Το μεταλλείο Σκουριών εντάσσεται από την Κομισιόν στα στρατηγικά έργα κρίσιμων πρώτων υλών της ΕΕ

Aνάμεσα στα 46 νέα στρατηγικά έργα κρίσιμων πρώτων υλών που επέλεξε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται το μεταλλείο χρυσού και χαλκού των Σκουριών στη Χαλκιδική.

Παρουσιάζοντας τη δεύτερη λίστα στις Βρυξέλλες, ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν, αρμόδιος για τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ ανέφερε την παραγωγή γαλλίου από τη Metlen ως ένα από τα τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις πρώτες ύλες, όπως μεταδίδει η ΕΡΤ. Τα νέα έργα βρίσκονται σε 16 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, και επελέγησαν από 102 αιτήσεις για έργα εντός της Ένωσης, στο πλαίσιο της Πράξης για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (CRMA). Σύμφωνα με την Επιτροπή, θα απαιτήσουν επενδύσεις κεφαλαίου ύψους περίπου 21,1 δισ. ευρώ από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους. Με την προσθήκη τους, το ευρωπαϊκό χαρτοφυλάκιο φτάνει τα 93 στρατηγικά έργα εντός ΕΕ, στα οποία προστίθενται 13 έργα σε τρίτες χώρες.

Οι Σκουριές στη νέα λίστα

Το έργο των Σκουριών αναπτύσσεται από την Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold. Η στρατηγική του αξία για την Ένωση αφορά τον χαλκό, μία από τις 17 πρώτες ύλες που η ΕΕ χαρακτηρίζει στρατηγικές.

Η ιδιότητα του ‘στρατηγικού έργου’ δεν συνεπάγεται αυτόματη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Εξασφαλίζει, όμως, συντομευμένη αδειοδότηση, με ανώτατο όριο 27 μηνών για έργα εξόρυξης και 15 μηνών για τα υπόλοιπα, καθώς και διευκόλυνση στην πρόσβαση σε δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια. Για ένα έργο που βρίσκεται ήδη στην τελική φάση κατασκευής, η ένταξη αναμένεται να έχει σημασία κυρίως ως προς τη σύνδεση με ευρωπαίους αγοραστές και χρηματοδότες.

Το γάλλιο της Metlen

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Επίτροπος Στεφάν Σεζουρνέ στη Metlen, το ολοκληρωμένο έργο της οποίας για βωξίτη, αλουμίνα, αλουμίνιο και γάλλιο είχε ενταχθεί στην πρώτη λίστα τον Μάρτιο του 2025. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «στην Ελλάδα η Metlen, το μεταλλείο της οποίας είχα επισκεφθεί, παράγει ήδη γάλλιο, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά στην Ευρώπη».

Το γάλλιο είναι απαραίτητο για τους ημιαγωγούς και για αμυντικές εφαρμογές, όπως τα συστήματα ραντάρ. Η παγκόσμια παραγωγή του ελέγχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα, η οποία έχει επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές του ήδη από το 2023. Από την πρώτη λίστα του 2025, το έργο της Metlen ήταν το μόνο που αφορούσε εξόρυξη γάλλιου.

Πλάι στην ελληνική περίπτωση, ο κ. Σεζουρνέ ανέφερε τη μονάδα εξόρυξης και μεταποίησης λιθίου Keliber στη Φινλανδία, που λειτουργεί πλέον με χρηματοδότηση 150 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), και τη μονάδα ανακύκλωσης μαγνητών και διαχωρισμού σπάνιων γαιών της Carester στο Λακ της Γαλλίας. Κατά τον ίδιο, η μονάδα αυτή θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να αντιπροσωπεύει περίπου το 15% της παγκόσμιας παραγωγής οξειδίων δυσπροσίου και τερβίου, δύο υλικών για τα οποία η Ευρώπη εξαρτάται σχεδόν πλήρως από την Κίνα.

Ένας χρόνος μετά τους κινεζικούς περιορισμούς

Ο Στεφάν Σεζουρνέ συνέδεσε την ανακοίνωση με τους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών που ανακοίνωσε το Πεκίνο στις 9 Οκτωβρίου 2025, οι οποίοι κατά τον ίδιο μπορούσαν να σταματήσουν ολόκληρες γραμμές παραγωγής στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και στις ανεμογεννήτριες. Η εφαρμογή ορισμένων μέτρων έχει ανασταλεί και οι συνομιλίες με την Κίνα συνεχίζονται. Ο Γάλλος Επίτροπος υπογράμμισε ωστόσο ότι «η ανάπαυλα αυτή πρέπει τώρα να μετατραπεί σε διαρκή ασφάλεια».

Για τα έργα της πρώτης λίστας, η Επιτροπή ανέφερε ότι 25 έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική αξιολόγηση και 17 έχουν λάβει άδεια κατασκευής, με τη συνδρομή των ενιαίων σημείων επαφής που έχουν ορίσει 26 κράτη μέλη. Από την έναρξη του σχεδίου RESourceEU τον Δεκέμβριο του 2025 έχουν δεσμευθεί περισσότερα από 2 δισ. ευρώ, μέσω του Ταμείου Καινοτομίας (680 εκατ. ευρώ για έξι έργα), κρατικών ενισχύσεων άνω του 1 δισ. ευρώ για έξι έργα και της ΕΤΕπ (660 εκατ. ευρώ για οκτώ έργα). Το πρακτορείο Reuters σημειώνει πάντως ότι η πρόοδος σε ορισμένα έργα ήταν αργή και ότι οι φορείς υλοποίησης προειδοποίησαν τον Αύγουστο ότι περισσότερα έργα κινδυνεύουν να αποτύχουν χωρίς επείγουσα χρηματοδότηση.

Ο Στεφάν Σεζουρνέ προειδοποίησε εξάλλου ότι «το καθεστώς του στρατηγικού έργου κερδίζεται και συνοδεύεται από ευθύνες». Έργα που δεν πληρούν πλέον τα κριτήρια θα αφαιρεθούν από τον κατάλογο, με σχετικές ανακοινώσεις έως το τέλος του έτους.

Οι στόχοι του 2030 και το ζήτημα των αγοραστών

Από τα 46 νέα έργα, οκτώ αφορούν την εξόρυξη, έντεκα τη μεταποίηση, δεκαεννέα την ανακύκλωση και οκτώ συνδυάζουν περισσότερα στάδια της αλυσίδας αξίας. Καλύπτουν 15 από τις 17 στρατηγικές πρώτες ύλες, με έμφαση στα υλικά για μπαταρίες (12 έργα για νικέλιο, 10 για κοβάλτιο, επτά για λίθιο), στο μαγνήσιο και το βολφράμιο για την άμυνα και την αεροναυπηγική, καθώς και στις σπάνιες γαίες για μόνιμους μαγνήτες.

Η CRMA θέτει στόχο έως το 2030 η ΕΕ να εξορύσσει τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσής της, να μεταποιεί το 40% και να ανακυκλώνει το 25%, χωρίς να εξαρτάται κατά πάνω από 65% από μία μόνο τρίτη χώρα για καμία στρατηγική πρώτη ύλη. Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα έργα των δύο λιστών θα μπορούσαν να καλύψουν πλήρως τους στόχους εξόρυξης για λίθιο, νικέλιο, σπάνιες γαίες, μαγνήσιο και βολφράμιο. Κενά παραμένουν στη μεταποίηση, όπου η κάλυψη φτάνει το 89% για το κοβάλτιο, το 57% για το βολφράμιο και το 51% για το μαγνήσιο.

Ο Επίτροπος αναγνώρισε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για αρκετά έργα είναι η έλλειψη αγοραστών. Όπως είπε, «μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε ένα ορυχείο, να επιταχύνουμε μια άδεια, να χτίσουμε ένα εργοστάσιο, αλλά αν κανείς δεν αγοράζει την παραγωγή του, θα κλείσει». Αναφέρθηκε σε αθέμιτο ανταγωνισμό και παράγοντες που ρίχνουν τις τιμές ώστε να εμποδίσουν την εμφάνιση νέων ανταγωνιστών, καλώντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία να αγοράζει ευρωπαϊκά όπου υπάρχει ευρωπαϊκή προσφορά και, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, να διαφοροποιεί τις πηγές της.

Ζήτησε επίσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να αξιοποιήσουν τις τροπολογίες που βρίσκονται στο τραπέζι στο πλαίσιο της αναθεώρησης της CRMA και της Πράξης για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (IAA), ώστε να δοθούν κίνητρα για αγορές ευρωπαϊκών υλικών. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει έως το τέλος του έτους και νέο μέσο διαφοροποίησης.