Ποδήλατο: Μέσο μετακίνησης, άθλησης, ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας και των τοπικών κοινωνιών

Δεν είναι μόνο ένα μέσο μετακίνησης, αλλά και ένας τρόπος ζωής που προάγει τη σωματική υγεία, την ευεξία, την οικονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σε μια εποχή όπου οι πόλεις αναζητούν πιο φιλικές και «πράσινες» λύσεις μετακίνησης, το ποδήλατο αναδεικνύεται ως ένα απλό αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό εργαλείο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τη δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου αστικού περιβάλλοντος.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Η χθεσινή μέρα, 5 Ιουνίου, ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ενώ δυο μέρες νωρίτερα, 3 Ιουνίου, εορτάστηκε άλλη μια Παγκόσμια Ημέρα, αυτή του Ποδηλάτου.

Πόλεις, άλλες πιο φιλικές και άλλες λιγότερο προς το ποδήλατο και τους ποδηλάτες, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 3 Ιουνίου, πραγματοποιούν δράσεις με στόχο να αναδείξουν τα πολλαπλά οφέλη του ποδηλάτου για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Με αφορμή λοιπόν τις δυο Παγκόσμιες Ημέρες που εορτάζονται με διαφορά δυο ημέρες, Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου (3/6) και Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5/6), ‘χρησιμοποιούμε’ το ποδήλατο ως όχημα για το σημερινό μας ρεπορτάζ.

Το μήνυμα είναι ένα: το ποδήλατο αποτελεί βασικό εργαλείο για πιο βιώσιμες, υγιείς και ανθρώπινες πόλεις. Και μάλιστα, σε μια περίοδο κατά την οποία η κλιματική αλλαγή, η κυκλοφοριακή συμφόρηση και η ανάγκη για πιο υγιεινούς τρόπους ζωής βρίσκονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, το ποδήλατο αποτελεί μια «απλή», οικονομική και φιλική προς το περιβάλλον λύση μετακίνησης.

Φιλικές πόλεις προς το ποδήλατο

Γιατί όμως κλείνουμε τη λέξη απλή μέσα σε εισαγωγικά; Το ποδήλατο μπορεί, θεωρητικά να είναι μια απλή λύση μετακίνησης, εξαρτάται όμως κατά πόσο φιλικό είναι το μέρος όπου θα το χρησιμοποιούμε.

Για παράδειγμα, πόλεις όπως η Καρδίτσα και τα Τρίκαλα, φημίζονται για τη φιλικότητά τους προς τα ποδήλατα. Πεζόδρομοι, ισιάδες στα κέντρα των πόλεων και ποδήλατα, πολλά ποδήλατα, όλοι με ένα ποδήλατο!

Η μεν Καρδίτσα συστήνεται στον κόσμο ως «η πόλη του ποδηλάτου» και το ποδήλατο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της πόλης, η οποία διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων και πάνω από 30.000 ποδήλατα, αριθμός σχεδόν ίσος με τον αντίστοιχο των αυτοκινήτων. Κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Ημέρας Ποδηλάτου τίμησαν την ημέρα με δράσεις με θέμα «Ποδηλατώ ασφαλώς» και παράλληλα ο δήμαρχος Καρδίτσας Βασίλης Τσιάκος έκανε την επίσημη έναρξη του νέου συστήματος μετακίνησης με τα ξύλινα ηλεκτρικά ποδήλατα που θα δοθούν στην κυκλοφορία.

Αλλά και στα γειτονικά Τρίκαλα, κυκλοφορούν περίπου 45.000 ποδήλατα, τα οποία μάλιστα γιόρτασαν την Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου με μια μεγάλη ποδηλατάδα 9 χλμ. με τίτλο “Αφού έχω το ποδήλατό μου”…

Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης

Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, η πόλη δυστυχώς δεν είναι και τόσο φιλική για τους ποδηλάτες. Έχουμε την Νέα Παραλία όπου μπορεί κανείς να απολαύσει την ποδηλατάδα του, αλλά μέχρι εκεί.

Ο ποδηλατόδρομος που είχε δοθεί επί της Λεωφόρου Νίκης (Παλιά Παραλία), από το Λιμάνι μέχρι τον Λευκό Πύργο, καταργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, επαναφέροντας τη χρήση των ποδηλάτων στην ειδική λωρίδα επάνω στο κρηπίδωμα της παραλίας. Αλλά και ο ποδηλατόδρομος επί της Λεωφόρου Κωνσταντίνου Καραμανλή έχει καταργηθεί.

«Δυστυχώς, δεν υπάρχει ποδηλατική κουλτούρα, δεν υπάρχει σεβασμός προς τον ποδηλάτη, ο οποίος ποδηλάτης θα πρέπει βεβαίως να γνωρίζει και να τηρεί τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας» δηλώνει στο TheOpinion ο Θωμάς Κώστας.

Ο ίδιος ποδηλάτης και επιχειρηματίας πώλησης και σέρβις ποδηλάτων στην περιοχή της Τούμπας στη Θεσσαλονίκη, όπως μας εξηγεί, αυτό που αποτυπώνεται στους πελάτες του, είναι ότι υπάρχει θέληση για περισσότερες μετακινήσεις με ποδήλατο, αλλά καθώς η πόλη δεν είναι φιλική προς τον ποδηλάτη, τους αποτρέπει και να το χρησιμοποιήσουν.

Επισημαίνει, ότι όσο υπήρχαν οι ποδηλατόδρομοι επί της Λεωφόρου Νίκης αλλά και επί της Λεωφόρου Κωνσταντίνου Καραμανλή είχαν βοηθήσει στο να πραγματοποιούνται περισσότερες μετακινήσεις με ποδήλατο εντός πόλης.

Τουρισμός και άθληση

Σ’ ότι αφορά το ποδήλατο έχει πολυδιάστατο ρόλο, ο οποίος εκτός από το γεγονός ότι είναι ένα οικολογικό μέσο, προωθώντας τη βιώσιμη κινητικότητα, συμβάλλει αφενός στην άθληση και την αναψυχή αλλά και στο κομμάτι του τουρισμού, καλύπτοντας αρχή και τέλος της σεζόν αλλά και περιόδους off season.

Σύμφωνα με το EuroVelo, το δίκτυο ποδηλατικών διαδρομών μεγάλων αποστάσεων που διασχίζει ολόκληρη την Ευρώπη, και μελέτες που διεξάγονται πάνω στον ποδηλατικό τουρισμό, υπάρχει ένας εκτιμώμενος αριθμός 2,3 δισεκατομμυρίων ποδηλατικών ταξιδιών ετησίως στην Ε.Ε., που αντιστοιχούν σε συνολική οικονομική αξία 44 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το Eurovelo το οποίο δημιουργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ποδηλατών (ECF), περιλαμβάνει πάνω από 17 προγραμματισμένες διαδρομές συνολικού μήκους δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων (91.812 χλμ.) και μελέτες κάνουν λόγο για πάνω από 166 εκατ. άτομα που ζουν σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από μια διαδρομή EuroVelo.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, παρουσιάζει εντυπωσιακή αύξηση 91% σε σχέση με το 2024, στις διαδρομές μετά το έργο που έχει γίνει για την υλοποίηση της Διαδρομής EuroVelo 8 – Μεσογείου και της Διαδρομής EuroVelo 11 – Ανατολικής Ευρώπης στη χώρα. Συνολικά, οι διαδρομές EuroVelo στην Ελλάδα έχουν πλέον αναπτυχθεί στο 96%, με 1.483 χλμ.

Οφέλη για τις τοπικές οικονομίες

Ο ποδηλατικός τουρισμός συμβάλλει στην επιμήκυνση της σεζόν, παράλληλα με την ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών – οικονομιών.

Το Ρέθυμνο προωθείται και ως προορισμός ποδηλατικού και βιώσιμου τουρισμού με τον Δήμο Ρεθύμνης να είναι από τους πρώτους που ανήκουν στο δίκτυο «Bike Friendly», δημιουργώντας μ’ αυτόν τον τρόπο «ποδηλατική ταυτότητα» στον προορισμό, και διευκολύνοντας τον τουρίστα όσο και τους πολίτες να χρησιμοποιούν το ποδήλατο είτε στη διάρκεια των διακοπών τους είτε στην καθημερινότητά τους.

Φιλικοί προορισμοί για το ποδήλατο και τους ποδηλάτες, είναι και ο Δήμος Αριστοτέλη Χαλκιδικής, περιοχή που συνδέεται με 17 μορφές τουρισμού, η Έδεσσα, η Σκιάθος, η Αλεξανδρούπολη, η Πιερία ενισχύοντας τη στρατηγική της περιοχής για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού και βιώσιμων μετακινήσεων κλπ.

Τιμές

Τέλος, σ’ ότι αφορά τις τιμές για την αγορά ενός καινούργιου ποδήλατου, όπως μας πληροφορεί ο Θωμάς Κώστας, για τους ενήλικες η μέση τιμή κυμαίνεται μεταξύ 300 – 500 ευρώ.

Στα αγωνιστικά ποδήλατα η τιμή διπλασιάζεται, και ξεκινούν από τα 1.000 ευρώ και άνω. Το ίδιο ισχύει και για τα ηλεκτρικά ποδήλατα, για τα οποία μάλιστα ‘τρέχει’ η δράση «Κινούμαι Ηλεκτρικά – Γ’ Κύκλος», με τις αιτήσεις να υποβάλλονται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Για τα συγκεκριμένα, ενώ αρχικά υπήρχε μια αυξητική τάση αγοράς, και με αφορμή τα προγράμματα ενίσχυσης του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, στην πορεία αυτή ανακόπηκε, και ανάμεσα στις αιτίες είναι και τα ακριβά ανταλλακτικά, το σέρβις κ.ά.