Τα πρόσωπα πίσω από τη μαύρη σελίδα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα

Η Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων της Εγκληματικής Δράσης της Τρομοκρατίας στην Ελλάδα καθιερώθηκε με νομοθετική πρόταση το 2006 από την τότε υπουργό Παιδείας Μαριέτα Γιαννάκου και τιμάται κάθε χρόνο την τρίτη Κυριακή του Ιανουαρίου ως ελάχιστος φόρος τιμής σε όσους έχασαν τη ζωή τους από τρομοκρατικές ενέργειες στη χώρα μας. Η πρωτοβουλία εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο, με κύριο επιχείρημα ότι η μνήμη αυτών των ανθρώπων πρέπει να παραμένει ζωντανή ως «μνημείο αναφοράς» για την ελληνική κοινωνία.

Η σύγχρονη ιστορία της τρομοκρατίας στην Ελλάδα είναι συνδεδεμένη με επιθέσεις που στόχευαν στο πολιτικό σύστημα, ξένους διπλωμάτες, εκπροσώπους των δυνάμεων ασφαλείας, επιχειρηματίες αλλά και αδιάφορους πολίτες. Από τη δεκαετία του 1970 έως τις αρχές του 21ου αιώνα, η δράση ένοπλων οργανώσεων άφησε πίσω της δεκάδες νεκρούς και βαθιά τραύματα στην κοινωνία. Κεντρικό στοιχείο αυτής της περιόδου ήταν η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη, η πιο αιματηρή οργάνωση που θέλησε να υπονομεύσει το δημοκρατικό σύστημα.

Η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη και τα 23 θύματα

Η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη, γνωστή και ως 17Ν, ιδρύθηκε το 1975 και δραστηριοποιήθηκε έως την εξάρθρωσή της το 2002. Ήταν μια ελληνική μαρξιστική-λενινιστική αστική αντάρτικη ομάδα που πραγματοποίησε εκτελέσεις, βομβιστικές επιθέσεις και ληστείες με στόχο, σύμφωνα με τα ίδια της τα κείμενα, την απομάκρυνση των ξένων στρατιωτικών βάσεων, την έξοδο της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ και την κατάρρευση των «ιμπεριαλιστικών δομών». Κατά την 27χρονη ενεργό δράση της, η 17Ν ευθύνεται για 23 δολοφονίες ανθρώπων, μεταξύ των οποίων πολιτικοί, διπλωμάτες, μέλη δυνάμεων ασφαλείας και ιδιώτες.

Η πρώτη δολοφονία που αποδίδεται στην 17Ν ήταν αυτή του Ρίτσαρντ Γουέλς, επικεφαλής της CIA στην Αθήνα, ο οποίος δολοφονήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1975 έξω από το σπίτι του στο Ψυχικό. Η επίθεση έγινε με τρεις σφαίρες ενώ επέστρεφε από δεξίωση μαζί με τη σύζυγό του, και υπήρξε δημόσια προκήρυξη ανάληψης ευθύνης από την οργάνωση.

Ακολούθησαν σειρά άλλων επιθέσεων με θύματα, όπως ο εισαγγελέας Κώστας Ανδρουλιδάκης (10 Ιανουαρίου 1989), ο δημοσιογράφος και βουλευτής Παύλος Μπακογιάννης (26 Σεπτεμβρίου 1989) που δολοφονήθηκε ενώ βρισκόταν στο γραφείο του, και ο Αμερικανός λοχίας Ρόναλντ Στιούαρτ (12 Μαΐου 1991), μεταξύ άλλων.

Η 17Ν ήταν πίσω και από επιθέσεις που στοίχισαν τη ζωή σε αδιάφορους πολίτες όπως ο φοιτητής Θάνος Αξαρλιάν, που χτυπήθηκε την 14 Ιουλίου 1992 από ρουκέτα στη διασταύρωση Καραγιώργη Σερβίας και Βουλής, σε επίθεση που η οργάνωση χαρακτήρισε «ατύχημα» ισχυριζόμενη ότι στόχος της ήταν πολιτικός. Το σύνολο των 23 θυμάτων περιλαμβάνει επίσης επιχειρηματίες, αστυφύλακες, συνοδούς και ξένους διπλωμάτες, με κάθε όνομα να σηματοδοτεί μια ζωή που τελείωσε βίαια στα πλαίσια της ένοπλης δράσης της οργάνωσης.

Άλλες επιθέσεις με θύματα στη σύγχρονη ιστορία

Εκτός από την 17Ν, άλλα περιστατικά έχουν αφήσει πίσω τους νεκρούς από τρομοκρατικές ενέργειες στην Ελλάδα. Στις 19 Απριλίου 1991 στο λιμάνι της Πάτρας, μια βόμβα που στόχευε, πιθανότατα, το βρετανικό προξενείο εξερράγη σε πολυσύχναστη περιοχή, με αποτέλεσμα έξι πολίτες και ο μεταφορέας του εκρηκτικού μηχανισμού να χάσουν τη ζωή τους.

Λίγο πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η δολοφονία του δημοσιογράφου Σωκράτη Γκιόλια στις 19 Ιουλίου 2010, όταν πυροβολήθηκε πολλαπλές φορές έξω από το σπίτι του στην Ηλιούπολη από άγνωστους δράστες, υπόθεση που οι αρχές συνέδεσαν με την οργάνωση Sect of Revolutionaries λόγω της ίδιας χρήσης όπλων σε προηγούμενες τρομοκρατικές ενέργειες.

Το νόημα της ημέρας μνήμης

Η 19η Ιανουαρίου, ως ημέρα μνήμης για τα θύματα της τρομοκρατίας, δεν αποτυπώνει μόνο αριθμούς και γεγονότα αλλά και τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από αυτά. Πρόκειται για μια στιγμή συλλογικής περισυλλογής και αναγνώρισης του πόνου, τόσο για τα ίδια τα θύματα όσο και για τις οικογένειές τους. Αυτή η ημέρα καλεί την ελληνική κοινωνία να θυμηθεί και να τιμήσει όσους πλήρωσαν με τη ζωή τους τις συνέπειες της ένοπλης βίας, και να επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή της στην ειρήνη, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.