Πέθανε ο σπουδαίος φιλόσοφος και συγγραφέας Στέλιος Ράμφος

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών ο συγγραφέας και στοχαστής Στέλιος Ράμφος, αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο συγγραφικό έργο και μια μακρά παρουσία στα ελληνικά γράμματα.

Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Σπούδασε αρχικά Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όμως στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου στράφηκε στη Φιλοσοφία. Αργότερα δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Βανσέν.

Στη διάρκεια της πορείας του ασχολήθηκε με μια σειρά από φιλοσοφικά και κοινωνικά ζητήματα. Στο έργο του συναντά κανείς αναφορές στον μαρξισμό, στον ελληνικό πολιτισμό, στην παράδοση, αλλά και στη σχέση της σύγχρονης κοινωνίας με την ελληνορθόδοξη σκέψη.

Παράλληλα με τα βιβλία του, είχε έντονη παρουσία στον Τύπο. Αρθρογραφία του είχε δημοσιευτεί σε περιοδικά όπως η «Ευθύνη», το «Ερουρέμ» και η «Ίνδικτος», με κείμενα που αφορούσαν την κοινωνία, τον πολιτισμό και τη φιλοσοφία.

Στη μακρά συγγραφική του διαδρομή εξέδωσε zahlreiche βιβλία, μέσα από τα οποία ανέπτυξε τις απόψεις και τους προβληματισμούς του για τον άνθρωπο και τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Μεταξύ των τελευταίων έργων του ήταν «Το αδιανόητο τίποτα», «Η λογική της παράνοιας» και «Υπάρχεις σαν Μοίρα».

Κ. Μητσοτάκης: «Η Ελλάδα χάνει έναν πιστό και ανυστερόβουλο υπηρέτη της»

«Η Ελλάδα και ο κόσμος της διανόησης θρηνούν από σήμερα την απώλεια ενός πιστού και ανυστερόβουλου υπηρέτη τους. Αλλά και εγώ χάνω έναν φίλο και συνομιλητή που πλούτιζε κάθε μας συζήτηση ανεξάρτητα αν συμφωνούσαμε πάντοτε και σε όλα», τόνισε σε ανάρτησή του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για την εκδημία του φιλόσοφου Στέλιου Ράμφου. Ο πρωθυπουργός στην ανάρτησή του στο fb επισήμανε ότι «ο Στέλιος Ράμφος, άλλωστε, πίστευε ότι οι ιδεολογίες φυλακίζουν τις ιδέες. Γι’ αυτό και το ρήμα που προτιμούσε, συνήθως, ήταν το “νομίζω»” και όχι το “πιστεύω”». Και πρόσθεσε:

«Από τις πιο φωτεινές προσωπικότητες της προδικτατορικής Αριστεράς και, μέσω της ιστορικής “Πανσπουδαστικής”, πρωτοστάτησε στις τότε ιδεολογικές και πολιτιστικές αναζητήσεις της. Ενώ στα χρόνια της δικτατορίας, ξεκίνησε, στο Παρίσι, το μεγάλο ταξίδι του στη Φιλοσοφία. Για να το συνεχίσει, ύστερα, με επιμέλεια στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης μέχρι και χθες. Μακριά από δόγματα και δεσμεύσεις».

Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε επίσης ότι «ο Στέλιος Ράμφος μελέτησε και δίδαξε όλους τους μεγάλους διανοητές, δίνοντας νέα διάσταση στη σκέψη τους και αξιοποιώντας, παράλληλα, δεδομένα της κοινωνικής ανθρωπολογίας και της ψυχανάλυσης. Έτσι, στα περίπου 50 βιβλία που συνέγραψε τέμνει όλα τα προβλήματα της σύγχρονης ζωής. Και, μαζί της, της σύγχρονης Ελλάδας. Συνεπώς η προσφορά του δεν είναι μόνο ακαδημαϊκή. Όσο, κυρίως, κοινωνική» και κατέληξε: «Προσέγγισε την Ορθοδοξία μέσα από ένα πρίσμα προοδευτικό. Και “διάβασε” την ιστορία της χώρας φέρνοντας στο προσκήνιο τις συνέπειες που είχε το γεγονός ότι ο τόπος μας δεν γνώρισε την Αναγέννηση μετά τον Μεσαίωνα. Μπόρεσε, με αυτόν τον τρόπο, ν’ απαντήσει σε πολλές αντιφάσεις που διαπερνούν επί δεκαετίες όχι μόνο το πολιτικό μας σύστημα. Αλλά και τις καθημερινές μας συμπεριφορές.

Με άλλα λόγια, ανάμεσα στα πολλά άλλα, ο Στέλιος Ράμφος αναδείχθηκε και σε έναν μοναδικό κριτικό παρατηρητή της δημόσιας ζωής. Προτάσσοντας πάντα τη λογική και την ευθύνη απέναντι στον λαϊκισμό. Και εξηγώντας ότι δεν υπάρχει παράδοση χωρίς εξέλιξη. Όλα αυτά, ζώντας ο ίδιος αθόρυβα και διακριτικά, συνδυάζοντας τη συνέπεια των λόγων του με εκείνη του καθημερινού βίου του. Αποχαιρετώ με θλίψη και σεβασμό αυτόν τον λαμπρό Έλληνα και γλυκό άνθρωπο. Και στέλνω τη σκέψη μου στη γυναίκα του Ειρήνη, στις δύο κόρες του και στους χιλιάδες μαθητές και φίλους του. Πρόκειται για εθνική απώλεια. Είμαι σίγουρος, όμως, ότι όσα πρέσβευε ο Στέλιος Ράμφος θα γίνουν οδηγοί στη σκέψη και στη δράση όλων των πολιτών που θέλουν να είναι ελεύθεροι, αδέσμευτοι και χρήσιμοι στους άλλους».

Κ. Χατζηδάκης: «Η πνευματική παρακαταθήκη του Στέλιου Ράμφου θα μείνει πάντα ζωντανή»

Το δικό του αντίο στον Στέλιο Ράμφο απευθύνει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ενώ θυμίζει και την «ασυνήθιστη παρέμβαση» του μεγάλου φιλοσόφου στο Συνέδριο της ΝΔ το 2017.

Σε ανάρτησή του ο κ. Χατζηδάκης αναφέρει:

«Έφυγε ο κορυφαίος Έλληνας διανοητής Στέλιος Ράμφος. Ένας ξεχωριστός, σύγχρονος φιλόσοφος. Ανάμεσα στις πνευματικές του αναζητήσεις η συσχέτιση της σύγχρονης δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση. Από παλιά καθηγητής στο Παρίσι, με ευρείες γνώσεις, ξεκάθαρη σκέψη, αιχμηρό όποτε χρειαζόταν λόγο, παρεμβατικότητα και έμφαση στην Ελλάδα. Είχα εντυπωσιαστεί από την πρώτη φορά που τον άκουσα ως φοιτητής τη δεκαετία του ’80. Τον καλέσαμε σε μια ασυνήθιστη παρέμβαση στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το 2017. Μπορούσε με ένα εντυπωσιακό τρόπο να συνδυάζει τον πνευματικό του πλούτο με τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις. Η πνευματική παρακαταθήκη του Στέλιου Ράμφου θα μείνει πάντα ζωντανή. Ειλικρινή συλλυπητήρια στους οικείους του».

Λ. Μενδώνη: «Η απώλεια του Στέλιου Ράμφου μάς στερεί έναν από τους κορυφαίους στοχαστές της σύγχρονης Ελλάδας»

«Φεύγοντας, μας κληροδοτεί μια συνολική ερμηνευτική του Ελληνισμού, η οποία δίκαια τον κατατάσσει στους κορυφαίους και επιδραστικότερους στοχαστές μας», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, πληροφορούμενη την απώλεια του Στέλιου Ράμφου.

Ακολουθεί ολόκληρη η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού:

«Η απώλεια του Στέλιου Ράμφου μας στερεί έναν από τους κορυφαίους στοχαστές της σύγχρονης Ελλάδας. Πνεύμα ανήσυχο, βαθύ και εξαιρετικά διεισδυτικό, με βαθιά γνώση της αρχαίας και νεότερης φιλοσοφίας, ο Στέλιος Ράμφος καταλείπει ένα ογκώδες, πρωτότυπο και εξαιρετικά συνεκτικό και συστηματικό συγγραφικό έργο, στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται η ταυτότητα του Ελληνισμού και ο προσανατολισμός του, απέναντι σ΄ έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Συνδυάζοντας την κλασική με τη βυζαντινή παιδεία, ο Στέλιος Ράμφος αναζητεί τους τρόπους με τους οποίους η ελληνική σκέψη μπορεί να ενταχθεί στον σύγχρονο στοχασμό, καθοδηγώντας την Ελλάδα σε μια οργανική ένταξη στον οικουμενικό κόσμο, εισφέροντας την “ιδιοπροσωπία” της. Ο στοχασμός και το έργο του Στέλιου Ράμφου δεν αναπτύχθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου, μακριά από την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, αλλά σε ακατάπαυστη αλληλεπίδραση μ’ αυτήν. Σε κρίσιμες, όχι πολύ μακρινές, συνθήκες για τον τόπο, ο Στέλιος Ράμφος άρθρωσε λόγο ουσιαστικό, παρεμβατικό και οξυδερκή για τη δημόσια ζωή και τα κακώς κείμενά της, δικαιώνοντας στο έπακρο τον ρόλο του ως γνήσιου διανοουμένου. Φεύγοντας, μας κληροδοτεί μια συνολική ερμηνευτική του Ελληνισμού, η οποία δίκαια τον κατατάσσει στους κορυφαίους και επιδραστικότερους στοχαστές μας. Η απώλειά του δεν επηρεάζει την ακτινοβολία των αναζητήσεών του, επειδή, γόνιμα, μετουσιώθηκαν σε διαρκή στοχασμό για το παρελθόν και το μέλλον μας.

«Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε, και το βρίσκω σπουδαίο και δύσκολο, είναι να πούμε με δικά μας λόγια, αλήθειες παμπάλαιες. Η πιο δυνατή πρωτοτυπία είναι η οικειοποίηση. Μη μας διαφεύγει ότι ο Ελληνισμός είναι, απ’ αρχής μέχρι τέλους, δάνειο και απ’ αρχής μέχρι τέλους, καινούργιος. Στους Έλληνες δεν χρωστάμε τη δημιουργία, εκ του μηδενός. Τους χρωστάμε τη δόξα του μηδενός. Τη δημιουργία». Αυτές είναι οι θεμελιώδεις σκέψεις του Στέλιου Ράμφου που γράφτηκαν το 1995 και θα παραμείνουν ως ισχυρή πυξίδα και πυρήνας εθνικής αυτοσυνειδησίας, σήμερα, και στο μέλλον.

Τον αποχαιρετούμε με ευγνωμοσύνη για τις νέες ατραπούς σκέψης που μας άνοιξε, με τη βεβαιότητα ότι θα εξακολουθήσουν να καλλιεργούν νέους στοχασμούς.

Στην οικογένειά του, τους μαθητές και τους φίλους του απευθύνω ειλικρινέστατα συλλυπητήρια».