Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Σκληρό πόκερ στην Ανατολική Μεσόγειο – Η «απάντηση» της Αθήνας

Σε πεδίο έντονων διπλωματικών και στρατιωτικών αναμετρήσεων μετατρέπεται και πάλι η Ανατολική Μεσόγειος. Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη ανατρέπει τις ισορροπίες, σηματοδοτώντας την πλήρη πρόσδεση της Λιβύης στο άρμα της Άγκυρας και προκαλώντας την άμεση αντίδραση της Αθήνας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Άγκυρα κατάφερε να πετύχει αυτό που άλλοτε φαινόταν αδύνατο: να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της Δυτικής (Τρίπολη) και της Ανατολικής (Βεγγάζη) Λιβύης, θέτοντας ολόκληρη τη χώρα υπό τη γεωπολιτική της επιρροή.

Υπενθυμίζεται ότι η λιβυκή Βουλή, η οποία πρόσκειται στον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, είχε απορρίψει στο παρελθόν τη συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο.

H Tουρκία

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε την απόφαση που ελήφθη χτες 20 Οκτωβρίου από τη λιβυκή Βουλή σχετικά με το μνημόνιο οριοθέτησης θαλασσίων δικαιοδοσιών, που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ Aγκυρας και Τρίπολης. Στην ανακοίνωσή του υποστηρίζει ότι «η συμφωνία διασφαλίζει τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών, στη βάση του διεθνούς δικαίου και της αρχής της δίκαιης κατανομής, ενώ συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας».

Μάλιστα, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX 1032/26 για το ερευνητικό πλοίο Kobi Ruegg, για γεωφυσικές έρευνες με αφορμή το υποθαλάσσιο καλώδιο δεδομένων East to Med Data Corridor (EMC), που θα συνδέει τη Σαουδική Αραβία και τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη, μέσω της Ελλάδας.

Έντονη αντίδραση από την Αθήνα

Η Αθήνα προετοιμάζει τη δική της NAVTEX για το ίδιο έργο, ενώ ξεκαθαρίζει ότι ο σχεδιασμός για το μεγάλο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI) προχωράει κανονικά.

O αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης επισήμανε ότι τα νέα από τη Βεγγάζη «δεν είναι μια ευχάριστη είδηση», αλλά υπογράμμισε ταυτόχρονα ότι δεν αναιρούν τις εθνικές επιτυχίες των τελευταίων ετών.

Στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου αντέδρασε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία διά των Φον ντερ Λάιεν και Κόστα χαρακτήρισε τη συμφωνία άκυρη και ανυπόστατη.

Το υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε σε υψηλούς τόνους χαρακτηρίζοντας εκ νέου το τουρκολιβυκό μνημόνιο «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο» και διαμηνύοντας ότι η Ελλάδα θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Η χώρα μας, δια του υπουργείου Εξωτερικών, απέρριψε την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ξεκαθαρίζοντας ότι η εξέλιξη αυτή δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» του και προαναγγέλλοντας τις ενδεδειγμένες ενέργειες για τη διασφάλιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει το μνημόνιο «ψευδεπίγραφο» και σημειώνει ότι αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.

«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», αναφέρει το ΥΠΕΞ, επισημαίνοντας ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.

Παράλληλα, η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραγνωρίζει τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες, όπως αυτά απορρέουν από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.Άμεση και σκληρή ευρωπαϊκή απάντηση στη Λιβύη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο ζήτησε ο Γ. Μανιάτης – Ρητή στήριξη σε GSI και EastMed στο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο

Το υπουργείο Εξωτερικών αντιπαραβάλλει στην τουρκολιβυκή συμφωνία τις συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Αίγυπτο και την Ιταλία, τονίζοντας ότι αυτές καταδεικνύουν τον σεβασμό της χώρας στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτονικών κρατών.

Η Αθήνα καλεί τη λιβυκή πλευρά «να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».

Τέλος, το ΥΠΕΞ γνωστοποιεί ότι η Ελλάδα έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της για την απόφαση της λιβυκής Βουλής, διαμηνύοντας ότι «θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».

Η αντιπολίτευση

Πυρά από την αντιπολίτευση. Η ΕΛ.Α.Σ χαρακτήρισε την απόφαση της Βουλής της Λιβύης «αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη» και διερωτήθηκε, αν αυτές είναι οι «ικανοποιητικές σχέσεις» με την Ανατολική Λιβύη για τις οποίες έκανε λόγο η κυβέρνηση. «Δυστυχώς, η χώρα επί Μητσοτάκη μετράει συνεχόμενες εθνικές ήττες», συμπλήρωσε.

Το ΠΑΣΟΚ, διά των Δημήτρη Μάντζου και Γιάννη Μανιάτη, κατήγγειλε ότι διαψεύδονται οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για θετική πορεία των διαπραγματεύσεων με τη Λιβύη και χαρακτήρισε τη διαχείριση του ζητήματος από το 2019 έως σήμερα «επικοινωνιακή, επιφανειακή και αντιφατική».

Για «ένα ακόμη σοβαρό φιάσκο» της εξωτερικής πολιτικής της ΝΔ μίλησε η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, Ρένα Δούρου, ενώ το ΚΚΕ υποστήριξε ότι η εξέλιξη «καταρρίπτει με πάταγο το κυβερνητικό αφήγημα ότι οι “ισχυρές συμμαχίες” της Ελλάδας δήθεν διασφαλίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα».