Η Κορώνεια εκπέμπει SOS – Στη Βουλή η συρρίκνωση της λίμνης

Η έκταση της λίμνης Κορώνειας, έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τα νεότερα δορυφορικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Το  πρόβλημα  αυτό έφτασε και στη Βουλή  με τον βουλευτή Α’ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, καθηγητή Μιχάλη Χουρδάκη να καταθέτει ερώτηση   προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ζητά στοιχεία για την πορεία των έργων και των χρηματοδοτήσεων που έχουν ανακοινωθεί τα προηγούμενα χρόνια για την Κορώνεια.

«Όταν η Κορώνεια έχει χάσει περίπου το 94% της υδάτινης επιφάνειας που είχε το 1984, δεν αρκούν άλλες γενικές διαβεβαιώσεις. Χρειάζονται στοιχεία, λογοδοσία και συγκεκριμένο σχέδιο. Η Πολιτεία έχει εξαγγείλει μέτρα, έχει χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις και έχει δεσμευτεί για έργα. Γι’ αυτό ζητούμε καθαρές απαντήσεις: τι υλοποιήθηκε, τι αποτέλεσμα είχε, τι δεν προχώρησε και γιατί, και ποιος έχει σήμερα την ευθύνη.  Η Κορώνεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται κάθε φορά ως ένα νέο “έκτακτο” πρόβλημα, όταν η υποβάθμισή της εξελίσσεται εδώ και χρόνια. Η Θεσσαλονίκη δικαιούται απαντήσεις και η Κορώνεια ένα πραγματικό, μετρήσιμο σχέδιο αποκατάστασης, με χρονοδιάγραμμα, υπεύθυνους και έλεγχο της εφαρμογής του», αναφέρει ο κ. Χουρδάκης.

Αναλυτικά η ερώτηση:

Προς:

Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου

Θέμα: «Ραγδαία συρρίκνωση της λίμνης Κορώνειας σε περίπου 2,7 km² – Έλεγχος εφαρμογής του άρθρου 33 του ν. 4691/2020 και άμεσο σχέδιο ανάσχεσης και αποκατάστασης»

Κύριε Υπουργέ,

Ιδιαίτερα σοβαρά είναι τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα για τη λίμνη Κορώνεια. Σύμφωνα με την ανάλυση δορυφορικών εικόνων της επιστημονικής ομάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η υδάτινη επιφάνεια της λίμνης, από 34,4 km² το 2016, περιορίστηκε σε 29,8 km² το 2024, σε 17,9 km² το 2025 και στην πλέον πρόσφατη αποτύπωση του 2026 σε περίπου 2,7 km². Σε σχέση με την έκταση των 42,8 km² που αποτυπωνόταν το 1984, η μείωση της υδάτινης επιφάνειας προσεγγίζει το 94%. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο επισημαίνει παράλληλα την ανάγκη συστηματικής παρακολούθησης και αποτελεσματικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων για την προστασία και μακροπρόθεσμη αποκατάσταση της λίμνης .

Τα δεδομένα αυτά, που έχουν αναφερθεί προσφάτως δημοσιεύματα ,  αποτυπώνουν τη σοβαρότητα της σημερινής κατάστασης, χωρίς βεβαίως η μεταβολή της υδάτινης επιφάνειας να αρκεί από μόνη της για την επιστημονική απόδοση της εξέλιξης σε έναν και μόνο παράγοντα. Ακριβώς για τον λόγο αυτό απαιτείται επικαιροποιημένη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση τόσο των υδρολογικών και κλιματικών παραμέτρων όσο και των ανθρωπογενών πιέσεων και, κυρίως, της αποτελεσματικότητας των μέτρων που έχουν ληφθεί.

Ήδη από την 1η Οκτωβρίου 2019, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε ανακοινώσει τέσσερις άμεσες κατευθύνσεις: μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης και διαχείρισης, χρηματοδότηση της συντήρησης υφιστάμενων και τυχόν νέων έργων, εφαρμογή γεωργίας μειωμένων εισροών με στόχο την εξοικονόμηση νερού και προτεραιότητα στα έργα βιολογικού καθαρισμού της ευρύτερης περιοχής. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ανακοινώθηκε και χρηματοδότηση 800.000 ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για επείγοντα μέτρα .

Ακολούθως, με το άρθρο 33 του ν. 4691/2020, θεσπίστηκε ειδικό πλαίσιο για την αποκατάσταση της Κορώνειας, με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στην ανάθεση και συντήρηση των έργων, στη συστηματική παρακολούθηση των δράσεων και στη λήψη μέτρων για την οικολογική αποκατάσταση, ενώ προβλέφθηκε και θέση Συντονιστή για τον συντονισμό των εμπλεκόμενων υπηρεσιών .

Οι σχετικές δεσμεύσεις έγιναν ακόμη συγκεκριμένες κατά τη συζήτηση στη Βουλή στις 16 Μαΐου 2022. Τότε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι είχαν εξασφαλιστεί πιστώσεις 800.000 ευρώ, ότι επτά βασικές μελέτες είχαν συμβασιοποιηθεί και επρόκειτο να παραδοθούν άμεσα, ότι θα ακολουθούσε άμεση έναρξη των έργων και ότι είχε υπογραφεί προγραμματική σύμβαση για την πρώτη φάση εργασιών στη λεκάνη αναρρύθμισης, με ανακοινωθέν χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης έξι μηνών .

Παρά ταύτα, τον Μάρτιο του 2024, στο πλαίσιο της εργασίας του ΤΕΕ/ΤΚΜ για την περιβαλλοντική αποκατάσταση της Κορώνειας, καταγράφηκαν εκκρεμότητες που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τη συντήρηση των υφιστάμενων έργων, τη θεσμική προστασία της περιοχής, τη λειτουργία αποτελεσματικού μηχανισμού διαχείρισης και τον έλεγχο μη αδειοδοτημένων γεωτρήσεων.

Παράλληλα, απαιτείται αποσαφήνιση και ως προς τη σημερινή λειτουργία του θεσμού του Συντονιστή που προβλέφθηκε με το άρθρο 33 του ν. 4691/2020. Το Υπουργείο είχε ορίσει το 2020 ως Συντονιστή τον Δημήτρη Συμεωνίδη, ο οποίος απεβίωσε τον Νοέμβριο του 2024. Από τις δημοσίως προσβάσιμες πηγές δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστεί μεταγενέστερη πράξη ορισμού, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επίσημη αποσαφήνιση της σημερινής διοικητικής κατάστασης.

Η νέα δορυφορική αποτύπωση του 2026 καθιστά συνεπώς αναγκαίο να ελεγχθεί όχι μόνο τι είχε σχεδιαστεί ή χρηματοδοτηθεί, αλλά ποια μέτρα υλοποιήθηκαν πράγματι, ποια λειτουργούν σήμερα, ποια αποτελέσματα παρήγαγαν, ποιος έχει την ευθύνη του συνεχούς συντονισμού και ποιο είναι το συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο για την αποτροπή περαιτέρω υποβάθμισης.

Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:

1. Ποιο όργανο ή πρόσωπο ασκεί σήμερα την κεντρική ευθύνη συντονισμού που προβλέπεται στο άρθρο 33 του ν. 4691/2020 για την αποκατάσταση της Κορώνειας; Εφόσον δεν υφίσταται σήμερα ενεργός Συντονιστής κατά την έννοια της διάταξης, από πότε παραμένει ακάλυπτη η θέση, πώς ασκούνται στο μεσοδιάστημα οι σχετικές αρμοδιότητες και έως ποια συγκεκριμένη ημερομηνία θα αποκατασταθεί η προβλεπόμενη διοικητική λειτουργία;
2. Πώς αποτιμά το Υπουργείο την υλοποίηση των συγκεκριμένων δεσμεύσεων που ανακοινώθηκαν στη Βουλή τον Μάιο του 2022, ιδίως ως προς τις επτά συμβασιοποιημένες μελέτες και τις παρεμβάσεις για τη λεκάνη αναρρύθμισης και την ενωτική τάφρο; Ποιες αποκλίσεις από τα τότε ανακοινωθέντα χρονοδιαγράμματα διαπιστώνει σήμερα το Υπουργείο, σε ποιους λόγους τις αποδίδει και ποια υπηρεσία ή φορέας είχε την ευθύνη για την έγκαιρη ολοκλήρωση και λειτουργική αξιοποίηση των σχετικών παρεμβάσεων;
3. Έχει εκπονηθεί, μετά τα νεότερα δεδομένα του 2026, επικαιροποιημένη υδρολογική και οικολογική αξιολόγηση της λίμνης, η οποία να προσδιορίζει τη σχετική βαρύτητα της ανομβρίας και των κλιματικών συνθηκών, των υπόγειων και επιφανειακών απολήψεων, της γεωργικής χρήσης νερού, της λειτουργίας και συντήρησης των έργων και των λοιπών ανθρωπογενών πιέσεων; Ποιους συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες προτίθεται να χρησιμοποιεί το Υπουργείο για να αξιολογεί εφεξής την αποτελεσματικότητα των μέτρων αποκατάστασης;
4. Ποιο είναι το άμεσο και μεσοπρόθεσμο σχέδιο δράσης του Υπουργείου για την περίοδο έως το τέλος του 2026 και για το 2027; Ποιες παρεμβάσεις θα ενεργοποιηθούν κατά προτεραιότητα, ποιος φορέας θα έχει την ευθύνη καθεμίας, ποια χρηματοδότηση έχει ήδη εξασφαλιστεί και ποια συγκεκριμένα ορόσημα εφαρμογής τίθενται; Ειδικά ως προς τυχόν πρόσθετα μέτρα περιορισμού των υδροληψιών ή μεταβολής γεωργικών πρακτικών, ποια μεταβατική μέριμνα και ποια διαθέσιμα κίνητρα θα προβλεφθούν, σε συντονισμό με τους συναρμόδιους φορείς, ώστε οι νόμιμες γεωργικές εκμεταλλεύσεις να μπορούν να προσαρμοστούν χωρίς αιφνίδια και δυσανάλογη επιβάρυνση;