλλά και επίμονος.